تحلیل روانشناسی در مورد رفتارهای ضد اجتماعی
انسان بدون آینده و زورگیری؟
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
قصد نقد حقوقی این موضوع که از سوی مسئولان محترم قضایی و برخی افراد بیان میشود، ندارم. این نقد باید از سوی عالمان و کارشناسان علم حقوق صورت پذیرد و چه بسا که از این منظر نقدی وارد نباشد. میخواهم در این مجال به نقد روانشناختی این اعدامها بپردازم. روانشناسی را علم مطالعه رفتار و پیشبینی و کنترل آن دانستهاند. بر اساس این علم میتوان با شناخت رفتار انسان به پیشبینی و کنترل آن اقدام کرد و این برگی طلایی است در دست مسئولان هر نظام و حکومتی. از آنجا که شهروندان یک جامعه همه رفتارهایی یکسان ندارند و گاه به نقض قانون میپردازند، روانشناسی به ما میگوید چرا این دسته از انسانها مانند دیگران نیستند و به گونه دیگری رفتار میکنند. این علم به ما میگوید چرا با وجود قوانین سفت و سخت و اجرای بیمحابای این قوانین هنوز افرادی زورگیری میکنند و اقدام به جنایت و خشونت میکنند. این علم به ما میگوید آدمی روبات نیست و تحتتاثیر محیطش قرار دارد. محیط ناسالم انسان ناسالم میپرورد. تجربه بیجه و دهها انسانی که رفتارهایی مانند او را انجام دادند جلوی چشمان ما است. کدامیک از آنها در محیطی سالم پرورش یافته بودند؟ این سوال بر آن نیست که آدمی را دستبسته در مقابل محیط نشان دهد بلکه میخواهد اندکی تامل را در ذهن ما ایجاد کند تا بدانیم اگر محیط زندگی افراد جامعهمان را سالم نکنیم و ندانیم که محیطهای ناسالم از فقر (چه مادی و چه آموزشی) نشات میگیرد مجبوریم هر چند ماه یکبار چند نفر را اعدام کنیم و چند نفر را در مقابل چشمان خلایق بگردانیم به این امید که درس عبرتی شود برای دیگران. باور کنید تمامی آموزههای روانشناسی به ما میگوید آنهایی که جامعه هدفتان هستند درس عبرتی نخواهند گرفت جامعه هدف برای انتشار خبر اعدام دو زورگیر سرگرم کار خویش است و اعتنایی به اخبار ندارد. این جامعه هدف افرادی هستند که بیم برخوردنکردن با همسلکان و همصنفانشان میرود ـ یعنی آنان که دست به رفتارهای ضداجتماعی میزنند ـ آنقدر درگیر است که حتی نمیفهمد کسانی در این سامان، صبح به دلیل اقدام مشابه آنها به طناب دار سپرده شدند. تنها نتیجهای که اینگونه اعدامها ـ آن هم در ملأعام ـ میدهد، سرگرمشدن عدهای و ترسیدن کودکان و نوجوانانی است که متأسفانه با خانوادههایشان به تماشا آمدهاند. کودک و نوجوان در سنی نیست که بتواند از این ترس خود توشهای برگیرد برای آیندهاش. او تنها کابوس خواهد دید از تماشای یک مرگ. صحنهای که سلامت روان او را به شدت تهدید خواهد کرد. پس این اعدامها به چه کار میآید؟ بد نیست در اینجا نظریهای را توضیح دهم که شاید گره مشکل امروزمان را باز کند. جرالد وایلد یک روانشناس کانادایی است. او در دهه 1990 میلادی دریافت که میزان رفتارهای پرخطر(رانندگی ناایمن و رفتارهای خودتخریبگر) جامعه امریکا و کانادا با وجود پیشرفتهای تکنولوژیکی و افزایش آموزشها برای سبک زندگی سالم، در طول چهار دهه تغییر معناداری نیافته است و جامعه زندگی سالمتری را برنگزیده است. بیش از یک دهه مطالعه و تحقیق او را به نتایج شگفتانگیزی رسانید و منجر به طرح نظریهای با عنوان انتظارگرایی شد. وایلد معتقد بود انسانی که ارزش آینده برایش بیش از زمان حال باشد بعید است رفتارهای تخریبگر داشته باشد و به خود و دیگران آسیبی وارد کند. تنها انسانهایی این رفتارها را برمیگزینند که آینده برایشان ارزشی اندک دارد و به قول معروف به آینده امیدی ندارند. این افراد هستند که وقتی در ماشین مینشینند پایشان را بیمحابا بر پدال گاز فشار میدهند یا در اجتماع اقدام به زورگیری و تجاوز به حقوق دیگران میکنند. راهحلی که او پیشنهاد میدهد و از سوی بسیاری دیگر از روانشناسان نیز حمایت میشود بالابردن ارزش زمان آینده برای آنان با راهکارهای مختلف است. جوانی که برای آیندهاش ارزش قائل است و آینده خوبی برای خود پیشبینی میکند چرا آن را خراب کند؟ او حتی اگر دیگران بخواهند این کار را نخواهد کرد و به قوانین احترام خواهد گذاشت. اما مشکل از آنجایی آغاز میشود که او آینده خوبی برای خود پیشبینی نکند. باور کنید راهحل مقابله با اراذل و اوباش و زورگیران و رفتارهای ضداجتماعی آسان است، اگر بخواهیم. مهدی ملکمحمد کارشناس ارشد روانشناسی
دیدگاه تان را بنویسید