اقتصاد سلامت، بیماری هلندی دارد
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
در کشورهای که به درآمد نفتی متکی هستند، هزینههای مختلف پیشبینی نشده را با گرانشدن قیمت نفت جبران میکنند اما با اخلال در فروش نفت، بار هزینهای آن باقی میماند.
بهدنبال اجرای هدفمندی یارانهها، ظاهرا باید درآمدها افزایش پیدا میکرد اما به این نکته توجه نشد که آثار سوء هزینهای این اقدام از درآمدهای پیشبینی شده آن بیشتر است. هدفمندی یارانهها با سرهم کردن اعداد موهومی آغاز و اعلام شد، رقمی معادل 90 هزار میلیارد تومان یارانه در اقتصاد ما وجود دارد و با اعدادی اینگونه، اجرای هدفمندی یارانهها توجیه شد. اما کارشناسان و اقتصاددانان زیادی ایرادهای این محاسبه و اکالات قابل پیشبینی این برنامه را گوشزد کردند اما دولت بدون توجه به این پرسشها، کار خود را انجام داد. تعریف اقتصادی یارانه عبارت است از بودجه انتقالی دولتها برای پایین نگهداشتن قیمت برخی اقلام که در برنامه بودجه هم پیشبینی و در قانون بودجه به صورت شفاف مطرح میشود. مبالغ یارانهای باید در بودجهها لحاظ شود اما چنین رقمی در بودجه نیامده بود، این رقم صرفا از مقایسه قیمتهای حامل انرژیهای داخلی با ارقام بینالمللی به دست آمده بود. اجرای برنامه با چنین بستر محاسباتی موجب افزایش چند برابری قیمت حاملهای انرژی شد و شاهد تاثیرات سوء آن در بخشهای مختلف بودیم. همچنین قیمت تمام شده کالاهای صنعتی و خدمات افزایش شدیدی یافت و شاهد موج گسترده تعطیل کارخانجات و صنایع و بیکاری گروههای مختلف در کشور بودیم. اما یکی از مهمترین حوزههایی که به دنبال اجرای هدفمندی یارانهها به شدت متضرر شد، حوزه بهداشت و درمان است. چند برابر شدن قیمت حاملهای انرژی دستکم دو گونه تاثیر بر حوزه بهداشت و درمان داشته است؛ تاثیر مستقیم و غیرمستقیم. تاثیر مستقیم افزایش قیمت حاملهای انرژی افزایش قیمت هزینههای انرژی در بیمارستانها بود که با مستهلک بودن ساختمان بیشتر بیمارستانها در شهر تهران و شهرهای بزرگ افزایش بیشتری را نیز تجربه کرد. چون وسایل تولید انرژی این بیمارستانها، اغلب قدیمی و بسیار پرمصرفند بههمین دلیل هزینه تمام شده مصرف انرژی در این گونه بیمارستانها بسیار بالا میرود. برآوردهای اولیه این بود که 15-10 درصد هزینه بیمارستانها، هزینه انرژی است اما اکنون با حدود 300 درصد افزایش قیمت حاملهای انرژی این هزینهها به بیش از 25 تا 40 درصد رسیدهاست؛ در این شرایط دو گزینه وجود دارد یا اینکه این هزینهها از جیب مردم پرداخت شود یا آنکه دولت این هزینهها را بپردازد. با در نظر گرفتن 3 هزارمیلیارد تومان سهم بهداشت و درمان از محل هدفمندی یارانهها این تمایل وجود داشت که این هزینه توسط دولت پرداخت شود اما نکته مهم این بود که درآمد پیشبینی شده دولت از محل هدفمندی یارانهها، کمتر از رقم پیش بینی شدهبود به همین دلیل برآوردهشدن این رقم به محل مازاد درآمدهای فروش نفت ارجاع شد و با این کار، یک خطا با خطای دیگر پوشش داده شد. به نظر میرسد دولت در انجام محاسبات مرتبط با هدفمندی یارانهها از یاد برده بود که در اقتصادهای توسعه نیافته، دولتها مصرف کننده اولیه انرژی هستند و با هدفمندی یارانهها بیشترین زیان متوجه خود دولت که مصرف کننده اصلی است، میشود. اما هدفمندی یارانهها آثار غیرمستقیمی نیز بر بخش بهداشت و درمان دارد که عبارت است از اینکه این افزایش قیمت منجر به افزایش قیمت برخی نهادههای مورد نیاز این بخش میشود، افزایش قیمت در دارو، تجهیزات پزشکی و موادغذایی و هزینههای خدمات از عمده این موارد است، هماکنون به دلیل اجرای هدفمندی یارانهها شرکتهای که با بیمارستانها برای ارایه خدمات طرف قرارداد هستند، قیمت فروش خدمات خود را چند برابر افزایش دادهاند. این موضوع با بحران ارز شدت بیشتری یافته است. با اجرای هدفمندی یارانهها هزینه مواد غذایی در بیمارستانها 40 تا 50 درصد افزایش یافته است. مطابق برنامه چهارم و پنجم توسعه و سیاست کلی ناظر بر برنامه پنجم باید هزینههای کمرشکن درمان کاهش پیدا کند اما سیاستگذاریها و نحوه مدیریت اقتصادی کشور به گونهای است که هر روز هزینهها بیشتر و بیشتر میشود و منجر به ایجاد بحران در جامعه میشود.
دکتر محمدرضا واعظ مهدوی استاد اقتصاد سلامت
دیدگاه تان را بنویسید