پیمان مکه قابلیت عملیاتی ندارد/ ترامپ دنبال اجرای طرح نیکسون است

گروه سیاست نامه‌نیوز: به تازگی روزنامه واشنگتن پست در گزارشی آورده است که کشورهای حوزه خلیج فارس از ترامپ ناامید شده‌اند و می‌خواهند طرح جایگزینی برای آینده بدون آمریکا پیدا کنند. این تحلیل وقتی در کنار پیمان مکه قرار می‌گیرد، این معنا را می‌رساند که گویا کشورهای منطقه دیگر اعتمادی به آمریکا ندارند؛ چه آنکه بر اساس پیمان مکه سه کشور عربستان، پاکستان و ترکیه تعهدات نظامی متقابل به یکدیگر داده‌اند. حالا پرسش آن است که آیا بر اساس ادعای واشنگتن پست واقعا کشورهای حوزه خلیج فارس که به صورت سنتی هم‌پیمان آمریکا بودند، در حال دور شدن از این کشورند؟

جعفر قنادباشی، تحلیلگر مسائل سیاست خارجی، در پاسخ به این پرسش به «نامه‌نیوز» گفت: «من چند سری از گزارش‌های واشنگتن‌پست را در ماه گذشته بررسی کردم. این روزنامه وظیفه‌ای دارد که برخی سیاست‌های انتقادی نسبت به دولت آمریکا را در درون خودش مطرح و جا بیندازد اما در واقع یک رسانه حکومتی در آمریکا محسوب می‌شود. این گزاره که کشورهای خلیج فارس ناامید می‌شوند، به این معناست که آنها سیاست‌های جایگزین را دنبال می‌کنند اما چنین نیست. اکنون آمریکا موقعیت شکننده‌ای در منطقه دارد؛ بسیاری از تجهیزاتش از بین رفته است و در ارتش آمریکا صحبت از تمرد می‌شود و دیدیم که فرمانده نیروی دریایی را تغییر دادند. این مسائل نشان می‌دهد که ممکن است گزارش واشنگتن‌پست درست باشد؛ یعنی قرار است نقش کشورهای منطقه در رنگ‌تر شود اما این به آن معنا نیست که آنها مستقل از آمریکا اقدامی کنند و از غرب دل ببرند. کشورهای حوزه خلیج فارس وابستگی شدیدی به آمریکا دارند. همه رؤسای جمهور آمریکا تکرار می‌کردند که امنیت خلیج فارس، امنیت آمریکاست. در گذشته، با گماردن حکومت‌ها، منافع آمریکا لحاظ می‌شد و حکومت‌های کشورهای خلیج فارس به نوعی حکومت‌های نیابتی آمریکا هستند. ترامپ نیز صراحتا گفته است اگر آمریکا دو هفته از عربستان حمایت نکند، حکومت این کشور سقوط می‌کند».

او ادامه داد: «آمریکایی‌ها می‌خواهند اشتباه خود را تصحیح کنند و سازوکاری ایجاد کنند تا کشورهای حوزه خلیج فارس به نیابت از آمریکا با ایران مواجه شوند. ترامپ اشتباه کرد که به صورت مستقیم با ما روبه‌رو شد، زیرا در این رویارویی، کاستی‌های آنها آشکار شد. در دوره جنگ ویتنام، نیکسون سیاستی را در پیش گرفته بود که بر اساس آن، به جای اینکه آمریکا به صورت مستقیم حضور داشته باشد، کشورهای دیگری به صورت نیابتی وارد بحران شوند. اکنون نیز ترامپ به نوعی به دنبال اجرای همان طرح است».

این تحلیلگر مسائل سیاست خارجی همچنین بیان کرد: «پیمان مکه را در این تحلیل می‌تواند بررسی کرد اما این پیمان عملی نیست و نمی‌شود توان نظامی سه کشور را با یکدیگر یکی کرد. از طرف دیگر، فرهنگ و زبان این کشورها نیز متفاوت است؛ بنابراین، به هیچ وجه نمی‌توان آن را یک امر واقعی و عملیاتی دانست. با این حال، عربستان می‌خواهد از این شرایط استفاده کند و از ارتش پرشمار پاکستان و تجهیزات ترکیه بهره بگیرد اما اینکه ارتش پاکستان با زبان اردو و نیروهای ترکیه با زبان ترکی در کنار خلبان‌های عرب‌زبان عربستان قرار بگیرند، عملا ممکن نیست».

قنادباشی در پایان گفت: «شاید آمریکا و هم‌پیمان‌های منطقه‌ای‌اش بخواهند علیه ایران وارد عملیات شوند و شاید آمریکا در صدد شکل‌دهی یک ائتلاف منطقه‌ای علیه ایران باشد، اما مسئله این است که چنین اقدامی برای آنها امکان‌پذیر نیست. در مقام نظری شاید چنین طرحی وجود داشته باشد، اما از نظر میدانی و عملی نمی‌توانند اقدامی علیه ایران انجام دهند؛ به‌ویژه اینکه افکار عمومی داخلی در عربستان، ترکیه و پاکستان علیه اسرائیل است و هر نوع تقابل با ایران در افکار عمومی کشورهای منطقه به منزله همکاری با اسرائیل تلقی می‌شود؛ بنابراین، آنها از نظر داخلی نیز با مشکلاتی مواجه هستند».