ممنوع یا مجاز؟

حالا گذشته از آنکه ما چه شاهکاری تحویل شما داده‌ایم، چند نکته را اینجا ذکر می‌کنم و خلاص؛ این شما و پرونده ما.

نخست؛ بایدونبایدهایی جلو پای شهروندان یک جامعه هست، اما چرا ما از برخی از آنها پیروی می‌کنیم و از برخی نه؟ کودک آدمیزاد، به تعبیر دانشمندان و عالمان روانکاوی، اگر در اوان کودکی، در همان چهار، پنج سالگی، دوزاریش نیفتد که چندین و چند جفت چشم او را می‌پایند، هرگز تن به بایدونبایدها نمی‌دهد؛ دروغ می‌گوید، از دیوار مردم و به شیوه امروزی، از پایان‌نامه مردم بالا می‌رود و کارهای بدتری هم خدای ناکرده از او سر می‌زند. اینکه ما، آدمیان، در آن سنین نوباوگی، برایمان جای می‌افتد که «جامعه» یا همان «دیگری بزرگ و آگاهی» ما را می‌پاید، به قواعد اجتماعی و اخلاقی تن می‌دهیم. دیانت و مذهب، هم درست در همین نقطه به یاری بشر و بشریت می‌آید تا درک کند کسی هست که حواسش به کرده و ناکرده او باشد. حالا اگر ما، بنی بشر دوپا، حس کنیم، صاحبان آن دو جفت چشم‌هایی که مراقب ما هستند، خودشان هم مشغول ارتکاب کاری هستند که پیش‌تر همگی از آن منع شده بودیم، بی‌خیال منع‌ومرز می‌شویم و مثلا با فیلترشکن، از دست فیلترهای اینترنتی فرار می‌کنیم یا با دیش‌های چرخان و ناچرخان، تصاویر ماهواره‌ای را دریافت می‌کنیم (البته ما خونه‌مون ماهواره نداریم‌ها، خونه همسایه دیدیم).

پس، قانون و قانونگذار، حواسش باید باشد که قوانین آنقدر از عرف‌وعادات دور نباشد که مضحکه شود یا مدام زیر پا برود. شاید خواندن پرونده ما، دری باشد به درک این نکته کدام محدودیت‌ها، ممکن است قانونگذار مملکت را به خطر بیندازد.

ثانیا؛ اتفاقا خیال نکنید عرف‌وعادات اجتماعی خودش پاک است و فقط دم‌ودستگاه حکومت و قانون است که جلوی برخی کارها و امیال را می‌گیرد. از قضا، اینطور نیست که نیست. مثلا اجاره‌دادن خانه به مجردهای بدبخت (بدبخت؟)؛ چه ایراد دارد که هرجا می‌روی تا صاحبخانه و بنگاهی معاملات ملکی بفهمند، مجردی، خانه که به تو کرایه نمی‌دهد هیچ، ممکن است تحویل کلانتری محلت بدهد. آیا قانون گفته که خانه کرایه‌ای و مجردها، مثل جن و بسم‌الله باشند؟ خیر. اما همین عرف‌وعادت بی‌دلیل، سبب شده خیلی‌ها، در آغاز مناسک کرایه‌کردن یک منزل، دست پسر یا دختر دیگری را که ان‌شاءالله نسبت خویشاوندی با آنها دارد، بگیرند و به صاحبخانه و بنگاهی به‌عنوان نامزد یا همسرشان معرفی کنند. در حالی‌که از هفته بعد از بسته‌شدن قرارداد اجاره منزل، همان منزل مجردی به مرکزی برای انواع گردهمایی‌های علمی، پژوهشی شیمیایی یا فیزیکی دوستان و رفقای اهل حال بدل می‌شود.