یادداشت خبرگزاری فارس
ورود مخفیانه اسرائیل به دریای خزر
باتوجه به سابقه همکاری اطلاعاتی، نظامی و امنیتی برخی کشورهای همسایه شمالی ایران با اسرائیل و حملات این رژیم به کشورمان در پوشش مخفی این بازیگران، به نظر میرسد که تصویب کنوانسیون حقوقی دریای خزر، دست تلآویو را برای حضور نظامی باز گذاشته و کار ایران برای تقابل را دشوار میسازد.
این روزها خبرهای متعددی از بررسی تصویب کنوانسیون حقوقی دریای خزر که توسط حسن روحانی امضاشده، به گوش میرسد. بند 6 ماده 3 این کنوانسیون، بر عدم حضور نیروهای مسلح در دریای خزر که به طرفهای این توافق تعلق ندارند، تأکید میکند. بند 7 ماده 3 نیز بر این موضع تأکید دارد: در اختیار قرار ندادن قلمرو خود توسط هریک از طرفها به سایر دولتها برای ارتکاب تجاوز و انجام سایر اقدامات نظامی علیه هر طرف.
اما همزمان ماده 12 بند 4 میگوید: «بهاستثنای موارد مشخصشده در ماده 11، هیچچیز در این کنوانسیون به مصونیت کشتیهای جنگی و کشتیهای دولتی که برای مقاصد غیرتجاری مورد استفاده قرار میگیرند، خدشهای وارد نمیسازد.»
برخی مدعی هستند که تصویب این کنوانسیون، حضور نیروهای مسلح متخاصم ایران، یعنی آمریکا و اسرائیل را، منع میکند و درنتیجه در راستای امنیت ملی ایران است. اما بخشی دیگر از تحلیلگران بینالمللی، نظری مخالف دارند.
در دنیای بینالملل، یک اصل عملی وجود دارد: رویدادهای بینالمللی بر اساس قدرت، بهویژه قدرت نظامی تعیین میشوند، نه قوانین و کنوانسیونها.
برای فهم این موضوع، نیاز به بررسی تاریخ روابط بینالملل نیست؛ بلکه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران که هنوز هم پایان نیافته، گویای ماجراست.
همکاری نظامی باکو و تلآویو در جنگ به گزارش موسسه امنیتی اسرائیل
موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل(INSS) در 7 جولای 2026 در گزارشی با عنوان «استراتژی آذربایجان، شریک نزدیک اسرائیل، در طول جنگ در کشور همسایهاش چگونه آشکار شد؟» به بررسی نقش احتمالی کشور آذربایجان علیه ایران پرداخت.
نویسنده این گزارش معتقد است که رفتار باکو در طول جنگ، بیطرفی نبود و دراینباره میگوید: «آذربایجان با وجود اصرار رسمی مبنی بر اینکه خارج از درگیری ایستاده است، همچنان شریک نزدیک انرژی، تسلیحات و اطلاعات اسرائیل است. همچنین باکو در مسیر پیشبرد طرحهای کریدوری ترامپ قرار دارد. طرحی که تهران با آن مخالف است.»
این موسسه امنیتی تایید کرد: «باکو از طریق نفت، سلاح و اطلاعات، به اسرائیل و از طریق یک همکاری استراتژیک که بهطور پیوسته در حال تعمیق است، به واشنگتن وابسته است. باکو متهم شده که اجازه میدهد اسرائیل از خاک این کشور، علیه ایران اقدام کند.»
موسسه INSS اسرائیل درنهایت معتقد است: «در عمل، آذربایجان در کنار طرفی ایستاد که با ایران میجنگید.»
گزارش CNN از عملیات اسرائیل علیه ایران از آذربایجان
خبرگزاری آمریکایی سیانان در گزارشی اختصاصی در تاریخ 5 ژوئن 2026 نوشت: «چهار منبع آگاه گفتند که اسرائیل در طول جنگ با ایران، بهصورت مخفیانه واحدهای نظامی و اطلاعاتی زبدهای را در آذربایجان مستقر کرد تا عملیات علیه ایران را تسهیل کند. دو منبع گفتند که این نیروها از چندین نقطه در جنوب آذربایجان، که تنها حدود 60 مایل با تبریز فاصله دارد، به ایران حمله کرد. دو منبع دیگر گفتند که واحدهای ویژه کماندویی نیز در محل مستقر شدند و مأموریتهای جمعآوری اطلاعات و عملیات پهپادی را انجام دادند که به اسرائیل موقعیت ارزشمندی داد تا در طول جنگ از شمال ایران رصد کند.»
سیانان در خصوص استفاده اسرائیل از آذربایجان برای ایجاد و حفظ اغتشاشات دیماه نوشت: «اسرائیل مدتهاست که آذربایجان را بهعنوان یک شریک استراتژیک در مبارزه خود علیه ایران. دو منبع آگاه به گفتند که همزمان با اعتراضات گسترده(اغتشاشات) تهران، اسرائیل یک مأموریت مخفی را در امتداد مرز آذربایجان و ایران آماده کرد. این یک عملیات مقدماتی بود که امکان نصب دستگاههای شنود و تجهیزات اطلاعاتی را فراهم میکرد.»
سیانان همچنین تأکید کرد: «اسرائیل و آذربایجان روابط نزدیکی در زمینه منافع تجاری و نظامی دارند. باکو سهم زیادی از نفت اسرائیل را تأمین میکند و در عوض، اسرائیل به آذربایجان سلاحهای پیشرفته میفروشد.»
چرا تصویب کنوانسیون خزر به ضرر ایران است؟
موارد ذکر شده، تنها بخشی از گزارشهای خارجی از همکاریهای نظامی، امنیتی و اطلاعاتی اسرائیل و آذربایجان علیه ایران بود که عمدتاً توسط باکو تکذیب و مخفی میشود. اگر تهران، کنوانسیون حقوقی خزر را تصویب کند، کشتیهای جنگی و نیروهای مسلح 5 کشور عضو، حق حضور در دریای خزر را دارند.
حال فرض کنید اسرائیل در پوشش آذربایجان، بخواهد در این آبها حضور داشته باشد و امنیت ایران را بهطور مستقیم یا غیرمستقیم تهدید کند. تهران که پیشتر این کنوانسیون را امضا کرده و امکان اثبات اسرائیلی بودن شناورها نیز وجود ندارد، چه تقابلی با این تهدیدات خواهد داشت؟
دیدگاه تان را بنویسید