نظم امنیتی پس از خروج آمریکا از منطقه، بدون حضور ایران ممکن نیست

گروه سیاست نامه‌نیوز: دونالد ترامپ به‌تازگی مدعی شده است که بعد از جنگ با ایران اعلام می‌کند تنگه هرمز بخشی از سرزمین آمریکاست؛ ادعایی که با واکنش‌های بسیاری مواجه شد. بسیاری از کارشناسان حقوق بین‌الملل و روابط بین‌الملل مطرح کردند که گویا او هیچ درکی از مبانی حقوقی در عرصه بین‌المللی ندارد و هرچه به ذهنش می‌رسد، بیان می‌کند. کار تا جایی پیش رفت که حتی یک مقام کاخ سفید گفت ترامپ شوخی کرده است! اما چرا او چنین سخنان بی‌معنایی را مطرح می‌کند؟ آیا واقعاً نمی‌فهمد چه می‌گوید یا می‌خواهد اذهان را از وضعیت سختی که در آن گرفتار شده است، منحرف کند؟ این پرسش‌ها در شرایطی مطرح می‌شود که وضعیت جنگ ایران و آمریکا به‌شدت مبهم است و مشخص نیست آمریکا در ادامه چه سیاست‌هایی را در پیش خواهد گرفت.

ابوالقاسم دلفی، تحلیلگر مسائل سیاست خارجی، در تحلیل آنچه در منازعات میان ایران و آمریکا می‌گذرد، به «نامه‌نیوز» گفت: «شرایط فعلی، نه جنگ و نه صلح است؛ شرایطی که برای ما و طرف مقابل ما اصلا قابل تحمل نیست و هر دو طرف تلاش می‌کنند آن را مدیریت کنند تا از این وضعیت عبور کنند. اکنون اخباری که می‌شنویم، این است که حضور بیش از موعد مقرر ناوهای هواپیمابر باعث شده است نظامیان آمریکا از نظر روحی و از نظر استراحت دچار مشکل شوند و سناتورها نیز علیه این وضعیت اعتراض کنند. ارتش آمریکا که مدعی است بزرگ‌ترین ارتش دنیاست، دچار مشکل شده است. شرایط نه جنگ و نه صلح را بر ما تحمیل کرده‌اند. محاصره را نیز همچنان ادامه می‌دهند تا فشار بر ما بیشتر شود. ما هم کنترل تنگه را در اختیار داریم و نمی‌گذاریم کشتی‌ها بدون نظارت ما عبور کنند. یمن نیز با توجه به وضعیتی که با عربستان دارد، باب‌المندب را دچار مشکل کرده است. اقتصاد دنیا از شرایط موجود آسیب دیده و افزایش قیمت نفت بر اقتصاد جهان فشار آورده است. در این شرایط، ما با عمان مذاکره می‌کنیم تا برای مدیریت تنگه، بر اساس تفاهم‌نامه ۱۴بندی ایران و آمریکا تعیین تکلیف شود. عمان نیز به هر دلیلی، چه به دلیل وضعیتش با آمریکا و چه به دلیل عضویتش در شورای همکاری خلیج فارس، خیلی با ما همسو نیست. ما در این شرایط باید وضعیت نه جنگ و نه صلح را به نفع خودمان مدیریت کنیم».

او ادامه داد: «اخیرا یک مقام وزارت خارجه اعلام کرد که آتش‌بسی میان ما و آمریکا برقرار نیست. اکنون آمریکا وارد جنگ نظامی با ما نشده است و تلاش می‌کند از طریق فشار اقتصادی، شرایط را در ایران برهم بزند. در کنار این، رجزخوانی ترامپ را هم داریم؛ اینکه تنگه در اختیار آمریکاست. البته دنیا می‌داند که ترامپ حرف‌های معقولی نمی‌زند و اثبات این موضوع نیز راحت است؛ کافی است ببینیم چند کشتی از تنگه عبور کرده‌اند یا به ادعای او، تنگه هرمز بعد از جنگ با آمریکا، بخشی از سرزمین آمریکا خواهد شد. ترامپ این ادعاها را مطرح می‌کند تا از نظر روحی، نظامیان و افکار عمومی را بالا ببرد اما واقعیت این است که با توجه به افزایش قیمت بنزین در آمریکا و نزدیک‌شدن انتخابات کنگره، وضعیت ترامپ مناسب نیست و ما باید از این شرایط استفاده کنیم و وضعیت را به نفع خودمان بهبود بخشیم».

این تحلیلگر مسائل سیاست خارجی، همچنین بیان کرد: «درست است که تاب‌آوری مردم ایران خوب بوده و مردم در ایام جنگ از مجموعه نظام و کشور دفاع کردند، اما ما هم باید حواسمان باشد که نباید اجازه دهیم فشار بر مردم بیشتر شود. ما باید مذاکرات را به سمتی هدایت کنیم که به اهداف تفاهم‌نامه ۱۴بندی برسد. این سندی است که میان دو رئیس‌جمهور امضا شده و سندیت دارد. البته در داخل، افکار مختلفی وجود دارد و آنهایی که مخالف مذاکره هستند، صداهای مختلفی را مطرح می‌کنند. نباید چنین باشد و همه باید وحدت و یک‌صدایی داشته باشند تا مذاکرات به‌صورت مطلوب به سمت اجرای یادداشت تفاهم اسلام‌آباد برود».

او در پاسخ به اینکه برخی ائتلاف‌های اخیر میان بعضی کشورهای منطقه‌ای چه تأثیری در مناسبات کنونی دارد، تشریح کرد: «آنچه در منطقه در چند ماه گذشته رخ داده، از جمله دو، سه مورد جنگی که آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران انجام دادند و لطماتی که کشورهای منطقه از این جنگ‌ها خوردند، این مسئله را برای کشورهای منطقه ایجاد کرده است که امنیت از طریق حضور آمریکا در منطقه ایجاد نمی‌شود، بلکه ممکن است حضور آمریکا در منطقه ناامنی به بار بیاورد. اگر قرار باشد آمریکا به منطقه بیاید و از امکانات منطقه علیه ایران استفاده کند، ایران نیز ناچار است پاسخ دهد. عربستان به‌عنوان بزرگ‌ترین صادرکننده نفت در منطقه، از رهگذر این جنگ‌ها دچار ناامنی‌هایی شده است. این کشور برای رفع این مشکل، سال‌ها به دنبال آن بود که آمریکا امنیتش را تأمین کند. اکنون اما به این ذهنیت رسیده است که کشورهای منطقه باید امنیت مورد نظر را تأمین کنند. به همین دلیل، با پاکستان که سلاح هسته‌ای دارد، پیمانی را امضا کرده بود و حالا ترکیه نیز به این پیمان، تحت عنوان پیمان مکه، پیوسته است اما معلوم نیست که حتی این پیمان‌ها بتوانند امنیت عربستان را تأمین کنند؛ زیرا هرکدام از این کشورها ملاحظات خودشان را دارند. خیلی امیدی به این نیست که پاکستان بتواند امنیت منطقه و به‌ویژه عربستان را تأمین کند».

دلفی در پایان گفت: «آنچه در منطقه رخ می‌دهد، تلاش‌هایی است که شاید بتوان نام آن را طراحی نظم امنیتی پس از خروج آمریکا از منطقه گذاشت. آمریکا جنگش با ایران تمام می‌شود و باید از منطقه برود و کشورهای منطقه در حال تدارک سازوکار امنیتی پس از این جنگ هستند. نکته مهم آن است که عربستان هم باید بداند که امنیت آینده منطقه بدون حضور ایران محقق نخواهد شد. قرار بود مصر پیش از این اتفاقات به توافق مکه بپیوندد، اما در آخرین لحظات، مصر به دلیل اختلافاتی که در موضوع غزه و فلسطین داشت، به این پیمان نپیوست. خود عربستان و ترکیه بر سر موضوع اخوان‌المسلمین اختلافات زیادی دارند. پیوستن این کشورها به یکدیگر آسان نیست و هر موضوعی در حوزه امنیت منطقه، بدون حضور ایران قابل تحقق نیست».