پیام مذاکره بدهیم آمریکا دوباره حمله می‌کند

اظهارات دبیر شورای عالی امنیت ملی نشان می‌دهد که مسیر دیپلماسی میان ایران و آمریکا، با وجود تداوم تماس‌ها و انتقال پیام از کانال‌های مختلف، همچنان با اختلاف‌های حل‌نشده روبه‌روست. به گفته او، واشنگتن طی دو ماه گذشته از طریق پاکستان، قطر و عراق پیگیر ارتباط با تهران بوده و بخشی از شروط ایران را پذیرفته است؛ با این حال، پاسخ آمریکا از نگاه ایران کافی نیست و برخی ابهامات همچنان باقی مانده است. در چنین شرایطی، دیپلماسی هنوز به‌طور کامل متوقف نشده، اما ادامه بن‌بست در مذاکرات می‌تواند خطر تشدید تنش‌ها و بازگشت به رویارویی نظامی را افزایش دهد.

فواد ایزدی در گفتگو با نامه نیوز درباره اوج گیری تنش ها میان ایران و آمریکا گفت: مسئله اصلی این است که آیا باید اولویت کشور را به تأمین سویای تراریخته از آمریکا و انتظار برای بازگشت این دولت ترامپ به تفاهم‌نامه اسلام‌آباد اختصاص دهیم یا آنکه اولویت را بر جلوگیری از حمله مجدد به کشور بگذاریم. نظام حکمرانی آمریکا و بسیاری از کشورهای دیگر بر اساس محاسبه سود و زیان تصمیم می‌گیرد. پیش از جنگ ۱۲ روزه، برآورد آمریکایی‌ها این بود که هزینه انسانی حمله بالا نخواهد بود و افزایش قیمت نفت نیز موقتی است؛ به همین دلیل، به حمله اقدام کردند.

وی ادامه داد: در جنگ ۴۰ روزه آمریکایی‌ها احتمال می‌دادند شمار تلفاتشان افزایش یابد، اما نه به میزان قابل‌توجه. همچنین این تصور وجود داشت که ممکن است حکومت ایران فروبپاشد، کشور تجزیه شود و پایگاه‌های آمریکا نیز آسیب جدی نبینند،‌ حال آنکه ایران پیش‌تر هشدار داده بود در صورت گسترش درگیری، جنگ به سطح منطقه کشیده خواهد شد.

این کارشناس مسائل سیاست خارجی با اشاره به تلفات نیروهای آمریکایی و تحولات بازار نفت اظهار کرد: در کنار افزایش تلفات نیروهای آمریکایی، اظهارات مکرر درباره آمادگی مقامات سیاسی ایران برای مذاکره و آنچه می‌توان «تئاتر مذاکره» نامید، ممکن است این برداشت را در ذهن مقام‌های آمریکایی ایجاد کرده باشد که مسئولان ایرانی همچنان به دنبال گفت‌وگو هستند و در نهایت، مسیر مذاکره را دنبال خواهند کرد.  با این حال، ارزیابی آمریکایی‌ها از توان نظامی ایران متفاوت است؛ زیرا نیروهای نظامی ایران از توانمندی‌هایی برخوردارند، شهادت طلب هستند، تحمل جنگ در شرایط سخت را دارند بنابراین نیروی مسلح ایران را نمی‌توان با ارتش کشورهایی مانند سوریه مقایسه کرد. همچنین، آمادگی نیروهای ایرانی برای مقاومت و فداکاری، یکی از عواملی است که باید در محاسبات طرف مقابل لحاظ شود.

وی با بیان اینکه تداوم پیام‌های سیاسی درباره مذاکره می‌تواند بر محاسبات طرف مقابل تأثیر بگذارد، گفت: ممکن است آمریکایی‌ها تصور کنند حتی با وارد کردن ضربه‌های سنگین، از جمله هدف قرار دادن عالی‌ترین مقام کشور، باز هم مسئولان سیاسی ایران به دنبال مذاکره خواهند رفت. تا زمانی که این تصور در طرف مقابل وجود داشته باشد که مقام‌های ایرانی صرفاً به دنبال مذاکره هستند، احتمال تغییر محاسبات آن‌ها کاهش می‌یابد. در همین چارچوب، اظهارات عباس عراقچی می گوید 2 راه بیشتر نداریم یا آمریکا را اشغال کنیم یا مذاکره کنیم. این نشان‌دهنده محدود دانستن گزینه‌های پیش روی کشور فقط روی مذاکره است.

این استاد دانشگاه با اشاره به تفاوت مواضع برخی مقام‌های کشور در قبال مذاکره اظهار کرد: اظهارات محسن رضایی صریح‌تر بود؛ زیرا او اعلام کرد دوره مذاکره به پایان رسیده و اکنون نوبت اقدام آمریکایی‌هاست اما وقتی مسعود پزشکیان در سخنرانی خود در سازمان ملل چهار بار به موضوع مذاکره اشاره کرد، این یعنی مقامات سیاسی همچنان رویکرد مذاکره را دنبال می کنند. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، و مسعود پزشکیان، رئیس شورای عالی امنیت ملی است، وقتی آنها مواضع متفاوت می گیرند طرف آمریکایی بیشتر به حرف رئیس شورای امنیت ملی ایران توجه می کند بنابراین انتظار می رود آقای پزشکیان نیز مواضعش را به سمت مواضع آقای رضایی متمایل کند.

وی در پایان گفت: با توجه به اینکه آمریکا در دو جنگ 12 روزه و 40 روزه به اهداف خود نرسیده است، ضروری است محاسبات این کشور درباره هزینه‌های هرگونه اقدام نظامی مجدد تغییر کند؛ زیرا اگر واشنگتن به این جمع‌بندی برسد که حمله به ایران هزینه چندانی ندارد، ممکن است بار دیگر گزینه نظامی را در دستور کار قرار دهد.