با وجود تورم مزمن، نمی‌توان انتظار ثبات نرخ ارز را داشت

گروه سیاست نامه‌نیوز: نرخ ارز در ماه‌های گذشته به شکلی بی‌سابقه افزایش یافته است و این افزایش نرخ ارز باعث شده تقریباً قیمت همه کالاها افزایش پیدا کند. گرچه در چند روز اخیر شاهد بودیم که قیمت ارز با کمی ثبات همراه بوده و حتی اندکی روند کاهشی در پیش گرفته است، اما آیا می‌توان به روند چند روز اخیر خوش‌بین بود؟ از سوی دیگر، با وجود آنکه هم سایه جنگ بر سر کشور وجود دارد و هم کشور درگیر محاصره دریایی آمریکا است، آیا دولت می‌تواند در کنترل نرخ ارز نقش ویژه‌ای داشته باشد؟

سید کمال سیدعلی، معاون ارزی اسبق بانک مرکزی، درباره این موضوع به «نامه‌نیوز» گفت: «درباره میزان اثرگذاری تصمیمات دولت باید گفت که اگر دولت کسری بودجه نداشت، حجم نقدینگی بالا نبود، فروش دارایی‌های دولت انجام می‌شد و دولت می‌توانست مالیات بیشتری دریافت کند، وضعیت بهتر می‌شد اما وقتی تورم مزمن داریم، تورم افزایشی است یا در بهترین حالت ثابت می‌ماند، نمی‌توان انتظار داشت که قیمت ارز ثابت بماند یا کاهش یابد. همه دولت‌های قبل تلاش کردند از طریق کنترل قیمت ارز، تورم را به جامعه تحمیل نکنند، اما سیاست‌های دستوری درباره نرخ ارز، نرخ سود، نرخ تسهیلات و نرخ سود سپرده‌ها آسیب‌زا بوده است».

او ادامه داد: «در شرایط کنونی بباید بیتشرین سهم در به وجود آمدن فشارهای اقتصادی را باید به محاصره دریایی آمریکا بدهیم که باعث ایجاد انتظارات تورمی‌ شدید شده است. متعاقب این محاصره کمبود کالاها و متعاقب آن، افزایش نرخ ارز هم به وجود می‌آید. یک نکته مهم این است که وقتی در شرایط محاصره قرار داریم، فروش ارز کاهش پیدا می‌کند؛ یعنی صادرات ما کاهشی شده و مسیرهای ورود کالا نیز محدودتر شده است. درست است که منابع ارزی ما کاهش پیدا می‌کند، اما افزایش نرخ ارز باید به میزانی باشد که امکان واردات کالا و فروش آن در داخل کشور وجود داشته باشد؛ به‌جز کالاهای لوکس. یعنی اقلام عادی باید بتوانند وارد کشور شوند و در داخل به فروش برسند».

این اقتصاددان همچنین بیان کرد: «دولت نمی‌تواند ارز را بالا و پایین کند؛ این بازار است که حرکت می‌کند و بازارها هیچ‌وقت قیمت‌های تعیین‌شده از سوی دولت را به‌طور کامل نپذیرفته‌اند اما وقتی ثبت سفارش کم می‌شود، ریالی که برای تأمین هزینه‌ها نیاز دارید، از طریق فروش ارز در داخل حاصل می‌شود. دولت باید نگاهش را به فروش اموال و دارایی‌های خود و دریافت مالیات معطوف کند و خدمات را نیز به‌اجبار گران‌تر حساب کند تا بتواند منابع خود را افزایش دهد. تأمین ریال از این طریق صورت می‌گیرد؛ یعنی باید ارز فروخته شود تا هزینه‌های دولت تأمین شود».

سیدعلی در پایان گفت: «مسلما در ۱۵ سال اخیر که تحریم‌ها افزایش یافته است، آسیب‌پذیری زیادی داشته‌ایم. این مسئله در دولت‌های این 15 سال اخیر وجود داشته است و بر همین اساس، مجموعه نظام درباره برجام، مذاکرات دو سال اخیر و رفع محدودیت‌ها تصمیماتی اتخاذ کرده است تا وضعیت معیشتی مردم بهتر شود و برنامه‌های توسعه‌ای کشور پیش برود اما با شرایط کنونی این روزها، به نظر نمی‌رسد اقتصاد کشور بتواند فشار محاصره دریایی را تا دو سال دیگر تاب بیاورد؛ بنابراین باید به دنبال راهکارهایی بود تا این وضعیت طی چند ماه بیرون بیاییم. به نظر می‌رسد پس از انتخابات آمریکا و اسرائیل، وضعیت قدری بهتر شود و زمینه برای مذاکره و توافق با آمریکا بازتر شود».