از آن زن آلمانی تا این خانم ایرانی
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
سید نعمتالله عبدالرحیمزاده: اگر دکتر حسن روحانی رییس جمهور نمیشد و به فرض، سعید جلیلی انتخاب را میبرد اما نتیجه انتخابات شورای شهر تهران به همین نحود بود، باز ماجرای الهه راستگو به این نحو پیش میرفت؟ شاید بله و شاید هم نه چون اصلاحطلبها فقط همین شورا را داشتند و نمیتوانستند با اخراج یک عضو وضعیت خودشان را در این یکی هم خراب کنند و به نحوی خلف وعده راستگو را زیر سیبیلی رد میکردند. به هر حال، اوضاع میتوانست به نحو دیگری باشد اما در هر صورت، ماجرای راستگو موضوعی مهمتر از یک وضعیت یک فرد را بیان میکند. این جریان باز همان موضوع قدیمی تحزب و مشکل آن در عرف سیاسی ایران را حکایت میکند و جالب اینجا است که زنی در آن گوشه دنیا وضعیتی به طور کامل متفاوت از الهه راستگو دارد؛ زنی به نام آنگلا مرکل. مرکل از 22 نوامبر 2005، اول آذر 84، به عنوان اولین زن در تاریخ آلمان به مقام صدراعظمی آلمان رسید و تا کنون این مقام را حفظ کرده و به نظر میرسد که در انتخابات 22 سپتامبر، 31 شهریور، هم بتواند برای سومین بار به این مقام برسد. موفقیت مرکل در آلمان خاطره مارگارت تاچر را زنده میکند. تاچر هم مثل مرکل اولین زنی
بود که به مقام نخست وزیری بریتانیا رسید و این مقام را چنان پشت سر گذاشت که از آن به دوره تاچریسم یاد میشود همان طور که لقبی مشابه به مرکل داده میشود. جالب اینجا است که اخراج این خانم ایرانی از حزب تا انتخابات آلمان و پیروزی بسیار محتمل آن زن آلمانی فقط چند روز مانده اما این کجا و آن کجا؟! بیشک موفقیت مرکل و تاچر در رسیدن به بالاترین مرتبه سیاسی وابسته به فرهنگ سیاسی و اصل تحزبی است که سالها است در کشورشان جریان دارد. بر عکس این دو، نحوه برخورد با راستگو و اخراجش از حزب هم محصول فرهنگ سیاسی ما است که قریب به صد سال خواب تحزب را دیده اما تعبیر این خواب با شکلی کج و معوج از تحزب بوده است. آیا تحزب به معنای زمان انتخابات و فهرست انتخاباتی است یا تحزب به معنای ایجاد فضایی برای پرورش نیروی سیاسی؟ این سوال به معنای تفاوت بین حزب و یک کلوپ سیاسی است هر چه قدر که این کلوپ اسم حزب را یدک بکشد و زعمای آن ژست حزبداری و ادعای تحزب داشته باشند. کلوپ سیاسی میتواند به نام حزب باشد، مجمع و دیگر تشکیلات مشابه یک حزب را داشته باشد اما همچنان یک کلوپ باشد، یعنی پاتوقی از افراد که بنا بر روابط مختلف از خانوادگی تا
اقتصادی و برای حفظ منافع خود دور هم جمع میشوند. سابقه تحزب از صدر مشروطه تا حالا چنین نسخهای از احزاب وطنی را نشان میدهد و دوران اصلاحات و ادامهدهندگان آن هم در عمل چیز بیشتر از این نداشتهاند. نمونه موفقیتآمیزی مثل مرکل یا تاچر بنابر نسخه دیگری عمل شده است. حزب بر اساس آن نسخه در جهت حفظ منافع گروهی از دوستان یا به عبارت دیگر، حفظ منافع قبیلهای ایجاد نمیشود بلکه هدف حزب در ایجاد راهی برای ورود شهروندان به فعالیت سیاسی است و به همین جهت، ماهیت حزب در پرورش فرد از یک شهروند عادی به یک فعال سیاسی است. تاچر سالها قبل از رسیدن به مقام نخست وزیری در 4 می 1979، 14 اردیبهشت 1358، فعالیت سیاسی خود را با انجمن محافظهکار دانشگاه آکسفورد آغاز کرده بود و حزب محافظهکار محفلی شد تا با تربیت او از نیمه دهه 40، فردی را برای خلق دوره تاچریسم در دهه 80 آماده کند. مرکل نیز قصهای مشابه او دارد زیرا او سالها قبل از وحدت دو سوی شرق و غرب آلمان فعالیت سیاسی خود را شروع کرده بود و هر چند که در ابتدا عضو شاخه جوانان حزب متحده سوسیالیستی آلمان شرقی بود اما بعد از آن جدا شد و ابتدا با حزب تازه تاسیس حرکت دموکراتیک و بعد
از اتحاد دو بخش آلمان، با حزب دموکرات مسیحی راه خود را ادامه داد تا بعدها با رهبری این حزب به دوره صدراعظمی خود در آلمان و به عبارتی، هدایت اروپا برسد. هر دو نمونهای هستند از ماهیت تحزب در تربیت برای خلق یک فعال سیاسی قدرتمند اما این سو چه؟ در این سو، حزب جمعی از دوستان و همان کلوپی است که به جای تربیت سیاسی و ضوابط آن، نوع روابط مشخص کننده رتبه سیاسی افراد است. به همین جهت است که تشکیلات حزبی در آن نوع درست همان کار تربیتی را میکند و افرادی مثل تاچر و مرکل در فرایند این تشکیلات و با طی کردن مراتب آن استعدادهای خود را پرورش میدهند اما در این نوع محافل دوستی و به خصوص خانوادگی بیشتر از هر چیز در ارتقای افراد تعیین کننده است و به خصوص روابط خانوادگی و ازداوجهای سیاسی نقش اول را دارد. مراتب تشکیلاتی در آن سو تنها یک شکل و شمایل نیستند بلکه واقعیت حزب متکی به آنها است. در این سو، مراتب تشکیلاتی تنها بهانهای به دست آن نوع روابط است و استعداد و پرورش آن حرف اول را نمیزند بلکه دوری یا نزدیکی به آن روابط تعیین کننده است. بحث در این موارد زیاد است اما تجربه الهه راستگو از ورودش به حزب اسلامی کار تا اخراجش
نکات زیادی از فرهنگ سیاسی ما و واقعیتهای آن را نشان میدهد که علی رغم ادعاها چقدر مشابه نسخههای سنتی است. با توجه به تفاوتها بین این دو فرهنگ است که حزب در آن سو از دو زن افرادی میسازد ملقب به بانوی آهنین اما در این سو، خبری از چنین تربیتی و القابی نیست.
دیدگاه تان را بنویسید