ایران خشک شد، از بس که آب ندارد /مهاجر: نخبگان، دولتمردان و قانونگذاران با هم بحران کم آبی را مدیریت کنند

شیما انتظاری مقدم: این روزها همه از کمبود آب صحبت می‌کنند. رسانه‌های صوتی، تصویری و مکتوب به نوعی در تلاشند تا با این معضل بزرگ جهانی مبارزه کنند و با آموزش و هشدارهای لازم زمینه کاهش مصرف آب را فراهم سازند. پیام‌های مربوط به کاهش مصرف آب در برنامه‌های پربیننده به طرق مختلف بیان می‌شود تا جایی که خندوانه، یکی از پربیننده‌ترین برنامه‌ این ایام، به صورت مستقیم و با کمک از مهمان‌های خود به مسئله صرفه‌جویی در آب اشاره می‌کند. ته مانده آب است، مراعات کنید رسانه‌های اجتماعی هم از این میدان دور نیفتاده‌اند. این رسانه‌ها چون کمک به زلزله‌زدگان ورزقان، دلداری دادن به عبدولی پس از ناداوری در کشتی یا حمایت از تیم هسته‌ای ایران دست به کار شده‌اند تا با پیام‌های کوتاه و تاثیرگذار خود، قدمی در مبارزه جهانی کاهش مصرف آب بگذارند. پیام‌های کاهش مصرف آب در فرم و قالبی چشم نواز به مخاطب ارائه می‌شود تا جایی که بر دیده او می‌نشیند و می‌تواند تاثیر لازم را بر او بگذارد. هر چند که این اثرگذاری کافی نیست، اما می‌توان امیدوار بود تا تکرار آن زمینه نهادینه شدن مصرف درست آب را به همراه داشته باشد. اگر دسترسی به صفحات اجتماعی چون فیس بوک، وایبر، اینستاگرام و امثالهم داشته باشید، قطعا شما هم پیام‌هایی در این رابطه دریافت کرده‌اید. پیام‌هایی که این متون را در بردارد: * در حالی که کمبود آب در شهر احساس می‌شود، لزومی به شستشوی پیاده‌روی مقابل منزل و مغازه نیست. * آب خنک مورد مصرفتان را همواره در یخچال نگهدارید تا هر گاه که یک لیوان آب خنک می‌خواهید، مجبور نباشید شیر آب را برای مدتی باز بگذارید تا آب خنک شود. * پولشو که من نمی‌دم! هیچگاه به دلیل اینکه فرد دیگر مسئول پرداخت آب بها است، آب را هدر ندهید. * قطره قطره جمع گردد، وانگهی ایران شود * باغچه را صبح زود و قبل از اینکه خورشید آب را بخار کند، آبیاری کنید * اوضاع خراب است مراعات کنید، ته مانده آب است مراعات کنید * آیا فرزندانمان به اندازه کافی آب برای زندگی خواهند داشت * از جریان آب به منظور آب شدن یخ گوشت یا دیگر مواد غذایی منجمد استفاده نکنید * ارومیه خشک شد، هامون خشک شد، زاینده رود خشک شد، بعدی کجاست؟ * ایران خشک شد، از بس که آب ندارد البته پیام‌های شبکه‌های اجتماعی از جاذبه‌های تصویری خالی نیست. برخی از این تصایر که در کمپین‌های مختلفی چون کمپین «یک قطره آب» به نمایش در آمده است بیانگر مسائل مهم آموزشی است که باید در زمینه کاهش مصرف آب رعایت کنیم. فاجعه در راه است دکتر داریوش مهاجر، پژوهشگر و جامعه‌‎شناس در گفتگو با نامه نیوز در این باره گفت: به طور کلی هر رسانه‌ای به هر شکلی که باشد بر مخاطب خود تاثیر می‌گذارد منتها باید بدانیم این تاثیرگذاری تا چه حد می‌تواند وسیع‌الطیف باشد. وی با اشاره به مخاطبان شبکه‌های اجتماعی، افزود: تغییرات فرهنگی مستلزم زمان است، که این زمان در شبکه‌های اجتماعی بسیار محدود است. حتی اگر قرار باشد فرهنگ‌سازی صورت بگیرد نخبگان جامعه باید این مسئولیت را بر عهده بگیرند تا تاثیرگذار باشد. اما چه تعداد از نخبگان ما عضو شبکه‌های اجتماعی‌اند، معلوم نیست. مهاجر در ادامه با اشاره به اینکه 92 درصد مصرف آب در بخش کشاورزی است، ادامه داد: آیا شبکه‌های اجتماعی مورد توجه کشاورزان است. من فکر می‌کنم پاسخ به این سوال منفی باشد. این پژوهشگر اجتماعی تاکید کرد: در چنین شرایطی دولت، قانوگذاران و نخبگان باید وارد عمل شوند تا این بحران مدیریت شود چرا که در شرایط حاضر، گیلان که یکی از پرآب‌ترین نقاط ایران است، با مشکل خشک شدن چاه‌های آب روبروست. وی در توضیح این موضوع افزود: عدم لوله‌کشی روستاها، باعث شده تا روستانشین به حفر چاه روی آورد و به ذخایر آب زیرزمینی دسترسی پیدا کند. در شرایطی که در گذشته با حفر 5 متر چاه به آب می‌رسیدیم، این روزها باید 25 متر به عمق خاک نفوذ کرد تا به آب برسیم. این جامعه‌شناس با بیان اینکه دولتمردان باید هر چه زودتر اقدام کنند، گفت: فاجعه در راه است. دولت باید حفر چاه را ممنوع کند و با تغییر در کشاورزی، مصرف آب را در این بخش کاهش دهد. از تشنگی می‌میریم؟ جهانیان بر کمبود آب اتفاق نظر دارند. آنچه در این باره ما باید انجام دهیم نیز از طریق پیام‌ها و هشدارهای مختلف به دستمان می‌رسد. مردم در تلاشند تا به انحا مختلف در مصرف آب صرفه جویی کنند و این برای ساکنان کشوری که همواره سدهایش پر بود و بارش جزو جدانشدنی پاییز و زمستانش، اتفاقی بزرگ به حساب می‌آید. در این میان دولتمردان و قانونگذاران باید با تصویب واجرای قوانین مناسب و کارآمد رسیدن به روزهای خشکسالی را به تاخیر و در نهایت متوقف سازند. چرا که به گفته مهاجر «زنگ خطر کمبود آب به صدا در آمده است. نه برای کارخانه‌ها و درخت‌ها، بلکه برای مردمی که از تشنگی خواهند مرد».