محیطبانان منطقه حفاظت شده جهاننما از سختیها شغلشان میگویند/ اگر شغل دیگری داشتیم محیطبان نمیشدیم
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه، زمستانها که گشتزنی میرفتند، باد زوزه میکشید؛ برف، خروار خروار راه را بر زندگی میبست؛ صخرهها بر استخوانت چیره میشدند و گرسنگی تو را به مرز نیستی میکشاند. با این همه اما محیطبانها با ابتداییترین داشتهها، با غذایی ساده و ارزان و با دلی بزرگ، پای همهچیز طبیعت خدا ایستاده بودند؛ تا آنجا که آخرش هم نفهمیدم اگر این همه ناراضیند پس چرا وقتی از آنها پرسیدم: چه کسی در این دشت و کوه خالی، محافظ شماست گفتند: دعای این حیوانهای زبان بسته و بیدفاع، وقتی هیچ کس از ما حمایت نمیکند. وقتی این را میگفتند چشمانشان برق میزد و من با خود گفتم آنها به کاری که میکنند عشق دارند؛ هر چند از شرایط آن راضی نباشند. کاش کمی بیشتر به نیازها و زندگیشان فکر میکردیم. اسمش مالک است؛ اما خیلیها به او میگویند «ببر هیرکان»؛ چون شجاعتش کمی غیرقابل باور است. محیطبانهای دیگر میگفتند که زمستان پارسال آنقدر برف باریده بود که با هیچ وسیلهیی نمیشد رفت و آمد کرد، دو متر برف که میتواند آدم را در خود دفن کند. مالک در منطقه جهاننما بود؛ همه جا مه پیچیده بود؛ آنقدر که تا یک قدمیات را هم نمیدیدی. آبها یخ بسته و
راهها نیز. نه اسب میتوانست رفت و آمد کند و نه ماشین. دو تا اسب محیطبانها هم بودند. مالک که از ششم بهمن شیفتش را تحویل گرفته بود یازدهم ماموریتش به پایان میرسید و باید پستش را تحویل میداد و پیش خانوادهاش برمیگشت. اما هیچ جوری نمیشد به شهر برگشت. حالا شانزدهم بهمن بود و او با دو اسب، همچنان در منطقه. مسوولان محیط زیست استان از تهران کمک خواستند. هلی کوپتر فرستادند؛ اما مالک نمیخواست حیوانات را تنها بگذارد. اگر کسی برایشان یخها را آب نمیکرد و غذایشان نمیداد میمردند. باید به خاطر اسبها میماند. او با هلیکوپتر برنگشت تا حیوانهای زبان بسته زنده بمانند و آنقدر ماند تا راه مالرو باز شد. به قول دوستش دعای همان حیوانها زندگیشان را حفظ میکند. مالک درباره حادثه آتشسوزی که سال گذشته در منطقه حفاظت شده جهاننما رخ داد میگوید: «شاخههای برگدار را بر سطح آتش میکوبیدیم تا خاموشش کنیم. چند بیل داشتیم و همین شاخهها را. » گفتم: « با چه پشتوانهیی به آتش زدی؟ نترسیدی بسوزی؟» خندید؛ تلخ و گفت: «اصلا در آن لحظه نمیشد به این چیزها فکر کرد. فقط یک آن به آتش نگاه کردم، در ذهنم آمد که اگر خاموشش نکنیم تا
انتهای جنگلهای آن محدوده خواهد سوخت و حتی یک درخت هم باقی نمیماند. گفتم خدایا به امید خودت و رفتم توی دل آتش.» آتش را که خاموش کرد سر و صورتش سیاه بود. سیاه سیاه و جگرش انگار سوخته بود. از تشنگی، از گرما. میپرسم « چرا از مرکز کمک نخواستید؟ باز خندهیی تلخ. اینبار انگار به ذهنیت کودکانه من میخندد. میگوید: « کمک خواستیم. اما نمیتوانستیم صبر کنیم. تا کمک میآمد که پدر این جنگلها هم میسوختند. پس باید خودمان دست به کار میشدیم؛ حتی با دستهای خالی...» راهکار چیست؟ هلی کوپترهای مخصوص اطفای حریق در جنگل و مناطق صعبالعبور در تمام کشورها این طور وقتها در دسترس محیطبانها هستند؛ چرا که تا بخواهند از مرکز، نیرو یا تجهیزات ارسال کنند چند روز طول میکشد و آتش در هر لحظه در حال پیشروی است. همچنین خودروهای مخصوص اطفای حریق در همه جای جهان در دسترس محیطبانها هستند. اما در ایران اینگونه نیست. در آتشسوزیهای سالهای اخیر در جنگلهای البرز و زاگرس، یکی از اساسیترین عوامل وارد آمدن خسارتهای جدی به پوشش جنگلی- مرتعی، فقدان تجهیزات اطفای حریق در دسترس محیطبانان این مناطق بود و اگر محیطبانان نبودند و
با هر چه در دسترشان بود به نزاع آتش نمیرفتند آسیبها از این هم بیشتر و گستردهتر میشد. محیطبان دیگر فیضالله که چهارزانو گوشهیی نشسته میگوید: «از تجهیزات مهمتر، حمایت قانون و مسوولان است. اگر شکارچیان با ما درگیر شوند هیچ کس پشت ما نیست. چرا باید همکاران ما در زندان باشند و حکم اعدام برایشان صادر شود؟» او توضیح میدهد که در سختترین شرایط، گاهی سعی کرده با متخلفان و شکارچیان بیجواز، برخورد آرام و منطقیای داشته باشد؛ اما بیشتر آنها نه تنها حرف حساب سرشان نمیشود؛ بلکه وقتی آرامش محیطبان را میبینند شیر میشوند و شاخ و شانه میکشند. «شما خودتان را به جای ما بگذارید. چه میتوانیم بکنیم؟ گاهی کارشان به فحاشی میکشد و ما باز سکوت میکنیم و میخواهیم درگیری درست نشود.» عدم حمایت قانون یکی دیگر از محیطبانها میگوید از زمانی که احکام اعدام و قصاص برای محیطبانها بریده شده؛ متخلفها سرکشتر شدهاند و کمتر قانون را گردن میگذارند. حتی یکبار یک شکارچی غیرمجاز با حالت تمسخر به من گفت: « برای کی این همه رگ گردن ورم میدهی؟ آخرش که میاندازنت توی زندان یا اعدام بشوی یا بپوسی. بیا این 200 هزار تومن را
بگیر و برو زندگیات را بکن. وقتی رشوهاش را قبول نکردم چاقویش را به پهلویم فرو کرد و فرار کرد. تا نزدیکی مرگ پیش رفتم و هیچوقت هم نتوانستم پیدایش کنم. من اگر آن پول را از او میگرفتم و دور آتشی که روشن کرده بود کنارش مینشستم که برایم کباب هم درست میکرد. حالا نخواستهام رشوه را قبول کنم؛ او عصبانی شده و به رویم اسلحه سرد یا گرم کشیده؛ چه باید بکنم؟ تسلیم خواسته خلافش شوم یا بگذارم به سمتم شلیک کند؟ آیا نباید از من تقدیر شود؟ و اگر تقدیر نمیکنند اقلا توبیخ و زندانی نکنند!» همکار دیگرش که در بهتی عجیب فرورفته دوباره میگوید: « اسلحه را چه کسی به ما داده؟ مگر خودمان، سرخود، آن را همراه میبریم؟ مگر روی لباسهای ما آرم «ضابط قضایی» را نچسباندهاند؟ خودمان که نخواستهایم در این جایگاه باشیم؛ به ما ماموریت دادهاند. حالا اگر از این اسلحه استفاده کنیم مجرم هستیم؟ پس فرق این تفنگ با چوب چیه؟ اگر قراره در مواقع لزوم از آن استفاده نکنیم پس چرا به دستمان داده اند؟» و دیگری میگوید: « اغلب اوقات از اینکه شکارچی را در حین شکار غیرمجاز گرفتهایم پشیمان میشویم. گاهی در دادگاهها با طرف مقابل ما محترمانهتر رفتار
میشود. انگار که جای مجرم و مجری قانون عوض شده و نه انگار که ما ضابط قضایی هستیم. واقعا این رفتارها ما را دلسرد میکند. چون حداقل انتظاری که از مسوولان و دستگاه قضایی داریم این است که در برابر ماموریت و مسوولیتی که به ما دادهاند؛ پشتوانه ما باشند تا ما هم دل و دماغ حفاظت از انفال را داشته باشیم. اگر هم میخواهند اسلحههای ما را جمع کنند و خیالمان را راحت کنند. آیا این خواسته زیادی است؟» دستمزدها و جیره غذایی ناچیز به گزارش اعتماد، عباس دیگر محیطبان جهان نماست. او که تا آن لحظه ساکت و آرام در گوشهیی نشسته، میپرسد: « خانم ! میدانی برای هر روز ماموریت چقدر به ما پول برای جیره غذایی میدهند؟» میگویم: چقدر؟ باز هم همان خنده تلخ را میبینم. « روزی 2 هزار تومان.» چشمانم گشاد میشود. واقعا؟ میگوید: شما فکر کنید با 2 هزار تومان در یک شبانه روز میتوان چه چیزی خورد؟ برای محیطبانی که 7 شبانهروز تمام در ماموریت است و غالب وقتش، حتی شبها را نیز در حال گشتزنی و دویدن و راه رفتن است، 2 هزار تومان جیره غذایی یعنی چه؟ آیا با این مقدار، جان دارد راه برود و وظایفش را درست انجام دهد؟ درباره حقوقشان
میپرسم. همه با زهرخندی پاسخم را میدهند. ببر هیرکان دوباره به سخن میآید: « 470 هزار تومان بابت 21 شبانه روز کار در یک ماه. توجه کنید! شبانهروز. چون کار ما شب و روز ندارد و اتفاقا چون در شب، متخلفان با استفاده از تاریکی هوا بیشتر تخلف میکنند، ما هم بیشتر درگیریم. شما جای ما بودید چه میکردید؟» یکی از محیطبانان به این نکته اشاره میکند که با تمام سختیهایی که برشمردیم، هیچ کدام از ما رسمی نیستیم و هر وقت بخواهند میتوانند بفرستندمان پی کارمان. یادم میآید همین چند روز پیش بود که با محیطبان تالاب بینالمللی آلاگل صحبت میکردم و او از اخراجش میگفت که درست چند ماه پس از زخمی شدنش حین ماموریت اتفاق افتاده بود و البته با وساطت یکی از مسوولان به خیر گذشت. او میگفت: «هیچوقت احساس استحکام و امنیت در شغلمان را نداریم و انگار روی زمین و هوا معلق هستیم. با این سختی کار، حقوق و دستمزدهای پایین و تجهیزات و امکانات اندک تازه باید همیشه تنمان بلرزد که نکند عذرمان را بخواهند. خیلی از ما سالها در این راه جانمان را گذاشتهایم و با زندگیمان بازی کردهایم؛ اما هر لحظه که مسوولان تصمیم بگیرند میتوانند با یک
بخشنامه ما را بیکار کنند. این منصفانه است؟» سوال آخرم را به طور تصادفی تقریبا تمام محیطبانها با هم پاسخ میدهند؛ آنجا که میپرسم «راستی اگر شغل دیگری داشتید باز هم محیطبانی را انتخاب میکردید؟» که میگویند: «اصلا. ابدا! مگر دیوانهایم؟ برای که؟ برای چه؟!» و من باز به اندیشه فرو میروم و سوال میکنم. اینبار از خودم؛ «با چنین اوضاعی، واقعا چه کسانی میخواهند از مناطق محیط زیست و منابع ملی حفاظت و منافع نسلهای آینده این سرزمین را تامین کنند؟!»
دیدگاه تان را بنویسید