زمان جراحی بنزینی فرا رسیده؛ جامعه مشکل را می‌بیند و پذیرش دارد

سه سناریوی بنزینی مطرح‌شده از سوی سقاب، معاون رئیس‌جمهور، بر مدیریت مصرف و اصلاح نحوه توزیع یارانه بنزین متمرکز است. در سناریوی نخست، سهمیه بنزین به‌صورت فعلی و بر مبنای خودرو ادامه می‌یابد، اما مصرف مازاد با نرخ بالاتر محاسبه می‌شود. در سناریوی دوم، سهمیه به افراد تعلق می‌گیرد تا حتی خانوارهای فاقد خودرو نیز از یارانه بنزین بهره‌مند شوند و بتوانند سهم خود را به فروش برسانند یا از آن درآمد کسب کنند. در سناریوی سوم، ضمن حفظ سهمیه پایه، مصرف مازاد با نرخ آزاد محاسبه و منابع حاصل برای حمایت از اقشار کم‌درآمد، توسعه حمل‌ونقل عمومی و نوسازی ناوگان فرسوده اختصاص می‌یابد. حال سئوال اینجاست که با توجه به شرایط سیاسی،‌اقتصادی و اجتماعی کشور، اجرای کدامیک از این سه مدل مناسبت‌تر است.

سیدحمید حسینی در گفتگو با نامه نیوز درباره 3 مدل بنزینی دولت گفت: بر اساس اطلاعات موجود، حدود ۱۳.۵ میلیون خانوار ایرانی فاقد خودرو هستند که جمعیتی حدود ۴۵ میلیون نفر را شامل می‌شود. همچنین حدود ۹.۵ میلیون خانوار تنها یک خودرو دارند. حدود ۴ میلیون خانوار نیز هر یک از اعضای خانواده یک خودرو دارند؛ بنابراین از مجموع حدود ۲۵ میلیون خودروی کشور، نزدیک به ۱۶ میلیون خودرو در اختیار این خانوارهاست.

وی با تأکید بر ضرورت توزیع عادلانه یارانه بنزین اظهار کرد: عادلانه این است که بنزین به همه مردم تعلق بگیرد. در وهله نخست، نیاز ۹.۵ میلیون خانواری که یک خودرو دارند با سهمیه‌های فعلی تأمین می‌شود و افرادی که خودرو ندارند نیز می‌توانند از سهم خود برای کسب درآمد استفاده کنند.

این تحلیلگر مسائل اقتصادی گفت: اگر قیمت هر لیتر بنزین در بازار به حدود ۱۰۰ هزار تومان برسد، سهم بنزین می‌تواند تا حدود ۱۰ میلیون تومان به درآمد ماهانه خانوارها کمک کند. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که دولت در شرایط فعلی امکان افزایش قابل توجه حمایت‌های کالابرگی را ندارد و چنین روشی می‌تواند از بروز نارضایتی‌های اجتماعی نیز جلوگیری کند.

این کارشناس حوزه انرژی با اشاره به تجربه اعتراضات سال ۱۳۹۸ خاطرنشان کرد: در سال ۱۳۹۸ بخش قابل توجهی از اعتراضات مربوط به حاشیه شهرها و مناطق کم‌برخوردار بود و در برخی مناطق، به‌ویژه شهرک‌های مسکن مهر، اقشار کم‌درآمد درگیر این اعتراضات شدند؛ بنابراین در اجرای اصلاحات اقتصادی باید شرایط معیشتی این گروه‌ها مورد توجه قرار گیرد.

وی درباره یکی از سناریوهای پیشنهادی برای مدیریت مصرف بنزین نیز گفت: در این مدل می‌توان به هر خودرو در قالب 3 سهمیه 1500 تومانی،‌ 3 هزار تومانی و 5000 تومانی، ۱۵۰ لیتر سهمیه اختصاص داد و فرض را بر این گذاشت که خودرو به‌طور متوسط روزانه حدود ۳۰ کیلومتر پیمایش داشته باشد. افرادی که بیش از این میزان مصرف می‌کنند، باید هزینه مصرف مازاد را بدون یارانه پرداخت کنند. در این مدل، منابع دولت نیز تا حدودی حفظ می‌شود و می‌توان از ظرفیت موجود برای مدیریت مصرف، حمایت از ناوگان حمل‌ونقل عمومی و اسقاط تاکسی‌ها و خودروهای فرسوده استفاده کرد.

حسینی با بیان اینکه مدل نخست با رویکرد و روحیات مسعود پزشکیان سازگاری بیشتری دارد، درباره درست بودن زمان اصلاحات بنزینی تصریح کرد: اصلاحات اقتصادی را زمانی باید انجام داد که جامعه با یک مشکل جدی مواجه است. در این زمان ها جامعه معمولاً پذیرش بیشتری برای جراحی‌های اقتصادی دارد چون ضرورت آن را احساس کند اما در شرایط عادی، مردم ممکن است بپرسند چرا باید تغییری ایجاد شود.