دکتر معیدفر: 20 سال است میگوئیم 2 میلیون معتاد داریم/بداخلاقیهای سیاسی نشانهای از بطن و بدنه جامعه است
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
این استاد دانشگاه در گفتوگو با نامه، رند بودن آمارهای ارائه شده در حوزه اعتیاد را نشانهای از فقدان اعتبار علمی این آمارها می داند و معتقد است مشاهدات میدانی خط بطلانی بر روی این آمارها می کشد.
آماری که فرمانده نیروی انتظامی اعلام کرده، حدود 20 سال است که به طور پیوسته از سوی مسئولان ارائه می¬شود، اما من فکر میکنم این آمار دقیق نیست و ما در حال حاضر این توان را نداریم که به طور دقیق و یا حتی با 10 درصد خطا، آمار معتادان کشور را اعلام کنیم؛ چون اساساً در جامعه ما اعتیاد جرم محسوب میشود و معتادان در این مورد پنهان کاری می کنند عملا با تحقیق به هر شیوهای نمیتوان آمار و ارقام معتادان کشور را به دست آورد و چندین سال است که تنها با حدس و گمان تعداد معتادان 2 میلیون نفر اعلام میشود. این در حالی است که برخی از متخصصان و کارشناسان این حوزه، تعداد معتادان را دو برابر این رقم یعنی 4 میلیون نفر میدانند، اما باز میگویم که هیچ آمار دقیق و روشنی در ارتباط با تعداد معتادان تا زمانی که اعتیاد در جامعه ما جرم به حساب بیاید نمیتوان ارائه داد. بنابراین آمارهای اعلام شده فاقد یک پشتوانه علمی دقیق و قابل قبول است و یکی از شواهد دقیق نبودن آن رند بودن آن است آمارهایی مثل 2میلیون نفر،4 میلیون نفر و از این قبیل فاقد اعتبارند. شما فرمودید آمار دقیق. حال اگر بخواهیم آمار تقریبی از تعداد معتادان کشور بدهیم کجای کار ایستادهایم؟ به نظر من، تنها کاری که میتوان انجام داد این است که بر اساس یک سری مشاهدات میدانی بررسی کنیم که وضعیت اعتیاد نسبت به گذشته چه تغییری کرده است؛ یعنی نسبت به سالهای قبل که میگفتیم 2 میلیون معتاد داریم، در حال حاضر وضع بهتر یا بدتر شده و یا فرقی نکرده است؟ بر این اساس، تقریبا بیشتر کارشناسان و کسانی که با پدیده اعتیاد سر و کار دارند، معتقدند وضعیت کشور از این نظر، طی 7، 8 سال گذشته- خصوصا هر چه به زمان حال نزدیکتر می شویم- چندین برابر وخیم تر شده است. در حال حاضر مناطقی را داریم در همین تهران و یا استانهای دیگر که به طور علنی معتادان در سطح جامعه پراکندهاند. به طور مثال اوایل امسال که من در شهر اصفهان حضور داشتم در یکی از پارک های شهر، جوانها در کنار رودخانه در حال مصرف مواد مخدر بودند و یکی از آنها از یک سطلی سرنگ را پر از مواد مخدر میکرد و به دوستانش میداد و آنها هم تزریق میکردند. این نمونه را من برای شما از شهری عنوان کردم که در گذشته اصلا به طور مشهود نمیتوانستید معتادان را در سطح شهر ببینید. اتفاقا فردای آن روز در یکی از میادین پر رفت و آمد همین شهر، چند جوان را دیدم که مواد مخدر مصرف میکردند. در تهران هم الان وضعیت معتادان فاجعهبار است. یعنی تعداد معتادان به حدی زیاد شده است که خانوادهها در مقابل اعتیاد امنیت چندانی ندارند؛ چرا که شما در کنار خیابانها، زیر پلها، اماکن متروکه و حتی مناطق شمال شهر، معتادانی را میبینید که با چهرههای مشخص یا در حال گدایی کردن هستند و یا در حال مصرف مواد و به هر حال، اعتیاد آنها قابل تشخیص است. مواجهه مستقیم شهروندان با موارد متعدد معتادان در سطح شهر به اشکال گوناگون و همینطور این مسئله که شهروندان به هر حال بین بستگان مستقیم و یا غیرمستقیم خود درگیر مسئله اعتیاد هستند، مشخص میکند که تعداد معتادان نسبت به گذشته افزایش چشمگیری یافته است در حالی که آماررسمی اعلام شده هیچگونه تغییری را نشان نمی دهند. دلیل این افزایش رویکرد به مصرف مواد چه می تواند باشد؟ ببینید به قول جامعهشناسان وقتی یک «شرایط خاصی» در جامعه وجود داشته باشد، اعتیاد به مسئله تبدیل میشود. حتی در یک جامعه بهنجار و آرمانی هم تعدادی از افراد جامعه مواد مخدر و یا مشروبات الکلی استفاده میکنند؛ اما گاهی یک وضعیت اقتصادی و یا اجتماعی خاص در یک جامعه ایجاد میشود که آن وضعیت باعث میشود تعداد معدود معتادان به اکثریت قابل توجه و تأثیرگذار تبدیل شوند. امروزه در بسیاری از کشورهای توسعهیافته هم معتاد به مواد مخدر و مشروبات الکلی وجود دارند، اما ممکن است تعداد آنها خیلی چشمگیر نباشد و در عین حال، کشورهای توسعه یافته برای پیشگیری از اعتیاد، برنامهریزی¬های خاصی دارند، اما کشور ما که در آن وضعیت خاصی است که به آن اشاره کردم به لحاظ اقتصادی، وضعیت در سالهای اخیر با مشکلاتی همراه بوده که شکافهای طبقاتی را افزایش داده است. از طرفی بیکاری به مرز خطرناکی رسیده است. امروزه آمارهای رسمی در مورد درصد بیکاری با آنچه مردم از نزدیک میبینند و با آن درگیر هستند، بسیار متفاوت است. بنابراین وضعیت بیکاری وخیم فعلی، به افزایش تعداد معتادان کمک کرده است. جامعهشناسان معتقدند بیکاری یکی از دلایل بسیار مهمی است که باعث میشود فرد به سمت ناهنجاری کشیده شود. زمانی که فرد شاغل است، خود را به عنوان فردی مفید برای جامعه درک میکند اما فرد بیکار نمیداند پتانسیلهای مثبت خود را چگونه بهکار گیرد. در چنین شرایطی انرژی فرد، مصروف فعالیتهایی میشود که برای جامعه مضر است. به طور مثال در جامعه ما خانوادهها، بخشی از اوقات فراغت کودکان و جوانان را از طریق ادامه تحصیلی که ثمر و شغلی در پی ندارد جبران و فارغ التحصیلان بیکار را به جامعه عرضه میکنند. از طرفی برخی از خانوادهها توان مالی برای حمایت از فرزندان و ادامه تحصیل آنها را ندارند و این فرزندان قبل از ادامه تحصیل، به بیکاران جامعه افزوده میشوند که بالاخره باید این افراد اوقات فراغت خود را به طریقی بگذرانند. این مسئله می تواند سرآغاز مشکلاتی از قبیل بالا رفتن میزان جرائم بین جوانان 20 ساله و 25 ساله و ... شود که یا به دلیل سرقت و یا به دلیل اعتیاد و دیگر موارد به پای چوبه دار میروند در حالی که اینها اغلب از خانوادههای بیبضاعت هستند و یا خانوادههایی که فرصت تأمین اوقات فراغت فرزندانشان را ندارند. بنابراین امروزه فقر، تورم و بیکاری تقریبا اولین عوامل ناهنجاری در کشور محسوب میشوند و تا زمانی که اقتصاد کشور در چنین وضعیتی باشد، مسلما حتی در آینده نه تنها وضعیت تعداد معتادان کاهش پیدا نخواهد کرد، بلکه وضعیت خطرناک تری نیز خواهیم داشت. پس شما ریشه این افزایش رقم معتادان را باید در فقر و بیکاری دانست؟ البته مشکلات دیگری هم در کنار این مسائل اقتصادی وجود دارد. امروز تا حد زیادی، ارزشهای اجتماعی جامعه ما دچار بحران شده است. ما امروزه در سطح سیاسی شاهد بداخلاقیهای مسئولان با همدیگر هستیم که به طور طبیعی این نشانهای از بطن و بدنه جامعه است که دچار ضعف ارزشهای اجتماعی شده است. در چنین شرایطی این بداخلاقیها گسترش پیدا میکند، هنجارها ارزش خود را از دست می دهند و این نابهنجاریها و بداخلاقیها و شرایط اجتماعی خاص میتواند بستر مناسبی برای بروز بیماریهای اجتماعی مثل اعتیاد و جرایم و دیگر فعالیتهای غیر قانونی باشد. علاوه بر مسائلی که ذکر شد، مسائلی مثل بیعدالتی و شکاف طبقاتی در سطح جامعه نیز از دلایلی است که به بروز ناهنجاریها منجر میشود. برخی افراد وقتی با نابرابریها در جامعه مواجه میشوند و از طرفی میبینند که فرصت برابر برای رشد و ارتقای افراد ضعیف در جامعه وجود ندارد، برای اینکه خودشان را از گردونه جامعه حذف کنند و متوجه این بیعدالتی ها و نابرابری ها نشوند به سمت اعتیاد روی میآورند.
دیدگاه تان را بنویسید