افزایش مصرف مشروبات الکی در اثر ناکارآمدی سیاستهای پیشگیرانه/ تعداد خانمهای مصرفکننده مشروب در حال افزایش است
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
سن مصرفکنندگان اصلی مشروبات الکلی در ایران بین 17 تا 37 سال است. میانگین دوز الکل مصرفی در ایران نیز 40 درصد است که این دوز بالا خطر پرخاشگری و نزاع را در بین مصرفکنندگان بیشتر میکند. خوب است بدانیم این دوز در اروپا که مصرف مشروب یک امر کاملا عادی است، 3 درصد است. تهیه، توزیع و مصرف الکل در ایران جرم است و مجازاتهای قانونی نسبتا شدیدی در پی دارد اما چه شده که این ماده علیرغم منع شدید مذهبی و قانونی در جامعه ما مطابق آمار رسمی 200 هزار مشتری پیدا کرده است. «مرضیه ابراهیمی»، جرمشناس و مدرس آسیبهای اجتماعی در دانشگاه تربیت معلم در گفتوگو با خبرنگار «نامه» به این پرسشها پاسخ داد که در ادامه میخوانید: وجود بیش از 200 هزار مصرفکننده دائمی مشروبات الکلی در جامعه میتواند برای ناکارآمد بودن برنامههای ما در پیشگیری از مصرف این قبیل نوشیدنیها در جامعه هشداری باشد. علت این شکست را در چه میبینید؟ ببینید شکست ما در بحث مصرف الکل مثل شکستمان در حوزههای مشابه ست با این تفاوت که مصرف الکل به لحاظ دینی در فرهنگ ما منع دارد. از سویی ما در آموزههای دینی خود داریم که انسان از هرچیزی که منع میشود نسبت به
آن حریص میشود. از این زاویه شاهد آنیم که در جامعه ما برخی از جوانان از روی هیجانخواهی و ارضای حس کنجکاوی خود به مصرف مشروبات الکلی روی میآورند. همین میزان تقاضا و سود هنگفت بازار قاچاق مشروبات الکلی (به دلیل ممنوعیت دائمی، شرعی و قانونی متاع این بازار) و از طرفی وضع نامطلوب اقتصادی ساکنین غرب کشور باعث میشود عدهای به منظور کسب درآمد به قاچاق مشروبات به داخل کشور پرداخته و علیرغم ارائه قیمتهای گران، بازار خوبی برای محصولات خود در داخل کشور پیدا کنند چرا که تغییراتی که در جامعه ما به وجود آمده سبب آن شده که جوانان به لحاظ مالی خیلی مرفهتر از قبل باشند و از محل پول توجیبی خود این مواد را تهیه و مصرف کنند. این قضیه وقتی تشدید میشود که ما در نظر داشته باشیم که از زاویه جامعهشناسی، مصرف الکل «محفلی» است، یعنی افرادی که آن را مصرف میکنند دوست دارند در جمع و دور هم این کار را انجام دهند و خطر مصرف الکل در جامعه هم این است. یعنی افراد در جمع این رفتار را در بین یکدیگر تقویت و تائید میکنند که نوعی «هم افزائی نامطلوب» اتفاق میافتد و این سیکل نامطلوب به حیات خود ادامه میدهد. دیده شده افرادی که مشروب
مصرف میکنند از رفتار خود دفاع کرده و آن را نوعی افتخار برای خود میدانند. بله. به باور مصرفکنندگان الکل، مصرف این ماده به افراد احساس هویت و نوعی اعتماد به نفس کاذب میدهد. من این مورد را به کرات در گفتوگوهای خود با بزهکاران در زندان مشاهده کردم. آنها با غرور از مشروب خوردن خود صحبت کرده و میگفتند وقتی آزاد شوند دوباره به سراغ «عرق خوری» میروند. چه ایرادهایی را میتوان در این زمینه متوجه خود جامعه ساخت؟ یکی از مشکلات خیلی جدی این است که ما خودمان داریم این فعالیت (مشروبخواری) را عادی میکنیم. چطور؟ عرض میکنم. شما اگر به سوپرمارکتها بروید شیشههایی بسیار زیبا با فرم شیشههای مشروب میبینید که در آن آبمیوههای غیرالکلی بستهبندی شده و به فروش میرسد. حتی افرادی که مشروبهای دستساز مصرف میکنند به فراست میافتند این شیشهها را خریده و مشروب مصرفیشان را در آن ریخته و نگهداری و مصرف کنند. سوال من اینجاست که اگر مصرف نوشابههای الکلی منع دارد چرا باید این شیشهها در بازار و آن هم به صورت انبوه موجود باشد؟ درست مثل طرح عفاف در جامعه که مشخص نشد اگر قرار است برخی لباسها پوشیده نشود پس چرا در
این حجم انبوه باید وارد کشور شود (یا تولید شود) و در واحدهای صنف پوشاک توزیع شود؟! ارائه این شیشهها خود باعث «عادیسازی» موضوع مصرف مشروبات الکلی شده و سبب میشود حتی افرادی که اصلا اهل مشروب هم نیستند به خاطر قشنگی این شیشهها آن را خریده و فروشنده هم ترغیب به ارائه بیشتر این محصول شده و حتی به فکر توزیع محصولات دیگر! هم بیفتد. یعنی یک سیکل معیوب که همدیگر را تقویت میکند. نکته عجیب و تامل برانگیز در این زمینه، که گاهی هزینه ساخت و کیفیت شیشههای مورد بحث، بسیار بالاتر از هزینهای است که مشتری برای خرید آن پرداخت میکند! از سویی یکی از مشکلات دیگری که ما در جامعهمان داریم این است که وقتی کسی را از چیزی منع میکنیم جایگزینی به وی ارائه نمیکنیم. مثلا در همین چهارشنبهسوری که این همه مناقشه سر آن داریم به جوانها میگوییم در این شب چه کارهایی را مجاز نیستند انجام دهند اما هیچ وقت نمیگوییم چه کارهایی را هم میتوانند بکنند. در بحث الکل هم وقتی ما جوانان را از این کار منع میکنیم جایگزین سالمی برای آن معرفی نمیکنیم. از سوی دیگر مطابق آمارها مصرف نوشیدنی الکل سفید طبی در جامعه ما بیشتر است چرا؟ زیرا سادهتر
از بازارهای قاچاق، در داروخانهها در دسترس است و شخص میتواند به بهانه یک مسئله پزشکی آن را تهیه کند و حتی اگر آن را به خانه برده و روی میز هم بگذارد میتواند بگوید آن را برای پوست صورت یا تزریق خریده است. چقدر در ترویج اینکه مصرف مشروبات الکلی با اشکالات شرعی و پزشکی و یا قانونی روبروست توفیق داشتهایم؟ خیلی کم. مشکل را در کجا میبینید؟ ما باید در رابطه با مسئله الکل نگاه کلانتری داشته باشیم و ساختارها را هم ببینیم. ابتدا ما در ترویج اینکه مصرف مشروبات الکلی به لحاظ شرعی مشکل دارد موفق نبودهایم چرا که سیستمهای خنثی کننده را در دسترس افراد قرار دادهایم. من با چند قاتل در زندان صحبت میکردم، وقتی آنها خانوادهشان را توصیف میکردند از آنها پرسیدم با این تعاریف خانواده شما مذهبی بوده اما شما چرا به راحتی مشروب مصرف میکردید در حالی که وقتی مشروب میخوری خیلی از واجباتت باطل میشود و آنها میگفتند در محله ما شخصی است که میگوید بعد از اینکه خوردی دهانت را بشوی و بعد برو نمازت را هم بخوان یعنی ما فرایند خنثیسازی را جلوی دست این شخص قرار دادهایم. وقتی میگویم نگرش ساختاری، یعنی ما در زمینه
ارائه اطلاعات پزشکی هم به جامعه اقدامی نکردهایم. قرار نیست همیشه یک فرد روحانی بیاید و درباره منع مصرف الکل صحبت کند بلکه لازم است یک پزشک هم بیاید و صرف نظر از جنبه مذهبی از لحاظ علمی مضرات مصرف مشروب را بر کبد، عروق و روان فرد توضیح دهد چرا که وقتی یک روحانی این را بگوید بیننده میگوید طبیعی است که یک فرد از زاویه مذهب، بد الکل را بگوید اما حرفهای یک پزشک در این زمینه پذیرفتنیتر است. رسانههای ما چه نقش منفیای در این پیشگیری داشتهاند؟ رسانههای ما دچار انفعالی مزمن در مقابل پرکاری رسانههای غربیاند. به طورمثال شما دیدید که برنامه «بفرمائید شام» که متاسفانه مخاطبان خانوادگی قابل توجهی دارد به راحتی کادو آوردن مشروب و سرو آن را عادیسازی میکند. اما ما برای مقابله چه میکنیم، همان برنامه را ظاهری اسلامی بخشیده و با عنوان «شام ایرانی» به مردم ارائه میدهیم. وقتی این دو برنامه مقابل هم قرار میگیرند یک چیز مشخص میشود؛ دولت فهمیده یک اتفاقی دارد میافتد و قصد جلوگیری از آن را داشته اما آیا اثرات برنامه «بفرمائید شام» برای جوان ایرانی با برنامه «شام ایرانی» از ذهن پاک میشود؟ چرا ما ابتدا
برنامهای اینچنین نساختیم تا بعد مجبور باشیم همان برنامه را به شکلی دیگر کپی کنیم. برای پیشگیری چه توصیهای دارید؟ به نظر من برای پیشگیری از مصرف الکل باید دو قشر را بیشتر مورد توجه قرار دهیم یکی جوانان را به خاطر هیجانطلبیشان و دیگری زنان را به خاطر همان ابراز هویت و ضربهای که ارتکاب رفتارهای پرخطر توسط یک زن متوجه جامعه میکند. در حال حاضر تعداد خانمهای مصرفکننده مشروب در حال افزایش است و مشاهده میشود که در مکانهایی مثل آرایشگاههای زنانه عادیسازی موضوع مصرف مشروبات الکلی مانند تجویز داروهای مخدر صنعتی در حال رخ دادن است؛ امری که پیش از این درباره سیگار رخ داد. با توجه به واقعیتهای جامعه ما، مصرف الکل توسط زنان با توجه به نقش آنها در خانواده اثراتی به مراتب مخربتر از مصرف آن توسط مردان دارد. برخی از زنان مصرفکننده، علت مصرف الکل را در عین اعتقاد به ضرر حتمی آن نشان دادن این موضوع میدانند که «زنان چیزی از مردان کم ندارند»! آیا جایگزین بهتری برای ابراز این حرفها وجود ندارد؟ ضمن این که با «توانمندسازی» مرزنشینان کشور بویژه ساکنین استانهای غربی کشور، میتوان ضربات قاطعی بر مافیای قدرتمند
قاچاق وارد ساخت و امنیت بازارهای قاچاق را به صورت جدی، مورد تهاجم عملی قرار داد.
دیدگاه تان را بنویسید