تفاهم تهران و مسقط، خطر جنگ آمریکا با ایران را منتفی نمی‌کند

مذاکرات ایران و عمان درباره نحوه کنترل و نظارت بر تردد شناورها در تنگه هرمز، از اهمیت راهبردی و امنیتی بالایی برخوردار است. بر اساس گزارش‌های مطرح‌شده، دو کشور در حال بررسی سازوکاری برای تقسیم مسئولیت نظارت بر عبور و مرور دریایی هستند. هدف ایران، افزایش نقش و حضور خود در مدیریت ترددهای دریایی و تأمین امنیت تنگه است، در حالی که عمان نیز بر اساس موقعیت جغرافیایی و حقوق دریایی خود، بخشی از تنگه را در اختیار دارد. جزئیات دقیق این تفاهم هنوز به‌طور رسمی منتشر نشده، اما هرگونه توافق می‌تواند بر امنیت منطقه و معادلات قدرت در خلیج فارس تأثیرگذار باشد.

محمدصادق کوشکی در گفتگو با نامه‌نیوز درباره تصویب «کلیات طرح اقدام راهبردی تامین امنیت و پیشرفت پایدار تنگه هرمز» در کمیسیون امنیت ملی مجلس و مذاکرات فشرده ایران و عمان بر سر مدیریت تنگه هرمز گفت: براساس حقوق بین‌الملل دریاها، تنگه هرمز میان آب‌های سرزمینی ایران و عمان واقع است و عملاً بخش بین‌المللی در این تنگه وجود ندارد.

وی افزود: هم ایران و هم عمان براساس اصل «عبور و مرور بی‌ضرر» حق دارند کشتیرانی در این تنگه را پایش و کنترل کنند. موضوع مالکیت مربوط به آب‌های سرزمینی ایران و عمان است، اما هر دو کشور حق نظارت بر تردد شناورها را دارند تا مشخص شود عبور و مرور کشتی‌ها مغایر با منافع و امنیت ایران و عمان نیست.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: البته عمان، کنوانسیون حقوق دریاها را که در جامائیکا به تصویب رسید، پذیرفته اما ایران این معاهده را نپذیرفته و در مجموع حق کنترل و نظارت بر تنگه هرمز برای هر دو کشور وجود دارد.

وی ادامه داد: عمان از نظر توان و ظرفیت عملیاتی، قدرت کنترل تنگه هرمز را ندارد و اساساً تمایل چندانی را نیز برای انجام چنین کاری نشان نمی دهد. این کشور به دلیل کوچک بودن، امکانات محدودی دارد، اما ایران هم توان لازم را در اختیار دارد.و هم ضرورت‌های امنیت ملی‌اش اینچنین ایجاب می‌کند.

این کارشناس مسائل سیاسی یادآور شد: تفاهم ایران و عمان درباره نحوه مدیریت عبور و مرور در تنگه هرمز به این دلیل اهمیت دارد که عمان نیز براساس حقوق بین‌الملل می‌تواند بر بخشی از تنگه نظارت و کنترل داشته باشد. این کشور از نظر حقوقی اختیار چنین کاری را دارد، هرچند ممکن است از نظر توان یا تمایل، درصدد اعمال آن نباشد.

وی افزود: اگر بتوانیم با عمان به تفاهمی برسیم که کنترل و نظارت بر کل تنگه هرمز به ایران واگذار شود و عمان امتیاز یا رضایت لازم را برای نظارت و پایش بخش جنوبی تنگه را به ایران بدهد، این مطلوب‌ترین حالت برای جمهوری اسلامی ایران خواهد بود؛ زیرا ایران هم توان انجام این کار را دارد و هم از نظر امنیت ملی ضرورت آن را احساس می‌کند.

کوشکی ادامه داد: البته آنچه در رسانه‌ها مطرح شده، این است که براساس تفاهم فعلی میان ایران و عمان، سمت ورودی شناورها به خلیج فارس تحت نظارت جمهوری اسلامی ایران قرار گیرد و نظارت بر مسیر خروجی شناورها به‌صورت مشترک میان ایران و عمان انجام شود. اگر این حالت نیز در عمل اتفاق بیفتد، برای ایران قابل قبول خواهد بود.

وی درباره منتفی شدن جنگ درپی نهایی شدن تفاهم بین ایران و عمان گفت: حصول تفاهم میان ایران و عمان برای کنترل و نظارت بر تنگه هرمز به معنای منتفی شدن احتمال جنگ آمریکا با ایران نیست. طرف آمریکایی اساساً نمی‌پذیرد که ایران بتواند بر تردد شناورها در تنگه هرمز نظارت و کنترل داشته باشد.

این تحلیلگر مسائل سیاسی افزود: از نگاه آمریکا، چنین اتفاقی یک شکست تاریخی و سخت محسوب می‌شود. آمریکایی‌ها در چارچوب چشم‌انداز ۲۰۳۰ به دنبال آن بودند که خودشان کنترل و نظارت بر تنگه هرمز را در دست داشته باشند و از این طریق بتوانند بر رقبا خود مانند اروپا، چین و هند فشار وارد کنند.

وی تصریح کرد: اگر ایران به هر نحوی کنترل و نظارت بر تنگه هرمز را در اختیار بگیرد، این مسئله با اهداف راهبردی آمریکا مغایرت خواهد داشت بنابراین آمریکایی‌ها ابتدا برای برهم زدن تفاهم میان ایران و عمان فشار سیاسی و دیپلماتیک وارد خواهند کرد و اگر این فشارها نتیجه ندهد، ممکن است به گزینه جنگ متوسل شوند.