سهم ایران از درآمد میلیارد دلاری دانشجویان خارجی چقدراست؟/ برنامه وزارت علوم برای جذب دانشجوی خارجی
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
با این حال صمد حاججباری در مورد اهداف پذیرش دانشجویان غیرایرانی گفت: یکی از مهمترین اهداف وزارت علوم در این زمینه ترویج فرهنگ و زبان فارسی است و هنگامی که این دانشجویان برای تحصیل به ایران میآیند، باید زبان فارسی را فرا بگیرند. همین باعث آشنایی با فرهنگ و رسوم ایران میشود. این افراد با فرهنگ ما آشنا شده و توانمندی کشور ایران را میبینند، هنگامی که به کشور خود بازمیگردند به صورت غیرمستقیم سفیر فرهنگی ایران در کشورهای خود میشوند.
سهم ناچیز ایران در جذب دانشجویان خارجی در شرایطی است که هم اکنون هر روز بازار گردشگری علمی رونق بیشتری میگیرد و پیشبینیها نشان میدهد که تا سال 2024 میلادی شمار دانشجویان بینالمللی در سراسر جهان به ۳.۸ میلیون نفر خواهد رسید. اما امار دانشجویان خارجی در ایران نزدیک به صفر است؛ جمعاً آمار بورسیهها در ایران ۲ هزار و ۵۰۰ نفر است که بیشتر آنها از کشورهای افغانستان، سوریه، پاکستان و هند هستند. این یعنی چیزی حدود یک دهم درصد در حالی که در اروپا این نسبت نزدیک به 10 درصد است.
اما سئوال این است که رقبای کشور هایی همچون ترکیه، امارات، مالزی سنگاپور و.. چه کارهایی انجام می دهند تا بتوانند به تاجری تاثیر گذار در بازار گردشگری علمی تبدیل شوند؟ این گزارش تا حدی می تواند پاسخی به این سوال باشد.
راهبردهای کشورهای رقیب ایران برای جذب دانشجوی خارجی
برخی کشور های دانشجو پذیر جهان در این زمینه دارای تجارب ارزشمندی هستند. در استرالیا به منظور تشویق دانشجویان به شرکت در طرح های مبادله دانشجویان بین المللی طرحی حت عنوان " سفر به فرهنگ های دیگر" تسوط دانشگاه ملبورن در دست اجراست.
در نیوزلند فشار تقاضا برای پذیرش دانشجی خارجی موجب تعیین سهمیه برای دانشگاه ها شده است. یافته های یک مطالعه در این کشور نشان داد اگرچه دانشاه های دولتی نیوزلند از اهمیت نقش دانشجویان بین المللی در جریان درآمدزایی و بین المللی کردن موسساتشان آگاهی دارند، کنترل تعداد دانشجویان بین المللی و در نظر گرفتن اهداف دیگر را نیز حایز اهمیت می دانند.
هم اکنون بیشتر کشور های جهان به خصوص کشور های در حال توسعه چون مالزی، ترکیه ، سنگاپور، امارات متحده عربی، جمهوری آذربایجان و ارمنستان و... برنامه های مدون و بلند پروازانه ای برای توسعه جذب دانشجویان خارجی تدارک دیده اند. به طوریکه دولت سنگاپور به عنوان یک راهبرد، برای تحقق هدف بلند مدت سال 2015 برای جذب استعداد های درخشان به دانشگاه ها یارانه پرداخت می کنند.
اما راهبرد امارات تبدیل شدن به قطب علمی و فرهنگی در خاورمیانه است. در این کشور فستیوال سالانه متفکرین خاورمانه با هدف توعه بین المللی شدن برگزارمی شود. مرکزیت اجرای این طرح با حمایت دانشگاه ام ای تی، استنفورد و تحت مدیریت کلان انگلیسی هاست. اماراتی ها برای پیشبرد اهداف خود همچنین اقدام به احداث قریه المعرفه کردند که هم اکنون حدود 30 هزار دانشجو جذب کرده اند.
از سوی دیگر کشور ترکیه حرکت خود را در این زمینه دیرتر از سایر کشور های آسیایی و رقیب آغاز کرده است. به طوریکه این کشور در سال دو هزار چهار دانشگاه خود را به نام های (اوتادغو، غازی، آنکارا، حاجت تپه) را به عنوان طرحی برای جذب دانشجویان خارجی مسلمان به نخست وزیر این کشور ارائه داد. اما راهبرد مالزی در این زمینه بالا بردن کیفیت و پایین آوردن هزینه است. در این کشور براساس آمار فوق تعداد دانشجویان خارجی در سه سال گذشته جهشی بیش از صد درصد را تجربه کرده است.
سهم ایران از جذب دانشجوی خارجی
در این میان سهم ایران از تحرک دانشجویان خارجی بین المللی بسیار اندک است. چنانچه تعداد دانشجویان شاغل به تحصیل در ایران 4 میلیون و نیم باشد، تنها حدود یک دهم درصد از این تعداد خارجی هستند.
براساس گزارش مرکزپژوهش های مجلس این سهم اندک با اهداف مندرج در سند چشم انداز یعنی تبدیل شدن به قدرت اول منطقه در عرصه علم و فناوری هم خوانی ندارد. در حال حاضر براساس گزارش اداره کل دانشجویان وزارت علوم، ترکیب دانشجویان خارجی در ایران نشان می دهد، 50.8 درصد آنها از کشور های خاورمیانه هستند. به طوریکه 41.5 درصد از کشور افغانستان، 20 درصد از کشور سوریه، 21.3 درصد آنان از کشورهای آسیای میانه و 8.7 درصد از هند و پاکستان هستند. فارغ از آمار های مطرح شده، پیشبینیهای اعلام شده نشان میدهند تا سال 2024 میلادی، کشورهای هندوستان، چین، اندونزی و ایالات متحده، میزبان بیش از نیمی از جمعیت 18 تا 22 ساله جهان خواهند.
هم اکنون شرایط به شکلی است که هر روز بازار گردشگری علمی رونق بیشتری میگیرد و پیشبینیها نشان میدهد که تا سال 2024 میلادی شمار دانشجویان بینالمللی در سراسر جهان به ۳.۸ میلیون نفر خواهد رسید. با این حال آموزش عالی ایران بدون توجه به اهمیت گردش مالی و اطلاعاتی موجود در این بازار همچنان به حداقل سهم در آن بسنده کرده است.
بر اساس سند آمایش آموزش عالی در سال 1404، 25 هزار دانشجوی خارجی باید در دانشگاههای کشورمان مشغول به تحصیل باشند. یعنی چیزی حدود 65 صدم درصد از کل دانشجویان بینالمللی سهم دانشگاههای ایرانی خواهد بود.
چرا دانشگاههای غربی مقصدند؟
در جریان جذب دانشجویان بینالمللی، دانشگاههای غربی همواره توانستهاند بیشترین سهم را از آن خود کنند. به طوری که امریکا، انگلیس، استرالیا، آلمان و کانادا تا سال 2024 همچنان مقصد اصلی دانشجویان بینالمللی خواهند بود. اولین دلیل برای این امر سعی در تحقق جریان آزاد اطلاعات علمی در دانشگاههای مغرب زمین است. این کار کمک بزرگی به غرب و مراکز علمی و آموزشی آن دیار برای جذب سرمایههای انسانی و ظرفیتهای بزرگ علمی و پژوهشی کرد.
شاهد این مدعا هم کلونی نخبگان برتر دنیا در مراکز علمی و پژوهشی غرب است. همچنین به موازات این امر غرب با دنبال کردن عملیات روانی توانسته است از دانشگاههای خود مدینه فاضلهای در ذهن دانشجویان کشورهای در حال توسعه یا کمتر توسعه یافته بسازد و با تغییر زبان بینالمللی علم از فارسی به انگلیسی مسیر را برای خود هموار کند.
در جدول زیر سهم کشورهای برتر در زمینه جذب دانشجویان خارجی را بخوانید؛
|
ردیف |
کشور های برتر |
تعداد دانشجویان خارجی |
درصد دانشجویان خارجی |
|
1 |
امریکا |
723277 |
20 |
|
2 |
انگلستان |
455600 |
12 |
|
3 |
فرانسه |
283621 |
8 |
|
4 |
چین |
265090 |
7 |
|
5 |
استرالیا |
258827 |
7 |
|
6 |
آلمان |
252032 |
7 |
|
7 |
کانادا |
174760 |
5 |
|
8 |
ژاپن |
141774 |
4 |
|
تعداد دانشجویان خارجی برخی کشور های آسیایی رقیب ایران |
||||||
|
2002 |
2007 |
2008 |
2009 |
2010 |
2015 برآورد |
|
|
ترکیه |
1200 |
015000 |
16000 |
30000 |
||
|
امارات |
500 |
30000 |
30000 |
40000 |
||
|
سنگاپور |
30000 |
80000 |
90000 |
150000 |
||
|
مالزی |
30000 |
48000 |
71000 |
80000 |
100000 |
150000 |
دیدگاه تان را بنویسید