رئیس جمعیت هلال احمر از امدادرسانی در زلزله احتمالی تهران میگوید/ نمیتوانیم به ساکنان برج 10 طبقه کوچه شش متری کمک برسانیم
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه، بامداد 31 خرداد سال 1369، ساعت 12 و 30 دقیقه نیمه شب پنجشنبه، بر اثر لرزش گسل 80 کیلومتری رودبار و وقوع زمینلرزهیی که 60 هزار کیلومتر مربع را متاثر کرد و تا ساعتها بعد به دلیل مسدود شدن تمام راههای ارتباطی جادهیی، امکان هیچ کمکرسانی میسر نبود، 200 هزار واحد مسکونی تخریب شد و 40 هزار نفر کشته و 60 هزار نفر مجروح و حدود 500 هزار نفر بیخانمان شدند. برآورد شد که این زلزله، خسارات اقتصادی معادل 8 درصد تولید ناخالص ملی سال وقوع زلزله به کشور وارد کرد. ..تهران سالهاست که از بیم وقوع زلزله، رویای خواب آرام را چون آرزویی دست نیافتنی میبیند. زلزلهیی که چون ماری کمین کرده تا در بیدغدغهترین اوقات شهروندان، چنبره خود را باز کند و شهر مخمور را به کام مرگ بفرستد. در حالی که گزارشهای رسمی از وجود 13 گسل در این شهر کوهپایهیی خبر میدهد اما ساختمانهای بدقواره که به جای باغهای مصفا سبز میشوند هیچ وقعی به هشدارهای مرکز ژئوفیزیک و کارشناسان زلزله و نهادهای امدادرسانی نمیگذارند. تایید و صدور پایان ساخت خانههایی که میزان مقاومت آنها در برابر زلزله احتمالی تهران یک نقطه چین خالی است، مانند وعده
نهار و شام است که قرار نیست مورد تردید قرار گیرد. هیچ هشداری هم کارساز نیست. انگار که مرکز ژئوفیزیک دانشگاه تهران که متولی اصلی رصد و گزارش دهی وقوع زلزله است و هشدارهای مکررش در باب ضرورت مقاوم سازی تهران از بن فرسوده، شده باب مزاح دولتیها که بگویند و شنوند و بی اعتنا باشند، یک استخوان اضافه در سیمای دولت است که نبودش بیش از حضورش تاثیرگذار است. حالا تهران مانده و ترسی که در دل خاک داغش میتپد. ترسی که هیچ یک از سکنه این شهر 12 میلیون نفری رنگش را نمیشناسند. گفتوگوی «اعتماد» با دکتر سیدابوالحسن فقیه، رییس جمعیت هلال احمر را در باب تبعات وقوع زلزله در تهران میخوانید. چندی قبل مرکز ژئوفیزیک امریکا از یک پیشبینی نسبت به وقوع زلزله 10 ریشتری در شرق و جنوب شرقی ایران خبر داد و اعلام کرد که این زلزله کشورهای حوزه خلیج فارس را بهشدت تحت تاثیر قرار میدهد. آیا جمعیت هلالاحمر موظف بوده صحت و سقم چنین پیشبینیهایی را برای آمادهسازی امدادی بررسی کند؟ پیشبینی حادثه هیچگاه قطعی و علمی نیست و نتایج این پیشبینی را هم نمیتوانیم قطعی بدانیم اما جمعیت هلال احمر وظیفه دارد که همیشه در آمادگی باشد زیرا
وقوع حادثه قابل پیشبینی و قابل کتمان هم نیست. ما میدانیم که وقوع زلزله تهران قطعی است اما زمان وقوع را نمیدانیم بنابراین جمعیت هلال احمر و تمام دستگاهها و دولت باید در آمادهباش بوده و البته تمام مردم باید آمادگی این حادثه را داشته باشند. چگونه؟ خانهها مقاوم ساخته شود و مردم آموزشهای لازم را ببینند زیرا نخستین کسی که به داد مردم میرسد، خود مردم هستند. در زمان وقوع حادثه حتی با بهترین تجهیزات و استانداردترین شرایط، باز هم با یک فاصله زمانی از زمان وقوع حادثه تا زمان حضور امدادگران مواجهیم که اتفاقا بیشترین تلفات هم در همین فاصله زمانی است. جمعیت هلال احمر به عنوان یکی از ارکان امداد و نجات در ایران همیشه باید آماده وقوع حوادث باشد و اطمینان میدهم که در حال حاضر، جمعیت هلال احمر از آمادگی خوبی برخوردار است و تمام نیروهایمان در آماده باش هستند چنانکه در سایر حوادث هم نیروهای هلال احمر بلافاصله در صحنه حاضر شدند و ارزیابیها و اقدامات لازم انجام شد. البته من امیدوارم که زلزله 10 ریشتری هیچگاه اتفاق نیفتد زیرا این شدت تا به حال در جهان تجربه نشده و ابعاد آن واقعا ناشناخته است زیرا بزرگترین زلزلهیی
که تا امروز اتفاق افتاده 9 و نیم ریشتر شدت داشته که در شیلی اتفاق افتاد و فاجعه وحشتناکی را به بار آورد. با توجه به اینکه مرکز ژئوفیزیک امریکا یک مرکز علمی معتبر است فکر میکنید باید در صحت این پیشبینی تردید کرد؟ جمعیت هلال احمر مسوول کارهای عملیاتی است و بررسیهای علمی بر این پیشبینی باید توسط مرکز ژئوفیزیک ایران و اساتید زلزله شناسی انجام شود. وظیفه هلال احمر، آمادهباش امدادگران و تجهیز امکانات برای ورود به حادثه است. ما به محض دریافت این خبر به تمام واحدها دستور آماده باش و کنترل انبارها و فراخوان نیروها را دادیم که در واقع یک مانور آمادگی برای هلال احمر بود. از چندی قبل هشدارهایی نسبت به وقوع زلزله بالای شش ریشتر در تهران مطرح شده است. وضعیت شهر تهران را از نظر آمادگی برای امدادرسانی، کیفیت ساخت و سازها و عملکرد دستگاه برای پیشگیری و مقاومسازی شهر چگونه ارزیابی میکنید؟ من با توجه به جایگاهی که دارم و با رصد امکانات و آمادگی دستگاهها میتوانم بگویم که در صورت وقوع زلزله بالای شش ریشتر و نزدیک به هفت ریشتر در تهران، با یک فاجعه انسانی مواجه میشویم زیرا زیرساختها در تهران بسیار اشکال
دارد و علاوه بر حجم بالای بافتهای فرسوده، تراکم جمعیت هم در تهران بسیار بالاست علاوه بر آنکه نباید ویژگیهای خاص تهران را به عنوان یک کلانشهر با جمعیت زیاد از نظر دور داشت. در زمان بارندگی چه اتفاقی در تهران میافتد؟ تمام راهها بسته میشود. حالا فرض کنیم که دو پل هم تخریب شود. آن زمان چه اتفاقی میافتد؟ من چادر و پتو به اندازه کافی دارم و نگران تجهیزات امدادی نیستم. نگرانی من از این است که چطور همین پتو و چادر را به مردم زلزلهزده تهران برسانم آن هم در حالی که دو سمت یک کوچه شش متری برجهای 10 طبقهیی ساخته شده که متاسفانه این برجها هم بعضا استانداردهای ساختوساز را رعایت نکردهاند. واقعا باید این سوال اساسی را مطرح کنیم و پاسخ بخواهیم که در صورت وقوع زلزله با شدت بالا، دسترسی به مناطق 22 گانه شهر چگونه خواهد بود؟ به نظر میرسد که اساس کار در تهران باید بر پیشگیری و مقاوم سازی باشد. البته طی سالهای گذشته اتفاقات خوبی را در سیستم حمل و نقل تهران از جمله راهسازی و پلسازی و ایجاد خطوط ویژه و اتوبانسازی شاهد بوده ایم اما نوسازیها و مقاومسازیها رضایتبخش نبوده است. چند درصد از خانههای شهر تهران
ممکن است نیازمند مقاوم سازی و بازسازی بوده یا بافت فرسوده محسوب شود؟ ما از یکسو با بافت فرسوده و خانههای قدیمی و کلنگی مواجهیم که تعداد دقیق را به خاطر ندارم اما نگرانی جدیتر ما که تا به حال هم مورد توجه مسوولان قرار نگرفته، خانههای به ظاهر نوساز است. متاسفانه ما با سیستمی مواجهیم که بعضی سازندگان خانهها در ساخت و ساز مرتکب تخلف شده و ضمن پابرجا ماندن همان تخلف، جریمه تخلفشان را میپردازند و این اتفاق، تبدیل به یک روال شده است. حالا اگر در مقاوم سازی خانهها همچنین اتفاقی افتاده باشد فاجعه بار خواهد بود و متاسفانه ارزیابیهای ما نشان میدهد که بسیاری از ساختمانهایی که به عنوان ساختمانهای مقاوم مطرح بودهاند هم فاقد مقاومت هستند. اینجاست که ما از شهروندان انتظار مسوولیت شناسی داریم. چرا مردم برای خرید یک یخچال یا تلویزیون از چند دوست و خویش و آشنا راهنمایی میگیرند و در زمان خرید یک خانه، بر سر قیمت چانه میزنند و حتی دقت میکنند که آیا برند شیرآلات به کار رفته اصل است اما هیچگاه یک مهندس مشاور را به هنگام خرید خانه همراه نمیبرند که نقشه مهندسی خانه را دیده و مقاومت آن را در برابر زلزله تایید
کند؟ آیا جمعیت هلال احمر هشدارهای مربوط به تعداد تلفات تهران در ساعات اولیه پس از وقوع زلزله را تایید میکند؟ این هشدارها نتیجه یک مطالعه بود که توسط موسسه جایکای ژاپن و شهرداری تهران انجام شد و گزارش آن در اختیار جمعیت هلال احمر هم قرار گرفت. این مطالعه بر اساس یک روش علمی و با توجه به گسلهای تهران و شدت احتمالی زلزله و وجود بافتهای فرسوده شهر و وضعیت ساخت و سازها، برآوردی از تلفات داده بود. یعنی این برآورد تایید شده است؟ نمیتوانیم بگوییم که قطعا چنین اتفاقی خواهد افتاد اما از آنجا که این مطالعه با یک روش علمی انجام شده است، به نظر من تقریبا قابل اطمینانترین بررسی است که تا به حال انجام شده است. چند نهاد دولتی در مقاومسازی شهر تهران نسبت به حفاظت از آسیبهای زلزله موظف بودهاند که به وظایفشان عمل نکردهاند؟ مهمترین دستگاههای مسوول، شهرداریها، نظام مهندسی و وزارت مسکن و شهرسازی هستند. شهرداریها پروانه ساخت را صادر میکنند و نظام مهندسی مراحل ساخت را تایید میکند و وزارت مسکن هم انبوهسازی و قانونگذاری را برعهده دارد. این نهادها وظایف خود را انجام ندادهاند؟ نمیگویم
انجام ندادند اما جای کار بسیار بیشتری وجود داشت و به ویژه، مقاوم سازی بافتهای فرسوده نیازمند کار بسیار بیشتری بوده است. یعنی این نهادها طوری کار کردند که تهران را در در مقابل زلزله آسیبپذیر کردهاند؟ بله اما این اتفاق هم مربوط به دوره خاصی نیست و ریشه در سالهای بسیار دور دارد.
دیدگاه تان را بنویسید