رئیس انجمن مفاخر معماری ایران
پرداخت وام به معنای نوسازی نیست!
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
نوسازی بافت فرسوده روستایی همواره یکی از دغدغه های مدیریت کلان کشور بوده اما به دور از شعارها و تعارفات رایج در این زمینه یا کار انجام نشده یا به اندازه انرژی و هزینههای مصرف شده، بازده خوبی نداشته است. متاسفانه آنچه در این میان معیار است، حوادث غیرمترقبهای است که اتفاق میافتد و میزان خسارت گاه به حدی بالاست که نگرانیهای مضاعفی را در این رابطه به وجود میآورد. چند زلزله اخیر همگی در روستاهای کشور با خسارات جانی و مالی فراوانی همراه بودند، مردم خراسان جنوبی، کرمان و آذربایجان شرقی این روزها داغدار عزیزانی هستند که زیر دیوارهای پوسیده خانههای فرسوده روستایی دفن شدهاند و کسی نیست که به آنها پاسخ دهد چرا سیاهپوشِ نوسازی نشدن خانههای قدیمی خود هستند. یک حساب سرانگشتی نشان میدهد که در این روستاها یا نوسازی به طور کامل انجام نشده و یا کیفیت مناسبی نداشته است.
علاوه بر این موضوع و به صورت کلیتر میتوان به این نکته اشاره کرده که روستائیان هیچ وقت مایل به شرکت در فرآیند بازسازی و یا نوسازی خانههای روستایی خود نبودهاند. موانع این اتفاق البته کم نیستند و می توان آن ها را در چند بعد بررسی کرد.
مهندس «سید علیرضا قهاری» که سابقه حضور در بنیاد مسکن را در پرونده کاری خود دارد و رئیس انجمن مفاخر معماری ایران نیز هست در این رابطه به موانعی اشاره می کند که بیشتر فرهنگی است تا ساختاری. او به نامه می گوید:«در یک دید کلی روستائیان چندان با موضوع ساخت وساز آشنا نیستند و هرگاه موضوع نوسازی بافت فرسوده مطرح میشود به موضوع دریافت نقدی از طریق وامی که برای نوسازی به آنها پرداخت میشود قناعت میکنند.
آن ها به این وام به عنوان یک نوع کارگشا نگاه میکنند و ممکن است آن پول را صرف هر کم و کاستی در زندگیشان بکنند و خانه روستاییشان به همان شکل باقی بماند.»
به گفته او در بسیاری از موارد وام نوسازی به جای این که صرف ساخت و ساز شود در مسیرهای دیگری خرج شده و در نهایت متولیان گمان میکنند که با صرف این هزینه، بافتی را نوسازی کردهاند؛ در حالی که این اتفاق نیافتاده.
مانع بعدی را خود این وامها می تراشند. مسئله اصلی اینجاست که بسیاری از روستائیان یا توانایی بازپرداخت آن را ندارند و یا به لحاظ فرهنگی نمیتوانند زیر بار آن بروند. قهاری در توضیح این مسئله میگوید:«در نوسازی بافت فرسوده روستایی مسئله اصلی اینجاست که مخاطب شما کسی است که سالها خانهای بزرگ از آن خود داشته و حاضر نیست که در مالکیت آن با بانک شریک شود و حتی اگر این امر را بپذیرد توانایی مالی پرداخت آن را ندارد.»
ساخت خانه جدید به جای تخریب خانه قدیمی با عبور از موانع دیگر بر سر راه نوسازی بافت فرسوده روستایی، رئیس انجمن مفاخر معماری ایران معتقد است که بهترین راه برای حل مشکل این بافت، ورود مستقیم دولت است. او می گوید: «در حال حاضر بنیاد مسکن به عنوان بازوی اجرایی دولت در این بخش شعبههای زیادی در کشور تاسیس کرده و این امکان را دارد که بر اساس نیاز وارد شده و کار نوسازی بافت فرسوده روستایی را به سامان برساند.»
به گفته وی این بنیاد به خاطر رابطه مستقیم با روستائیان قابل اعتمادترین گزینه برای این کار خواهد بود و از سوی دیگر دولت میتواند با نظارت بیشتری کار نوسازی این بافت را مطالبه کند. او همچنین معتقد است که در شرایط فعلی وقتی که آماری درباره نوسازی بافت روستایی از سوی دولت مطرح میشود، اشاره به میزان وامهای پرداخت شده است و این موضوع به خاطر موانعی که یاد شد با تعداد واقعی نوسازیها تطابق ندارد و به همین خاطر است که بروز یک حادثه تلخ واقعیتهای این بافت را روشن میکند.
قهاری در ریشهیابی علت تخریب خانههایی که نوسازی اما در زلزلههای اخیر هم تخریب شده یا دچار مشکل شدهاند نیز به نامه میگوید:«متاسفانه حتی وقتی که روستائیان تصمیم میگیرند با تسهیلات دریافتی واحد خود را نوسازی کنند، به جای تخریب خانه فرسوده، در داخل ملک خود و در کنار خانه قدیمی یک خانه جدید هم میسازند. به همین خاطر است که وقوع زلزله همیشه با تخریب در روستاها همراه بوده و هست.»
تخریب سازههای دولتی در جریان سخنان سرپرست سازمان مدیریت بحران کشور موضوع جالبی نیز مطرح شده بود: تخریب یک بیمارستان دولتی نوساز در زلزله اخیر تبریز! به گفته قدمی ساختمان فرمانداری که نوساز بوده نیز در این زلزله تخریب شده که نشان از پایین بودن کیفیت ساخت و ساز دولتی دارد.
قهاری اما معتقد است که این موضوع در ضعف نظارت بر فعالیت ساخت و سازی نهفته است و به مسئولان و نهادهای متولی برمی گردد. او همچنین می گوید: « معضلات بافت فرسوده کشور آنقدر زیاد است که نمیتوان از یک نهاد توقع حل همه آنها را داشت و شاید لازم باشد در این زمینه و به صورت کلان دولت و شهرداریها کنار هم قرار بگیرند و برای حل مشکل بافت فرسوده کشور برنامهریزی کنند.»
دیدگاه تان را بنویسید