مشوقهای ناکافی برای فرزندآوری کافی/آیا سیاستهای تشویقی دولت، به افزایش جمعیت کمک میکند؟
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه به نقل از هفته نامه متن، این خبری بود که چندی پیش محمد ناظمی اردکانی، رییس سازمان ثبت احوال، اعلام و تاکید کرد که طرح آتیه فرزندان در سال ۸۹، به منظور حمایت از کودکان در آستانه ورود به عرصه اجتماعی و برای تامین نیاز مادی آنان، به تصویب رسید و برای تصویب نهایی و تدوین پارهای از قوانین، به مجلس شورای اسلامی ارسال شده. حال باید دید سیاستهای تشویقی دولت تا چه میزان در افزایش جمعیت تاثیرگذار است. سالیان سال بود که مسوولان بر شعار «فرزند کمتر، زندگی بهتر» تاکید میکردند. هزینهها و بودجههای بسیاری برای فرهنگسازی درباره همین جمله خرج شد تا خانوادههای ایرانی با «فرهنگ فرزند کمتر» آشنا شوند. اما حالا مسوولان به این نتیجه رسیده اند که اشتباه کردهاند. آنان معتقدند نه تنها فرزند کمتر موجب زندگی بهتر نیست، بلکه کمبود فرزند، خطرات بسیاری برای نسلهای آینده خواهد داشت. به همین دلیل، نگاه مسوولان تغییر کرده است و برای افزایش فرزند در بین خانوادهها اقدامات تشویقی و فرهنگی بسیاری در دست اجرا دارند. از جمله این اقدامات، این است که بودجههای مربوط به برنامههای کنترل جمعییت در وزارت بهداشت حذف شد. درس «تنظیم خانواده» در دانشگاهها، جایش را به «شکوه همسرداری» داد و حالا دولت نیز، سیاستهایی تشویقی برای افزایش تعداد فرزندان هر خانواده در نظر گرفته است. این سیاستهای تشویقی، بعد از انتشار گزارش، مرکز آمار ایران مطرح شد. بر اساس این گزارش، نرخ جمعیت در 9 دهه پیش، یکدرصد بود، اما در سالهای 1335 و 1340 به بیش از دو درصد و در سالهای 1355 و 1365 به بیش از پنج درصد رسید و تا دهه 70 نیز همچنان افزایش نشان میداد. اما از دهه 70 به بعد، مسوولان به این نتیجه رسیدند که رشد جمعیت ایران باید کنترل شود. به همین دلیل از ابتدای دهه 70 تا نیمه آن، با آموزش به زوجها برای کنترل فرزندآوری، نرخ رشد جمعیت پایین آمد و به 4/1 درصد رسید و بر اساس این گزارش، روند کاهشی جمعیت ادامه پیدا کرد. اما امروز کارشناسان، نگران منفی شدن نرخ جمعیت هستند و بر این باورند که در آینده ممکن است وضع ایران به جایی برسد که تعداد فوتشدههایش در هر سال از تعداد متولد شدههایش بیشتر شود. وعد و وعیدی که اجرایی نشد «طرح آتیه فرزندان» در سال89 از سوی رییسجمهور مطرح شد. احمدی نژاد، در سالهای آغازین دولت نهم، از افزایش جمعیت سخن گفت و تاکید کرد که برای افزایش جمعیت ایرانیها طرحهای تشویقی اجرا خواهد کرد. در همان سال دولت اعلام کرد کودکان متولد شده از سال 89 به بعد، تحت پوشش طرح آتیه فرزندان قرار میگیرند. در مرحله اول قرار بود دولت یک میلیون تومان به حساب کودکان واریز کند و هرسال نیز 100 هزار تومان به حساب آتیه فرزندان اضافه کند. همچنین والدین نمیتوانستند اصل پول واریز شده از سوی دولت را، تا رسیدن صاحب حساب به سن قانونی (18 سالگی)، برداشت کنند، اما پدرها و مادرها میتوانستند اعتباری را به این حساب اضافه کنند و در قبال آن، وام قرضالحسنه بگیرند. براساس اعلام سازمان ثبت احوال، سالانه حدود یک میلیون و 400 هزار نوزاد در کشور متولد میشوند؛ این درحالی است که در سال 89، با تخصیص اعتبار 500 میلیارد تومانی برای تامین آتیه فرزندان، 500 هزار نوزارد تحت پوشش قرارگرفته و برای آنان حساب یک میلیون تومانی در بانک ملی باز شد. البته این طرح فقط در نیمه نخست همان سال اجرا شد و کودکان نیمه دومی از این امتیاز محروم ماندند. با این حال، این وعده و وعید رییسجمهور، به علت نبود بودجه و اعتبار، تا کنون اجرایی نشده است. با این همه، دولت همچنان بر افزایش تعداد فرزند در بین خانوادهها پافشاری کرد و در اولین اقدام، بودجههای مربوط به برنامههای کنترل جمعیت در وزارت بهداشت را حذف کرد. این اقدام مسوولان در حالی اجرایی شد که بسیاری از مسوولان بهداشت و درمان، به این موضوع انتقاد داشتند. محمد میرزایی، رییس انجمن جمعیتشناسی، در گفتوگو با «خبرآنلاین»، تاکید کرد: «اگر لوازم کنترل بارداری را به طور رایگان در اختیار مردم قرار ندهیم و حاملگی ناخواسته اتفاق بیفتد و مردم در مناطق محروم به سقط جنینهای غیربهداشتی روی آورند، در نتیجه، سلامت مادران و فرزندان به خطر میافتد». به گفته میرزایی «این اقدامات باید آرام و با تشویق صورت بگیرند، نه این که وسایل تنظیم خانواده، که در واقع وسیله بهداشت خانواده و حافظ امنیت و سلامت مادر است، را از خانوادههای محروم دریغ کنیم و آنان را به سوی حاملگی ناخواسته و رفتارهای غیر طبیعی سوق بدهیم.» تشویقها کدامند؟ شورایعالی انقلاب فرهنگی، در مصوبهای، مشوقهای جدیدی را برای افزایش زادوولد تصویب کرد. براساس بند 13این مصوبه، مشوقهای تازه از طریق وضع قوانین و مقررات حمایتی و تشویقی فرزندآوری، بهصورت پلکانی و با رعایت سه معیار سن ازدواج، فاصله موالید و تعداد فرزندان اعمال خواهد شد. در میان مشوقهای 21گانه اقتصادی این مصوبه، پرداخت سکه بهار آزادی بهعنوان هدیه تولد فرزند به مادر پیشبینی شده است. اگر والدین کمتر از 25سال داشته باشند و فرزند اولشان به دنیا بیاید، نیم سکه هدیه میگیرند. همچنان والدین برای فرزند دوم یک سکه و برای فرزند سوم یکونیم سکه دریافت میکنند. اما اگر کسی قدری دیرتر مادر شود، از جوایز کمتری بهرهمند خواهد شد. برای فرزند دوم والدین 25 تا 29سال، نیم سکه، فرزند سوم یک سکه و فرزند چهارم یکونیم سکه، برای فرزند سوم والدین 30 تا 39 سال نیم سکه، فرزند چهام یک سکه پیشبینی شده است. این مصوبه همچنین سعی دارد با اعطای وام قرضالحسنه 10میلیون تومانی، زنان و مردان جوان را به پرفرزندی تشویق کند. در مصوبه شورایعالی انقلاب فرهنگی آمده است: «پرداخت وام قرضالحسنه «فرزند» به مبلغ یکصد میلیون ریال به خانوادهها برای فرزندان سوم تا پنجم با بازپرداخت 10ساله و بدون الزام به سپردهگذاری از سوی بانکهای عامل بر مبنای نرخ پایه سال 1391» پیشبینی شده است. در بخش دیگری از مصوبه شورایعالی انقلاب فرهنگی برای افزایش جمعیت آمده است: «مراکز آموزش عالی موظفند در توزیع و تخصیص وام دانشجویی، وام ودیعه مسکن و همچنین تخصیص خوابگاههای دانشجویی، دانشجویان متاهل دارای فرزند را در اولویت قرار دهند». براساس مصوبه تازه شورایعالی انقلاب فرهنگی، مادران شاغل دارای سه فرزند و بیشتر میتوانند، با داشتن هر میزان سابقه کار، علاوه بر میزان سنوات خود، به ازای هر فرزند با یک سال افزایش سنوات بازنشسته شوند. همچنین مادران شاغل میتوانند با هر میزان سابقه کار با همان میزان سنوات بازنشسته شوند. واقعیت چیست؟ اما واقعیت این است که در این سالها، خانوادهها آنقدر درگیر مشکلات اقتصادی شدهاند که خیلی از جوانان توانایی ازدواج را ندارند و آنها هم که ازدواج میکنند تا مدتها بچهدار نمیشوند. این موضوع را علیرضا بیات، جامعهشناس، تاکید میکند و میگوید: «دولت باید طرحی برای خانوادههای مرفه و تحصیل کرده داشته باشند و آنها را تشویق به بچهدارشدن کند. متاسفانه هماکنون شاهد هستیم که جمعیت جوان کشور، رغبتی به ازدواج ندارد و خانوادهها هم، به علت مشکلات مالی، از ادامه روند زادوولد خودداری میکنند. زن و مرد هر دو با هم کار میکنند تا از پس خواستههای فرزندشان برآیند. باید دید بسته تشویقی دولت چقدر میتواند به خانوادههای مرفه برای آوردن فرزند بیشتر انگیزه دهد». وی میگوید: «مشکل مردم در زاد و ولد، سکه و وام نیست. متاسفانه ساختارهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی برای خانوادهها مهیا نیست. مسوولان باید بدانند این گونه مشوقها کمکی به خانوادهها نمیکند و البته مردم اعتمادی به این گفتهها ندارند». حال باید دید با این سیاستهای تشویقی «ایران» پیر خواهد شد یا همچنان جوان میماند.
دیدگاه تان را بنویسید