صداوسیما با تبلیغ زندگی اشرافی به وقوع جرم دامن میزند
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
هیچ جرمی در خلا رخ نمیدهد و تحت شرایط خاصر اتفاق میافتد. آنچه در شرایط فعلی هویداست این است که شرایط اقتصادی نقش تعیین کنندهای در ارتکاب جرم توسط افراد دارد.
توقعات فزاینده و کمبود امکانات متاسفانه از سال 1370 به بعد ما شاهد رواج یک نوع اشرافیگری در جامعه بودیم در حالی که از سال 57 و پس از وقوع انقلاب و به خصوص تا پایان جنگ تحمیلی ساده زیستی یک ارزش تلقی شده و برآن تاکید می شد. حتی تا جایی که خاطرم است تبلیغ محصولات بازرگانی در صدا و سیما نیز ممنوع بود.
این روند اما از دهه 70 به بعد معکوس شده و صدا و سیما به طور ملموسی زندگی توام با تجملات را تبلیغ کرده و روز به روز بر وسعت آن افزود.
به اعتقاد من یکی از دلایل وقوع جرم در جامعه همین رواج اشرافیگری است که صدا و سیما و مسئولان نقش به سزایی در ایجاد آن داشتند. حال آنکه در ساده زیستی نوعی قناعت وجود داشت که حرص شخص را کمتر تحریک کرده و وی را از بلندپروازی های بیجهت که ریشه بسیاری از جرایم است دور نگه میداشت.
تبلیغ مستقیم انواع و اقسام لوازم خانگی و مبلمان لوکس، ترویج فرهنگ فست فود خوری به جای صرف غذای ساده در خانه از سویی و از طرفی دگر تبلیغ غیر مستقیم زندگی اشرافی با سریالهایی که در آن معمولا طبقه متوسط به بالا نمایش داده می شود به مرور خوی اشرافیت را در جامعه نهادینه کرده و ناهمخوانی شدیدی بین تمایل افراد و واقعیات موجود ایجاد کرد.
این مساله وقتی به صورت طنز در میآمد که صدا و سیما در برنامه های مذهبی خود قناعت و ساده زیستی را تبلیغ میکرد اما در سریالهای پرببینده اش که بیشترین تاثیر را در مخاطب داشت بر طبل تجملگرایی میکوبیده و همچنان میکوبد.
صرف نظر از این گسترش فقر در جامعه به خصوص در سالهای اخیر که باعث عدم تعادل بین درآمد و هزینه های سرسام آور زندگی شد خود به وقوع جرم دامن زد.
هر چند ناراحت کننده ولی طبیعی است که افراد اندکی بتوانند به صرف آموزه های اخلاقی در مقابل وسوسه تامین حداقل های معاش خود ایستاده و در دام رشوه گیری، اختلاس، سرقت، گرانفروشی، خیانت در امانت و غیره نیفتند.
تعدد عناوین مجرمانه قبح جرم را از بین برده علاوه بر تمام این موارد تعدد جرایم خود به مشکل دامن زده است. در مملکت ما هر چیز کوچکی میتواند جرم باشد و جالب اینجاست که این جرم میتواند امروز شما را دادگاهی کند و سال بعد اصلا جرم تلقی نشده و کسی کاری به شما نداشته باشد.
مثالی می زنم؛ حتما شما هم یادتان هست که زمانی داشتن دستگاه ویدئو در خانه جرم تلقی می شد و چنانچه این دستگاه در خانه ای کشف می شد با صاحب آن برخورد قانونی صورت می گرفت. ضمن آنکه برخوردهای شدیدی هم با توزیع کنندگان این محصول انجام می شد اما بعد از مدتی دیگر نه تنها داشتن ویدئو جرم نبود بلکه ویترین مغازه های صوتی - تصویری را اشغال کرده بود.
این مساله امروز در مورد ماهواره وجود دارد و ممکن است چند سال دیگر داشتن گیرنده ماهواره هم دیگر جرم تلقی نشود.
این نوع برخورد با قضیه جرم و تعدد فراوان عناوین مجرمانه خود به ارتکاب جرم دامن می زند چرا که وقتی تعداد عناوین مجرمانه زیاد شد احتمال ارتکاب آن نیز بالا رفته و به مرور قبح جرم در جامعه ریخته می شود که اثرات شومی بر جامعه و بار سنگینی را بر دوش قوه قضاییه و بودجه عمومی مملکت می گذارد.
مثال دیگری می زنم؛ یکی از جرایمی که البته دیگر کمتر افراد را روانه زندان می کند کشیدن چک بلامحل یا پاس نشدن چک است. در کشورهای پیشرفته وقتی بانکی به فردی دسته چکی می دهد تا سقف مشخصی مثلا هزار یورو آنرا ضمانت می کند و اگر موجودی حساب چک قادر به پاس کردن چک خود نبود بانک این مبلغ را به فرد گیرنده چک پرداخت می کند تا کار به دادگستری نکشد ضمن اینکه حتی اگر مبلغ چک هم بالا بود باز فرد با بانک طرف است نه با فرد چک کشنده و بانک سعی در راضی کردن فرد می می کند و به این نحو از کشیده شدن ماجرا به دستگاه قضا جلوگیری می شود.
در حالی که در ایران این طور نیست و اقدامات حمایتی برای پیشگیری از جرم صورت نمیگیرد.
دکتر امیر محمود حریرچی آسیب شناس اجتماعی:
دیدگاه تان را بنویسید