نگاهی نو به کودکان طلاق
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
رابعه موحد* : البته که نمیخواهم این اصطلاح «کودکان طلاق» را به کار ببرم اما برای سخن گفتن از موضوعی باید از کلمه یا برچسب آشنای جامعه استفاده کنم. من میخواهم به کودکان بعد از طلاق بپردازم و لازمه آن توجه به شرایط کودکان قبل از طلاق است. عوارض طلاق و تاثیر زیانبار آن بر سلامت روانی و حتی جسمانی کودکان قابل انکار نیست. با تمرکز در این آسیب، همواره ادامه زندگی مشترک و تحمل ناسازگاریها و ستمها، مخصوصا برای زنان توصیه شده است. پژوهشهای اخیر بر آن است که اگر خانواده پیوسته با کشمکشها و جدالهای حل ناشدنی درگیر باشد ادامه زندگی برای کودکان با یک والد، اما بدون تنش، سودمندتر است و خانوادهای که صحنه دایمی جنگ و ستیز است گرفتاریها و مشکلات رفتاری و شخصیتی بیشتری برای فرزندان به بار خواهد آورد. طبق گزارشات موسسه ملی بهداشت روانی کودکان، خانوادههای جدا شده که شانس یک زندگی امن و سالم را در کنار یک والد داشتهاند نسبت به خانوادههای جدا نشده پر تنش، اختلالات رفتاری و روانی کمتری داشتهاند و عملکرد صحیح خانواده مهمتر از ساختار (مادر، پدر، کودک) خانواده است. در این میان باید به تاثیر جدایی در خود والدین
هم توجه کرد که بیشتر از کودکان به همدلی و همراهی خانواده و اجتماع نیاز دارند تا بتوانند از نظر روانی با عواقب یک انتخاب نادرست و خرابیهای بر جای مانده آن کنار آیند و بتوانند وظیفه والدی خود را به خوبی ایفا کنند. احساس شکست، ناکامی و احساس گناه در افراد جدا شده بسیار شدید خواهد بود. آنها معمولا فکر میکنند با خلاص شدن خودشان از یک زندگی دشوار زناشویی، در حق فرزندان خود ستم روا داشتهاند و همین احساسات منفی باعث رفتارهای نادرستی از طرف آنها میشود که بارزترین آن سلطه بیش از حد یا آسانگیری و اجابت همه خواستههای آنها، وضع نکردن مقررات لازم برای آنها که برای تربیت درست ضروری بوده است میشود که آنها در شرایط عادی خانوادگی به هیچوجه چنین رفتاری با فرزندان خود نمیکردند. این مسله باعث ضعف والد سرپرست شده و از نگاه تیز فرزندان به دور نمیماند که باعث رفتارهای لجامگسیخته فرزندان میشود. نداشتن اقتدار و کوتاه آمدن در مقابل همه خواستههای به جا و نابجای کودکان باعث کج رفتاریها و شکلگیری مشکلات رفتاری آنها میشود که ربطی به ماهیت طلاق ندارد بلکه به علت رفتارهای گاه سهلگیرانه و گاه سختگیرانه والدین است.
موضوع بسیار مهمی که دکتر تایبر و تمدن در آسیبشناسی طلاق در ایران مطرح میکنند رفتارهای خصمانه و استفاده از کودکان برای آزار همدیگر و حتی یارگیری طرفین و خانوادهایشان برای کسب حقانیت بیشتر و به دست آوردن سهم مالی بیشتر است. همچنین مدتها بعد از طلاق والد سرپرست در پریشانی انتخاب راه و روش جدید، تامین خانه، معاش و امکانات زندگی برای خود و فرزند خود است که در ایران به دلیل نبود حمایتهای اجتماعی این مرحله بسیار دشوار و طولانی میشود و هر فردی با تدبیر خود و گاه با دست زدن به هر وسیلهای میخواهد این نابسامانی را به سامان برساند. از آنجا که اکثریت سرپرستان کودک بعد از جدایی، مادران هستند این رهاشدگی روانی، مالی، امنیتی و بستر بسیاری از صدمات و آسیبهای روانی و اجتماعی میشود. اگر جامعهای دغدغه کودکان را بعد از طلاق دارد باید در مرحله اول به فکر حمایت از والد سرپرست باشد که متاسفانه در کشور ما از این حمایتها به شکل عملی و نه شعاری، خبری نیست. اگر طلاق دارای عوارض اجتنابناپذیری برای والد و کودک است باید آموزشها، مشاورهها و آگاهی جوانان برای داشتن یک رابطه مفید بین فردی و انتخاب درست به صورت گسترده ارائه
شود. اگر نمیتوان از جدایی دو فردی که در کنار هم نمیتوانند زندگی کنند، جلوگیری کرد ولی میتوان آموزشهای لازم در حد مقبولی از وارد شدن ناآگاهانه جوانان به زندگی مشترک و مهمتر از آن بچهدار شدن قبل از یقین برای ادامه زندگی مشترک جلوگیری کرد. متاسفانه تشویق جوانان به ازدواج بدون داشتن شرایط لازم، از استقلال مالی تا استقلال و بلوغ عاطفی از تبلیغات مضر حاکم بر جامعه ماست.
*روانشناس اجتماعی
دیدگاه تان را بنویسید