توصیه‌های کاربردی برای مادران شیرده

به گزارش نامه نیوز هفته جهانی شیردهی، برای اولین بار در سال ۱۹۹۲ برگزار و گرامی داشته شد. هدف اصلی از نام‌گذاری و برگزاری هفته جهانی تغذیه با شیر مادر، ترویج فرهنگ شیردهی و تغذیه انحصاری کودک با شیر مادر اعلام شده است.

همشهری آنلاین، با توجه به اهمیت تغذیه کودک با شیر مادر و ترویج این مهم، با دکتر علی اکبرسیاری، رییس مرکز تحقیقات گوارش، کبد و تغذیه کودکان بیمارستان مفید، رییس بخش گوارش کودکان بیمارستان مفید، متخصص کودکان و فوق تخصص گوارش و تغذیه کودکان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، گفت‌و‌گو کرده است.

توصیه‌های دکترعلی اکبر سیاری، را بخوانید:

شیر مادر، یکی از غذاهای آماده و عاملی بسیار مهم، برای تغذیه شیرخواران از بدو از تولد تا 2 سالگی است.

شیرخوار تا 6 ماه تمام، فقط باید از شیرمادر تغذیه کند و به عبارت دیگر، تغذیه انحصاری با شیر مادر داشته باشد.

در 6 ماه اول تولد کودک، شیر مادر، تمام نیازهای کودک را تامین می‌کند. به طوری که شیرخوار، نیاز به هیچ‌یک از مواد غذایی دیگر، حتی آب ندارد.

تنها چیزی که به جز شیر باید به کودک داده شود، ویتامین دی است که باید از روز سوم تا پنجم تولد، حتما به کودک داده شود.

معمولا 3 تا 4 روز ماده ای به نام آغوز از شیر ماده ترشح می‌شود. آغوز ماده ای بسیار حیاتی برای کودک است و مادران، حتما باید این ماده غذایی را که از پستان آنها ترشح می‌شود، تا قطره آخربه نوزاد بدهند. آغوز، سبب ایمنی نوزاد در برابر انواع بیماری‌ها می‌شود چرا که هم مقوی و هم مغذی است.

در ساعات اول تولد نوزاد و بلافاصله بعد از زایمان، مادر حتما شیرخوار را روی پستان خود بگذارد و شیر دهی را آغاز کند. این مهم هم برای مادر و هم برای نوزاد مزایای بسیار زیادی دارد. نوزاد آرامش می‌گیرد چرا که نیاز به آغوش مادر دارد و مادر هم برای شیر دهی مطلوب، خوب و اثر بخش و همچنین آماده شدن برای زندگی طبیعی، حتما باید به شیردهی اقدام کند.

نوزاد بعد ازتولد، حداقل باید 8 تا 10 بار، شیر بخورد. روند شیردهی، ساعتی نیست. هر وقت نوزاد تقاضا کرد و مادر احساس کرد که نوزاد نیاز به شیر دارد، مادر به نوزاد شیر دهد.

* دیگر مزایای شیر مادر

رییس مرکز تحقیقات گوارش، کبد و تغذیه کودکان بیمارستان مفید، درباره مزایای دیگرتغذیه با شیر مادر هم می‌گوید:

ثابت شده است: کودکانی که از شیر مادر تغذیه می‌شوند، در برابر انواع بیماری‌ها مصون هستند. کودکانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند، کمتر دچار بیماری‌های اسهال و سرماخوردگی می‌شوند.

کودکانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند، در بزرگسالی، کمتر دچار اضافه وزن، دیابت، فشار خون و حتی سرطان و دیگر بیماری‌ها می‌شوند.

بیماری حساسیت غذایی که امروزه رو به افزایش است، در کودکانی که از شیر مادر تغذیه می کنند بسیار کمتر است.

شیر مادر هر لحظه آماده است و هر لحظه نوزاد نیاز داشته باشد می‌تواند تغذیه کند. مشکلات دسترسی به شیر خشک و ... وجود ندارد.

شیر مادر از نظر اقتصادی به صرفه و صلاح خانواده‌ها است.

نوزادان و کودکانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند، چون آرامش بیشتری دارند، کمتر دچار دل‌درد می‌شوند.

*علائم کفایت شیر مادر

دکتر سیاری درپاسخ به این سوال که علامت کفایت شیر مادر چیست و چگونه مادر باید از کافی بودن شیر خود برای نوزاد اطمینان حاصل کند و اینکه یکی از دغدغه‌های مادران آبکی‌بودن شیرشان است چنین می‌گوید:

مادران برای اینکه اطمینان حاصل کنند که شیرشان برای کودک کافی است و کفایت می‌کند باید به چند علامت توجه کنند.

یکی از علائم که نشان می‌دهد، شیر مادر برای کودک کافی است، وزنگیری نوزاد در ماه‌های اول تولد است. وزن‌گیری نوزاد در ماه‌های اول بین 20 تا 30 گرم اضافه وزن در روز است. این میزان وزنگیری بتدریج کم می‌شود و در پایان 4 ماهگی، وزن بچه 2 برابر وزن هنگام تولدش می‌شود و در پایان یک سالگی 3 برابر.

علامت دیگر برای کافی بودن شیر مادر برای کودک، میزان ادرار کودک است. اگر 6 عدد پوشک در روز خیس شود. شیر مادر کفایت می‌کند.

علامت سوم برای کافی بودن شیر مادر: اگر هنگامی که کودک از یک پستان شیر خورد، از پستان دیگر مادر شیر قطره قطره بریزد، این نشانه کافی بودن شیر است.

علامت چهارم برای کفایت شیر مادر برای کودک: هنگامی که کودک شیر می‌خورد به خواب رود.

علامت پنجم برای کافی بودن شیر مادر برای نوزاد: کودک به طور طبیعی بعد از 5 تا 20 دقیقه شیرخوری سیر می‌شود. بنابراین اگر نوزاد، یک‌ساعت به پستان مادر مک می‌زند و روند شیر خوری طولانی می‌شود مادر شیر به مقدار کافی برای کودک ندارد.

علامت ششم: اگر هنگامی که کودک شیر می‌خورد، مادر احساس کند که شیر را قورت می‌دهد، شیرمادر کافی است.

*یک دغدغه جدی مادران

یکی از دغدغه‌های مادران این است که می‌گویند: شیرشان آبکی است. آیا این دغدغه قابل اعتناست و یک مشکل است؟

طبیعت شیر مادر این است که آبکی است بنابراین، مادران نگران نباشند. کودک سیر می‌شود.

دلایل استفراغ کودکان هنگام و بعد از شیرخوری و چگونگی مواجهه مادران

برخی از کودکان هنگام و یا بعد از شیر خوردن، دچار استفراغ می‌شوند. آیا در چنین شرایطی مادران باید از شیر دادن به کودک خودداری کنند؟ و آیا این مسئله طبیعی است یا خیر؟

استفراغ، برگشت شیر و رفلاکس (برگشت شیر از معده به مری و یا حتی دهان) سه مسئله‌ای است که مادران را در ادامه شیردهی با نگرانی و تردید مواجه می‌کند. پاسخ به نگرانی این مادران این است: کودکان در زیر 6 ماهگی، اکثرا دچار استفراغ یا برگشت شیر می‌شوند به این دلیل که مقدار شیر زیاد است و معده آن‌ها کوچک. اگر کودک وزن مناسب داشته باشد مادران نباید نگران استفراغ، برگشت شیر و یا رفلاکس کودک شوند. از 100 کودک، 40 تا 60 کودک، دچار استفراغ می‌شود. نیاز به دارو هم نیست.

اما اگر کودک وزن کم کرد. خوب شیر نخورد .سرفه کرد. باید حتما به پزشک مراجعه شود.

* شیردهی تا چه سنی؟

* مادران تا چه سنی به کودک شیر بدهند؟

مادران تا دوسالگی به کودک شیر دهند حتی اگر کودک شیر مادر را بعد از 2 سالگی هم طلبید، می‌توان تا 3 سالگی هم به کودک شیر داد. روند شیردهی تا سه سالگی برای کودک هیچ عارضه ای ندارد اما در هر حال از انرژی، کلسیم و املاح بدن مادر کم کند به همین دلیل اعلام شده است که بهترین زمان شیردهی تا 2 سالگی است.

* مادران برای افزایش شیر چه کنند؟

مک زدن نوزاد، تغذیه صحیح مادر و قطعا آرامش مادر، به زیاد شدن شیر مادر کمک می‌کند.

* نحوه از شیر گرفتن کودک

نحوه از شیر گرفتن کودک، چگونه باشد؟

نحوه از شیر گرفتن کودک، نباید ناگهانی باشد. باید تدریجی باشد. اصل این است که برای گرفتن کودک از شیر مادر، فقط شب‌ها به کودک شیر داده شود و روزها به کودک شیر دهند تا بتدریج کودک از شیر گرفته شود.

* غذای کمکی کی و چگونه؟

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در پاسخ به سوالات همشهری آنلاین درباره زمان تغذیه کودک با غذای کمکی و چگونگی کیفیت آن هم توصیه‌هایی دارد:

بعد از 6 ماه، ضرورت دارد که غذای کمکی به کودک داده شود. چرا که هم دستگاه گوارش کودک، آمادگی برای بلع دارد و هم کودک به مقدار بیشتری پروتئین، نیاز دارد.

مادران برای دادن غذای کمکی به کودک، باید مواد غذایی را نرم کنند. چون کودک دندان ندارد .غذای کمکی را می‌توان با پوره سیب‌زمینی، فرنی و سوپ شروع کرد. میوه‌های نرم و له شده مانند سیب، هلو، موز و گلابی مناسب است.

از 6 ماه به بعد، گوشت گوسفند، برنج، سیب‌زمینی، سبزیجات، هویج و جعفری به غذای کودک اضافه شود.

نه با اجبار و زور و نه با تشویق و کف‌زدن، به کودک غذا ندهید. بگذارید کودک خود فرصت انتخاب داشته باشد.

در سال اول تولد، نمک، ادویه و شکر، به هیچ عنوان به غذای کودک اضافه نشود. بجز در فرنی که آنهم شکر باید به میزان کم اضافه شود.

مادران نگران این نباشند که غذا بدون ادویه و شکر و نمک بی‌مزه است چون کودک با مزه غذا آشنا نشده است. غذای بدون نمک و ... را هم می‌خورد.

مواد غذایی را برای کودک میکس و نرم نکنید به کودک فرصت جویدن و بلع بدهید.

اشتباه است که گاهی مادران و به ویژه مادر بزرگ‌ها از روی دوست داشتن، از غذای خودشان با انگشت خود، غذا در دهان کودک می‌گذارند.

برخی از میوه‌ها را نباید در سال اول تولد به کودک داد. انگور( چون دانه‌های ریز دارد ممکن است موجب خفگی شود) گیلاس و خربزه از این نمونه است.

در سال دوم تولد، به کودک 5 وعده غذا داده شود. 3 وعده غذای اصلی و 2 وعده میان وعده. شیر مادر هم هر زمان که کودک تقاضا کرد.

منبع: همشهری