تحلیل روانشناختی بالا بودن آمار تصادفات
افزایش تصادفات، زاییده زندگی پرخطر ماست
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش خبرنگار نامه، کارشناسان معتقدند جادههای ناایمن، خودروهای غیراستاندارد و رانندگیهای ناایمن دلایل بالا بودن تلفات رانندگی در ایران را رقم میزنند. تقریبا روزانه، حدود 50 نفر در حوادث راهنمایی و رانندگی جان میدهند، اگر چه آمار مصدومیتها نیز به همین میزان بالاست اما آمار دقیقی از میزان مصدومیت وجود ندارد. مصدومیت ها ممکن است از شکستگی دست و پا تا مرگ مغزی را شامل شوند که هر کدام بار هزینهای متفاوتی بر دوش خانواده مصدوم و جامعه میگذارند. دکتر عزتالله کردمیرزا، روانشناس و عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور از منظر کلان به بحث تصادفات رانندگی مینگرد و معتقد است: وقتی نگاه کل نگرانهای داشته باشیم به این واقعیت میرسیم که جاییکه زندگی در سطح پرخطری باشد رفتارهایی از افراد سرمیزند که درست و عاقلانه نیست. زندگی در شرایط پرخطر؛ خشم، پرخاشگری، زورگیری، باجگیری و... را افزایش میدهد. در چنین شرایطی افراد از سلامت برخوردار نیستند و کارهایی میکنند که لزوماً توجیه عقلانی ندارد. گاهی به نظر میرسد شهروندانی که بد رانندگی میکنند در چنین سطحی از زندگی قرار دارند. اگر این واقعیت داشته باشد قاعدهای کلی
رفتار آنها را شکل میدهد: کسانی که به سلامت و ایمنی خود فکر نمیکنند، قطعاً سلامت و ایمنی دیگران نیز برایشان مهم نیست. او اضافه میکند: وقتی رفتار پرخطر و عجیب و غریب یک موتورسوار را میبینیم، پرسشهایی به ذهنمان میرسد که البته بهسادگی نمیتوانیم به آنها جواب بدهیم. گاهی موتورسواری را میبینیم که سیگار میکشد، با تلفن همراهش حرف میزند و در عین حال رانندگی هم میکند. این رفتار پرخطر اصلاً با عقل جور درنمیآید و مسئله دقیقاً همین است. این نوع زندگی پرخطر، نتیجهی تنشها، فشارها و حتی باورهای فردی و جامعهپذیری فرد است و این رفتار را شکل میدهد. مثلاً ممکن است وقتی با موتورسواری که توصیفش را آوردیم، حرف بزنیم و از او بپرسیم چرا چنین میکند؟ بگوید «مردیم هم که مردیم! یکبار میخواهیم بمیریم!» این روانشناس این سئوال را مطرح میکند که «دلیل این حرف- که در جامعه ما کم هم زده نمیشود-چیست؟ زندگی در سطح پرخطر قرار دارد و شهروندان در شرایطی قرار گرفتهاند که نه تنها سلامتی دیگران برایشان اهمیت ندارد، به سلامتی خودشان هم بهایی نمیدهند؟» کرد میرزا معتقد است در اینجا باید به کارآمدی نهادها و سازمانهای مسئول توجه
کرد و این واقعیت را تذکر داد که کاهش دادن تصادفات جادهای و تلفات رانندگی هرگز با رفتار سلبی، با جریمه کردن و تنبیهاتی از این قبیل، امکانپذیر نیست. تاکنون شاهد این بودهایم که پلیس راهنمایی و رانندگی کاری جز جریمه و تنبیه نمیکند. آنها در جادهها دوربینهای مجهز گذاشتهاند و گاهی سر پیچها میایستند و رانندگان متخلف را گیر میاندازند و جریمه میکنند. این رفتار، در حالیکه کمتر به بُعد آموزشی ماجرا توجه میکند، چه توجیهی میتواند داشته باشد؟ باید توجه داشت کاهش حوادث رانندگی و بهبود کیفیت رانندگی افراد، بستگی به مداخلات مؤثر نهادهای مختلف در سطح زندگی شهروندان دارد. ریشهی رانندگی ناایمن در سطح زندگی افراد است و تغییر و بهبود آن، رانندگی را بهتر میکند. وگرنه، رفتار سلبی هیچ سودی نخواهد داشت. اما این روانشناس به علل جزیی تصادفات رانندگی میپردازد و با تاکید بر نقش جادههای ناایمن، خودروهای غیراستاندارد و رانندگیهای ناایمن در تلفات رانندگی به این سؤال میپردازد که «چه عوامل خرد و کلانی در بد رانندگی کردن شهروندان نقش دارد؟» عملکرد سلبی او بحث را از عملکرد پلیس راهنمایی و رانندگی بهعنوان نهادی که
به شهروندان مجوز رانندگی میدهد یا در صورت بروز تخلف با آنها برخورد میکند، آغار میکند. کرد میرزا معتقد است: در ایران، پلیس راهنمایی و رانندگی بیش از آنکه عملکردی ایجابی داشته باشد عملکردی سلبی دارد. این نهاد جایی از شهروندان امتحان میگیرد و برای آنها گواهینامه صادر میکند. در فرایند صادر شدن گواهینامه، آموزشهایی به افراد داده میشود و در نهایت، مهارت آنها در رانندگی و مسائل مرتبط مربوط به آن سنجیده میشود. مسئلهی مهم این است که صدور گواهینامه و به عبارت بهتر، مهارتسنجی برای یکبار در عمر افراد اتفاق میافتد و هرگز اینطور نیست که افت مهارت سنجیده شود یا توانایی افراد در شرایط جدید و در رویارویی با خطراتی که با گذشت زمان و احیاناً پیشرفتها و تغییرات به وجود میآید، بار دیگر مورد آزمایش قرار گیرد. در عوض پلیس راهنمایی و رانندگی به جریمه کردن شهروندان، در صورت بروز تخلف، روی آورده است، در حالی که جنبهی آموزشی ماجرا فراموش شده است؛ در واقع، عملکرد سلبی را به عملکرد ایجابی ترجیح داده است. بهانه کردن مسایل بیرونی این روانشناس در مورد علل بد رانندگی کردن ایرانیان نیز میگوید: گاهی توجیه بد رانندگی
کردن، مستمسک قرار دادن مسائل بیرونی است. وقتی از یک راننده، که قوانین را رعایت نمیکند و دست به عمل خطرناک در حین رانندگی میزند، میخواهیم درست رانندگی کند شاید بگوید «حالا همهچیز درست شده که رانندگی من درست شود؟» درواقع، بحث راجع به «همهچیز» موضوعیت ندارد. بدون توجه به حرف او باید این را گوشـــزد کــــرد که توجــیه کار اشتباه، با این حرف درست نیست. او در مورد مصداقهای این موضوع در هنگام سفر نیز میگوید: مسئله بعدی، در رابطه با رانندگی ناایمن، به فرهنگ سفر برمیگردد. معمولاً وقتی برای چند روز میخواهیم به سفر برویم بهجای اینکه یک صبح سر حال و شاداب بیدار شویم و بگوییم حالا که شاداب هستیم، بنشینیم پشت فرمان و رانندگی کنیم، میگوییم شب، رانندگی کنیم تا فردا را از دست ندهیم؛ در صورتیکه خوابمان می آید و حوصله چندانی نداریم. این نداشتن فرهنگ سفر است و قطعاً چنین روحیهای در افزایش تصادفات رانندگی نقش دارد. این روانشناس نقش چالشهای خانوادگی را نیز در موضوع تصادفات پر اهمیت میداند و میگوید: نمیتوان منکر این واقعیت شد که چالشهای فرد با خانواده، دوستان و اطرافیان، فکر او را مشغول میکند و رانندگی
ناایمن و افزایش تصادفات رانندگی را به دنبال خواهد داشت. این در حالی است که چالشهای ذکرشده در جامعهی ما خیلی زیاد است و حتی روز به روز بیشتر هم میشود. هیچ کس متفاوت نیست به زعم این روانشناس مسئلهی دیگر این است که گاهی افراد خود را متفاوت با دیگران ارزیابی میکنند و برای مثال فکر میکنند مهارت ویژهای در رانندگی دارند. شاید آنها خیلی ماهر باشند، همهچیز بسته به مهارت آنها نیست. وسیلهای که سوار آن شدهاند و جادهای که در آن میرانند هر دو در بروز حادثه نقش خواهند داشت و اینها آنقدر انعطاف ندارند که بتوان وضعیت را با مهارت بالا کنترل کرد. این استاد دانشگاه اضافه میکند: به نظر میرسد فرهنگ داشتن یک وسیلهی نقلیه برای ما جا نیفتاده است. یک خودرو فقط برای سوار شدن نیست، هزینههایی هم دارد و باید به آن رسیدگی کرد. خیلی از افراد به این مسئله بیتوجه هستند و این عاملی است که حوادث را افزایش میدهد.
دیدگاه تان را بنویسید