تکنولوژی؛ دیوار بلندی بین نسل دهه 50 با نسل جدید /قرایی مقدم: اگر نسل جدید مانند نسل گذشته باشد جامعه میمیرد
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
آیدین پورخامنه - ارزشها و هنجارهای فرهنگی غالباً در طول زمان تغییر میکنند. بسیاری از هنجارهایی که برای نسل جدید بدیهی دانسته میشود، یک یا دو دهه قبل با ارزشهای مورد اعتقاد، تناقض داشت.
بنا به گفته گیدنز، جامعه شناس، فرهنگ به جنبههایی از جامعه اطلاق میشود که آموخته شود، نه اینکه به صورت ژنتیک به ارث برسند. فرهنگی که از مجرای اجتماعی شدن از نسلی به نسلی دیگر و در طول زمان منتقل می شود تا موجبات اتصال نسل های مختلف به یکدیگر را فراهم سازد.
حدود نیم میلیون سال است که انسانها روی زمین زندگی میکنند. شیوههای زندگی و نهادهای اجتماعی دنیای مدرن از بیخ و بن با گذشته تفاوت دارد. فقط در طول دو یا سه قرن - یعنی چشم به هم زدن در تاریخ بشر - زندگی اجتماعی انسان از انواع نظم اجتماعی که مردم هزاران سال با آن زندگی میکردند، فاصله گرفته است. گیدنز معتقد است که تغییر اجتماعی به آسانی تعریف نمیشود، چون از جهتی همه چیز در حال تغییر است؛ هر روز روزتازهای است و هر آن لحظه تازه از زمان است. در مورد جوامع انسانی، برای تعیین اینکه یک نظام تا چه حد و از چه جهاتی دستخوش فرآیند تغییر است باید نشان دهیم که در طول مدت معینی نهادهای اساسی آن جامعه به چه میزان تغییر کردهاست. هر تعبیری از تغییر باید شامل نشان دادن چیزها و اموری که پایدار ماندهاند نیز باشند، این موارد ثابت و پایدار مبدایی محسوب میشوند که به کمک آنها میتوان دگرگونی را سنجید.
زمان در ایران هنوز پاندولی میگذرد
در همین رابطه دکتر امان الله قرايي مقدم، جامعه شناس و استاد دانشگاه، در گفتگو با نامه نیوز به بحث تفاوت نسل ها پرداخت و با طبیعی دانستن آن، اظهار داشت: " اگر قرار باشد نسل دهه 50 یا 60 مثل دهه 70 یا 80 باشد جامعه میمیرد. این تفاوت حاکی از زنده بودن جامعه است. جامعه یک کارخانه است که به وسیله تفاوتها نفس میکشد. این نشان میدهد که جامعه زنده است و یک جامعه گذشته نگر نیست بلکه یک جامعه آینده نگر و متغیر (متحرک) است. بنابراین مثل گذشته که تفاوتها هزار سال یا صد سال طول میکشید، نیست. الآن تفاوت نسلی (واژه شکاف نسلی را به کار نمیبرم چون شکاف نسلی به این معنی است که یک نسل با نسل قبل خود هیچ رابطهای ندارد در حالی که اینطور نیست و واژه اختلاف هم معنای تضاد را به همراه دارد) امروز به حدود 5 سال رسیدهاست. بنابراین نمیتوان انتظار داشت که دهه 70 همانند دهه 60 باشد. در غیر این صورت جامعه میمیرد"
این جامعه شناس شتاب تغییر جامعه را سریع دانست و افزود:" هرچه شتاب تغییر جامعه بیشتر باشد، آهنگ حرکت جامعه شتابندهتر باشد، تغییر به سرعت صورت می گیرد و پذیرفته می شود. آهنگ حرکت ( آهنگ تغییر زندگی) در شهر بیش از روستا است. با این حال به نظر من زمان ایران نسبت به زمان جهان هنوز به صورت پاندولی است. ما هشت نوع زمان را در جامعه شناسی مطرح میکنیم، ساعت دراز مدت کند گذر، یعنی جامعهای که آهنگ حرکتش کند و دراز مدت است. دراین جامعه هزاران سال طول میکشد تا تفاوت نسلی پیش بیاید. یک زمان متقسم و متاخر است. یک زمان متاخر بر متقدم است و زمان پاندولی که ایران در آن زندگی میکند. این عامل موجب طلاق در جامعه میشود. به صورتی که دختران آینده نگر هستند، در حالی که پسران گذشته نگر هستند."
یکی از عوامل شتاب تغییر، پیشرفت تکنولوژی است
قرایی از تکنولوژی به عنوان یکی از عوامل تغییر اجتماعی نام برده و بیان کرد:" وقتی دوچرخه آمد تغییرات زندگی سریعتر شد، با آمدن ماشین دودی، چرخ خیاطی و زودپر زندگی سرعت گرفت. تا جایی که امروز با مکروویو کار میکنیم. با اینترنت تمام دنیا زیر دست انسانها است. امروز در لحظه هزاران اختراع صورت میگیرد. ما هنوز عقب هستیم. اینترنت ما هنوز از افغانستان عقبتر است. طبق تئوری ماتریالیستها مثل مارکس، وبلر، لینکوف، آگور، لورا گوران و دیگران همه چیز با تغییرات تکنولوژیکی تغییر میکند. اما شتاب تغییر در هر جامعه متفاوت است. بشر با هواپیما سرعت از 10 کیلومتر به چند هزار کیلومتر رسیدهاست. کسی که سوار هواپیما شود دیگر نمیتواند حرکت اتومبیل را تحمل کند. پس یکی از عوامل شتاب تغییر، پیشرفت تکنولوژی است"
این استاد دانشگاه تکنولوژی را عامل تغییر سبک زندگی دانست و گفت:" تکنولوژی تفاوت زندگی نسلی را به وجود آورد. اما الآن شتاب تغییر ما سریعتر است. وقتی یک شهرستانی برای اولین بار به تهران میآید میگوید که این تهرانیها دیوانهاند که اینقدر میدوند؟ چرا در تهران اینقدر ساعت به چشم انسان میخورد؟ چون ساعت میگوید که بدو که زمان میگذرد. تکنولوژی با خود قطار، مترو، سینما و تلویزیون را آورد . از تلویزیون میتوان به ماهواره و فیلمها رسید. کودک شما الآن درباره سکس بیشتر از شما میداند. فکر میکنید اینها را از کجا یاد گرفتهاند؟ از تکنولوژی استفاده کردهاند. مسافرتها هم یکی از عوامل تغییر هستند. وقتی فرد به مسافرت به خارج از کشور میرود تنها برای خوشگذرانی نیست بلکه با فرهنگ و گفتار یک جامعه دیگر آشنا میشود. همچنین از طریق ماهوار فرهنگ جوامع دیگر به جامعه ایران انتقال پیدا میکند. تا جایی که شاهدیم نظام سنتی را به هم میریزند"
قرایی راه جلوگیری از ضرر در برابر تغییرات را بدست آوردن تمهیدات دانست و گفت:" به نظر من شعار ما باید این باشد "ایرانی بمانیم اما از تمدن غرب عقب نمانیم" حرفی که ژاپنیها و کرهایها زدند. پس تفاوت نسلی طبیعی است . انسان بر اساس تفاوت نسلی از وحشیگری به تمدن رسیدهاست. بزرگان باید تمهیدات لازم را در زمینه بزرگداشت فرهنگ و سنن ملی انجام دهند. در زمان انقلاب من از ایران صحبت کردم و دو سال ممنوع التدریس شدم ولی حالا سرود ای ایران پخش میکنند. مارشال مک لوهان گفته که دنبال دهکده جهانی هستم. این دهکده جهانی به معنی این است که تمام مردم دنیا باید با استفاده از تکتولوژی باهم در ارتباط باشند"
تکنولوژی امروز، در دسترس جوانان دهه 50 نبود
از سویی دیگر دکتر نسرین دانایی، جامعهشناس و استاد دانشگاه یکی از عوامل تفاوت نسلها را دسترسی به تکنولوژی دانست و به نامه نیوز گفت:" تکنولوژی و کامپیوتری که در اختیار نسل جدید است در اختیار نسلهای گذشته نبود. باید بپذیزیم که نسل تغییر کرده و مقایسه نسل پنجاهی با جامعه امروز اصلاً امکانپذیر نیست. بچههای امروز، بچههای تکنولوژی و کامپیوتر هستند. جامعه تغییر کرده و با جامعهای روبه رو هستیم که با مدرنیته مواجه است. باید بدانیم که دهه پنجاهیها بسیار متفاوت بودند چون اطلاعاتی که در اختیارشان بود بسیار بسیار کند و تمهیدات اجتماعی و فرهنگی بسیار بسیار آرام بود. ولی امروزه درکمترین زمان ممکن با پیامک و امکانات گوشیهای هوشمند، پیام افراد به جای جای دنیا قابل انتقال است"
وی عامل دیگری که میتواند بر تفاوت نسلها تاثیرگذار باشد را آگاهی خانوادهها دانست و افزود:" در زمینههای مختلف اطلاعات خانوادهها نسبت به قدیم بیشتر شدهاست. مهمترین دلیل این آگاهی تکنولوژی و کامپیوتر است. گوشی تلفن همراه که نوجوان دهه 50 اصلاً نداشت. جوان امروزی به شبکههای اجتماعی از طریق اینترنت متصل میشوند، در این فضا مسائل به دلیل تکرار و فراوانی قبحی که قبلاً داشت را ندارد. کنترل خانوادهها با پیشرفت تکنولوژی که در دست نوجوانان است پایین آمده که باید به عنوان تغییر فرهنگی وسیع قبول کرد. همچنین شبکههای فارسی ماهواره که جامعه را با فرهنگ جامعههای دیگر آشنا کرد"
جامعه ما سواد رسانهای ندارد
دانایی رسانهها را یکی دیگر از عوامل تغییر جامعه دانست و گفت:" نبود سواد رسانه ای در جامعه یکی از دلایل عمده تغییر سریع همسو با شبکههای ماهوارهای و اینترنت است. سواد رسانهای به معنی استفاده صحیح از تکنولوژی و رسانهها است که ما به دلیل عدم آگاهی و کمبود اطلاع رسانی اطلاع درستی از استفاده آن نداریم. تکنولوژی در تمام ابعاد زندگی افراد تاثیر گذاشتهاست. می توان این تاثیر را با آموزش های صحیح و بالا بردن سواد رسانه ای برای افزایش جنبه های مثبت استفاده از تکنولوژی بهبود بخشید"
وی افزود:" سواد رسانه ای به ما این را می گوید که چگونه از رسانه ها درست استفاده کنیم تا بیشترین سود و کمترین ضرر را از آن داشته باشیم. ولی متاسفانه این بحث در کشور ما مطرح نمیشود با توجه به اینکه جامعه تغییر کرده، سنتها و ارزشهایی که برای یک نسل وجودداشت برای نسل امروزی وجود ندارد. ارزشهایی که برای نسل دهه 50 با اهمیت و قابل احترام بود برای دهه 70 خیلی کمرنگ شده و ما نمیتوانیم بگوییم که نسل دهه50 خوب یا بداست. همینطور فرد دهه 60 و70 چون فرهنگ را تغییر میدهند و جامعه تغییر کرده خوب یا بد است. ما نمیتوانیم دو نسل را با هم مقایسه کنیم"
دیدگاه تان را بنویسید