حاشیه نشینی معضل آینده کشور
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه نیوز به نقل از روزنامه آرمان، نگرانی از وضعیت حاشیهنشینی در کشور در حالی است که پیش از این محمد سعید ایزدی، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت عمران و بهسازی شهری کشور از حضور 20 میلیون ایرانی در سکونتگاههای غیررسمی خبر داد و گفت: در کشور 50 هزار هکتار سکونتگاه غیر رسمی با 20 میلیون نفر جمعیت وجود دارد و با این حجم، جامعه با مخاطرات فراوانی رو به رو است. در اظهار نظری دیگر علی اکبر سیاری، معاون بهداشتی وزارت بهداشت آمار حاشیهنشینان در کشور را هشت میلیون نفر اعلام کرد. محمدباقر قالیباف، شهردار تهران نیز پیشتر اعلام کرد 35 تا 50 درصد جمعیت تهران حاشیهنشین هستند. البته موضوع حاشیهنشینی و زندگی در سکونتگاههای غیر رسمی ویژه کشور ما نیست به نحوی که در حال حاضر 42 درصد جمعیت کشورهای جهان سوم یا در حال توسعه در همین سکونتگاهها زندگی میکنند. براساس گزارش سازمان ملل سکونتگاههای غیررسمی (حاشیه نشینی) چالش اصلی هزاره سوم معرفی شده است. طبق آمار موجود، به طور کلی در دنیا از هر 6 نفر 1 نفر در سکونتگاههای غیررسمی زندگی میکند و در صورتی که این روند ادامه پیدا کند و دولتها برنامهای
برای این موضوع نداشته باشند تا سال 2030، حدود 2 میلیارد نفر از جمعیت شهرنشین دنیا در اینگونه سکونتگاهها زندگی خواهند کرد. تدابیر ویژه وزارت کشور برای کنترل حاشیهنشینی مشکلات مربوط به حاشیه نشینی و انتشار آمارهای نگرانکننده از میزان حاشیه نشینی در کشور موجب شد تا وزیر کشور به تازگی راهکارهایی را برای مهار این آسیب اجتماعی اعلام کند. در همین رابطه، عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور گفت: موضوع حاشیهنشینی و سکونتگاههای حاشیه شهرهای بزرگ به عنوان چالشی در آینده در این شورا مطرح شد. همچنین مساله حاشیهنشینی و مهاجرت از شهرهای کمتر توسعه یافته به شهرهای بزرگ مسالهای است که در حوزههای درآمدی، بزهکاری، مسکن غیراستاندارد و ناهنجاریهای دیگر تاثیرگذار است و مورد بررسی قرار گرفت. او با بیان اینکه حاشیهنشینی باعث ایجاد مشکلات در خدماترسانی میشود و باید به آن توجه ویژهای داشته باشیم، گفت: این موضوع باید مورد توجه دولت، قوه قضاییه و مجلس قرار بگیرد و به همین دلیل در دستور کار شورای اجتماعی قرار گرفته است. رحمانی فضلی در ادامه با اشاره به راهکارهای وزارت کشور برای کنترل حاشیه نشینی، تصریح کرد: کمیتههای
مختلفی برای این کار در شورای اجتماعی تشکیل شده است و سیاستهای جدیدی در حوزه حاشیهنشینی اتخاذ شد که با جمعبندی به مناسبترین گزینه خواهیم رسید. او با بیان اینکه برای رفع مسائل مربوط به حاشیهنشینی باید تمهیدات میان مدت و کوتاه مدت انجام دهیم، افزود: برای ارائه خدمات و تخصیص اعتبار باید اولویتبندی در این حوزه انجام شود. همچنین پیشنهاداتی در قالب برنامه ششم توسعه ارائه شود. وزیر کشور با بیان اینکه هشت کارگروه در مورد مساله حاشیهنشینی در شورای اجتماعی تشکیل شده است، گفت: در سفر قبلی که به مشهد داشتیم این موضوع اجتماعی بررسی شد، چرا که مشهد یکی از شهرهایی است که با مساله حاشیهنشینی مواجه است و 250 هزار نفر در شرایطی زندگی میکنند که لازمه توجه ویژه برای آنها وجود دارد. همچنین در شورای تامین استان خراسان رضوی این موضوع بررسی و قرار شد مشکلات و موانع موجود از پیش پا برداشته شود. آمار بالای حاشیه نشینی و سند توانمند سازی سکونتگاههای غیر رسمی سکونتگاههای غیررسمی، بافتهایی هستند که عمدتا مهاجرین روستایی و تهیدستان شهری را در خود جای دادهاند و بدون مجوز و خارج از برنامهریزی رسمی و قانونی توسعه
شهری( طرحهای جامع و تفصیلی) در درون یا خارج از محدوده قانونی شهرها به وجود آمدهاند. این سکونتگاهها عمدتا فاقد سند مالکیت هستند و از نظر ویژگیهای کالبدی و برخورداری از خدمات و زیرساختهای شهری مشابه بافتهای فرسوده شدیداً دچار کمبود هستند. شکلگیری سکونتگاه غیررسمی در اطراف شهرها و حاشیهنشینی در ایران به دهه 40 باز میگردد. مهاجرت گسترده روستاییان به شهر و تلاش برای یافتن شغلی مناسب به دلیل از رونق افتادن بخش کشاورزی موجب شد تا بسیاری از مهاجران در مناطقی نزدیک شهرهای بزرگ خانههایی با کمترین امکانات رفاهی برای خود دایر کنند. از آن زمان تا به حال، روند حاشیه نشینی در کشور رو به افزایش گذاشت. از همین رو در سال 1381 برنامههای توانمندسازی سکونتگاههای غیررسمی با کمک بانک جهانی در حاشیه پنج شهر زاهدان، بندرعباس، کرمانشاه، سنندج و تبریز اجرا شد. در سال 86 نیز مصوبه مشترک شورای عالی شهرسازی و معماری کشور و ستاد ملی توانمند سازی و ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی به منظور توانمندسازی و ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی به تصویب رسید. با وجود اینکه ایران اولین کشور خاورمیانه است که دارای سند ملی ساماندهی و
توانمندسازی سکونتگاههای غیر رسمی است به عقیده بسیاری از کارشناسان تا به حال اقدام قابل توجهی در راستای توانمندسازی حاشیه نشینی در کشور صورت نگرفته است. خانههای خالی؛ مردم سرگردان در حاشیه رشد سکونتگاههای غیررسمی و ناتوانی حاشیه نشینان در تامین مسکن مناسب در نقطهای از شهر در حالی است که بنا بر آخرین آمار موجود بیش از یک میلیون و ۶۶۶ هزار واحد مسکن خالی از سکنه در کشور وجود دارد که صاحبان آن به امید افزایش قیمت اجاره یا خرید از فروش یا اجاره آن ممانعت میکنند. این در حالی است که اگر نیمی از این واحدهای مسکونی یعنی 800 هزار واحد برای فروش یا اجاره در اختیار مردم قرار بگیرند، به طور حتم، میتواند بر کاهش قیمت و پاسخگویی به نیاز مسکن جامعه تاثیرگذار باشد. در همین رابطه نیز، مجلس شورای اسلامی به تازگی قانونی را برای وضع مالیات بر واحدهای مسکونی بلااستفاده وضع کرده است. قانونی که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان نمیتواند چندان موثر باشد چرا که اغلب افراد برای تامین منافع مالی خود با دور زدن قانون سعی در فرار از پرداخت مالیات و حفظ واحدهای مسکونی دارند. تحت این شرایط، شاید یکی از بهترین راهها برای سامان
بخشیدن به وضعیت حاشیه نشینان و رهایی آنان از سکونتگاههای غیر رسمی دخالت مستقیم دولت در قالب ساخت مسکنهای اجتماعی و پرداخت یارانه اجاره مسکن به این افراد باشد. تجربهای که در بسیاری از کشورهای دنیا با نتایج مطلوب همراه بود. حاشیه نشینی آیینه تمام نمای اقتصاد یک جامعهشناس شهری با تشریح دلایل شکلگیری حاشیه نشینی در کشور میگوید: برخلاف تصور رایج حاشیهنشینی بیش از آنکه محصول مهاجرت روستاییان به شهر باشد از سرریز شدن جمعیت شهرها و ناتوانی مردم از تهیه مسکن در شهر ناشی میشود. قمر فلاح در ادامه عنوان میکند: به اعتقاد من، ضوابط و مقررات دست و پاگیر و ناکارآمدی مدیریت شهری مردم را از شهرها میراند و به سمت حاشیه سوق میدهد. از این رو، راهکار اصلی برای مشکل حاشیه نشینی، بازنگری در نظامهای برنامهریزی و شکلگیری مدیریت شهری اصولی است. او تصریح میکند: تجربه بسیاری از کشورها نشان داده است که ساخت مسکنهای اجتماعی که از سوی دولتها برای اقشار کمدرآمد ایجاد میشود یکی از راهکارهای مناسب برای حل این مشکل است. فلاح در ادامه میگوید: البته من امیدی به موفقیت آمیز بودن اجرای این طرح در ایران ندارم چرا که
شکلگیری حاشیه نشینی جدا از نظام اقتصادی کشور نیست. در جامعهای که با مشکلات اقتصادی رو به رو هستیم، رفع مشکلات حاشیهنشینی به راحتی امکانپذیر نیست. رئیس انجمن مددکاران ایران نیز در گفت و گو با آرمان با اشاره به وضعیت سکونتگاههای غیر رسمی، اظهار میکند: شاید مهمترین ویژگی سکونتگاههای غیررسمی فقدان امکانات بهداشتی و آموزشی حداقلی برای ساکنان باشد. ضمن اینکه اکثر مردم این مناطق با تفاوتهای فرهنگی عمیق در کنار یکدیگر زندگی میکنند و خود این مساله این منطقه را آبستن حوادث میکند. حسن موسوی چلک در ادامه بیان میکند: مشکل ما در بحث سکونتگاههای غیر رسمی همواره نگاه موجود است. نمونه این مورد را در رفتار دولت با خاک سفید میبینیم. به اعتقاد من، با توجه به گستره این آسیب اجتماعی ضروری است تا با دوری از نگاه تخریبی، اقداماتی به منظور توانمندسازی این اماکن صورت بگیرد.
دیدگاه تان را بنویسید