بخشش؛ چراغی که خانواده‌های داغدیده در کشور روشن می‌کنند + جدول

پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :

آب رودخانه، یکی از زنده‌ترین عناصر طبیعت است. اگر سنگی بر سر راهش قرار گیرد، آرام آرام و به نرمی سنگ را سوراخ کرده و از آن عبور می‌کند. رفتار بخشش هم مانند آب در جامعه راه خود را باز می‌کند. بخشش در نشستن روی صندلی مترو یا جای دادن به فردی سالخورده، بخشش تکه نانی به کودک کنجکاو به بوی نان تازه، بخشش دوستی که موجب زخمی شدن زانو و شکستن دوچرخه شد... بخشش گاهی خیلی سخت می‌شود. در جامعه چند سالی است که سخت‌ترین بخشش‌ها، اتفاق می‌افتد و هر سال بر تعداد افراد بخشنده افزوده می‌شود.

توان بخشیدن فردی که موجب از بین رفتن عضوی از خانواده شده، از بالاترین نمونه‌های بخشش است. تصمیمی سخت که آینده جامعه را می‌سازد. از طرفی، دورکیم جرم و کجروی را جزئی از وقایع اجتماعی می‌دانست، از نظر او جرم و کجروی عناصر اجتناب ناپذیر و ضروری در جوامع مدرن هستند. به گفتۀ دورکیم، مردمان عصر مدرن کم‌تر از جوامع سنتی اسیر قید و بندها و اجبارها هستند. چون در دنیای مدرن مجال و فرصت بیشتری برای انتخاب فردی وجود دارد، ناگزیر ناهمنوایی‌هایی به وجود خواهد آمد. البته دورکیم می‌دانست که هیچ جامعه‌ای هرگز دربارۀ هنجارها و ارزش‌های حاکم بر آن جامعه اجماع و وفاق کامل نداشته است. پس با ورود مدرنیته در جوامع چه آینده در انتظار انسانیت خواهد بود؟

ارتکاب جرم ممکن است به صورت عمدی یا غیر عمدی باشد، جرم‌شناسان می‌گویند، پژوهش‌ها و آمارهای جرم نشان می‌دهد که جرم و قربانی شدن، به صورت تصادفی در میان جمعیت توزیع نمی‌شود. برای مثال احتمال ارتکاب به جرم مردان بیش از زنان است؛ جوانان بیش از سالخوده‌ها درگیر جرم و جنایت می‌شوند. همچنین میزان احتمال اینکه کسی قربانی جرم و جنایت شود پیوند تنگاتنگی با ناحیه زندگی او دارد. مناطقی که از محرومیت مادی بیشتری رنج می‌برنT. در کل نرخ جرم بالاتری دارند. افرادی که در مناطق درون شهری زندگی می‌کنند به احتمال بیش از آنانی که ساکن مناطق ثروتمندتر حومه شهری هستند، در معرض تهدید خطر قربانی شدن به‌دست جرم وجنایت هستند.

اما جرم چه به صورت عمدی باشد چه غیر عمدی، مجرم مرد باشد یا زن و ... این تصمیم و رفتار بازمانده‌هاست که راه آینده را روشن می‌کند. با توجه به سال‌های گذشته، آمار بالای بخشش در خانواده‌های مقتول دیده می‌شود. در ادامه در جدولی فقط به بعضی از عفوها اشاره شده است.

محکومان عفو شده، اقدامات خشن و جنایتکارانه انجام نمی‌دهند

فرشيد رفوگران وکیل دادگستری خود با اشاره به متون فقهي، آموزه‌هاي ديني، اصول اخلاقي و نيز با عنايت به موازين حقوق داخلي و بين المللي و نظر به علوم روانشناسي، جامعه شناسي و آمار دربارۀ تاثیر عفو، به شرق گفت:«که هيچ يک از ايرادات و شبهات نمي‌تواند برتري عفو بر قصاص را پنهان يا منتفي کند زيرا اولا خداوند در آيات 178 و 179 سوره بقره گذشتن از قصاص و عفو قاتل را امري نيکو و پسنديده و متابعت از معروف بيان مي کند و از طرفي در ده ها آيه همگان را به معروف و خيرات امر مي‌کند. ضمنا در آيه 32 سوره مائده نيز احيا و زنده کردن يک انسان را به مثابه احياي کل بشريت و انسانيت مي‌داند و بديهي است که يکي از مصاديق احياي انسان عفو و گذشتن از قصاص نفس او است. دوم اينکه آيات و روايات صحيح ديگري وجود دارد که همگي بر رجحان داشتن عفو بر قصاص دلالت مي‌کند. سوم آنکه بررسي ميداني و پژوهش هاي به عمل آمده بيانگر اين است محکوماني که به واسطه عفو از مجازات مرگ رها شده و بلافاصله يا پس از تحمل مجازات حبس به آغوش جامعه بازگشته اند نه تنها مجددا به اقدامات خشن و جنايتکارانه دست نزده اند بلکه اکثرا با اصلاح رفتار و منش خود در رده افراد معقول و مفيد جامعه قرار گرفته اند.»

این وکیل دادگستری در مورم بیان کرد:« بررسي اوضاع و احوال روحي و عاطفي اولياي دمي که عفو را بر قصاص ترجيح داده اند نشان مي‌دهد به آرامش و رضايتمندي دست يافته اند. پنجم آنکه اگرچه قوانين و مقررات راجع به کشف قتل تا اجراي حکم قصاص و همچنين ضابطان و نيروهاي انساني و ابزار مربوطه بسيار بيشتر و گسترده‌تر از قوانين و راهکارها و ابزار مربوط به عفو و گسترش فرهنگ آن است؛ اما اين برتري ابزاري که به دليل حساسيت موضوع قتل وجود دارد به معني اولويت نداشتن مقوله عفو نسبت به قصاص نيست؛ بنابراين بايد به موازات راهکارهاي حقوقي و قضايي براي کشف قتل و محکوميت قاتل نسبت به تعيين راهکارهاي پيشگيري کننده و نيز گسترش ابزار و طرقي که وقوع عفو را تسهيل کند اقدام شود. مسلما مقوله عفو به دليل تلطيف کردن فضاي جامعه در پيشگيري از جرم قتل موثر خواهد بود. ششم آنکه درخصوص صرف وقت و هزينه هاي مورد ايراد نيز بايد گفت اگر بتوان نسبت به کاهش جرايم و به خصوص جرم قتل اقدام و پيشگيري کرد مسلما هزينه هاي پيشگيري بسيار کمتر از هزينه هاي درمان خواهد بود بنابراين گسترش فرهنگ عفو و رهايي قاتل از مرگ و بازگشت مفيد او به زندگي نه تنها هزينه آور نيست بلکه نوعي سرمايه گذاري مهم و اساسي براي پيشگيري جرم و اصلاح جامعه خواهد بود.»