وقتی رابطه زناشویی به آخر خط می‌رسد، برخی والدین از خود می‌پرسند:"آیا باید به خاطر بچه‌ها به این زندگی ادامه دهیم و با هم بمانیم یا جدا شویم؟"

همه والدین پیش از تصمیم به جدایی نگرانی‌های زیادی دارند، از آینده وضعیت زندگی خود گرفته تا نامشخص بودن حضانت فرزندان. اما آنچه بیش از همه موجب نگرانی آنهاست نحوه برخورد فرزندان با طلاق والدین است.

قطعاً طلاق اثرات منفی بر فرزندان دارد اما خبر خوب این است که والدین می توانند اقداماتی را برای کاهش اثرات مخرب طلاق بر فرزندان انجام دهند. در واقع اگر والدین نسبت به مشکلات و مسائلی کودک یا نوجوان پس از طلاق آگاه باشند می‌توانند کمک زیادی به فرزندانشان در سازگاری با تغییرات ناشی از طلاق کنند. در این مطلب مرکز مشاوره یاسان ( مرکز روانشناسی تخصصی کودک، نوجوان و بلوغ) به بخشی از تاثیرات منفی طلاق بر فرزندان اشاره می‌کند و راهکارهایی در این زمینه ارائه می‌دهد.

بچه‌ها در یک تا دو سال اول پس از طلاق بیشترین مشکل را دارند. آنها احساستی مانند پریشانی، عصبانیت، اضطراب و ناباوری، عدم امنیت را تجربه خواهند کرد. البته بیشتر بچه‌ها دوباره به وضعیت سابق خود برمی‌گیرند و به تغییر در برنامه‌های روزانه خود عادت می‌کنند اما برخی از کودکان و نوجوانان نیز هرگز به حالت عادی باز نخواهند گشت.

اثرات عاطفی طلاق بر فرزندان

طلاق برای همه اعضای خانواده آشفتگی عاطفی ایجاد می‌کند، اما برای بچه‌ها، وضعیت ترسناک، گیج کننده و ناامید کننده است.

• کودکان خردسال اغلب برای درک اینکه چرا باید بین دو خانه رفت و آمد کنند، مشکل دارند. آنها نگران این هستند که وقتی پدر و مادرشان روزی از محبت کردن به یکدیگر دست برداشته‌اند پس این امکان وجود دارد که روزی هم برسد که والدین آنها را دوست نداشته باشند.
• بچه‌های دبستانی ممکن است نگران باشند که جدایی پدر و مادر تقصیر آنهاست و طلاق والدین به دلیل رفتار نادرست یا کار اشتباهی است که آنها  انجام داده‌اند!
• نوجوانان اغلب از طلاق والدین و تغییراتی که ایجاد می‌کند بسیار عصبانی می‌شوند. آنها معمولاً یکی از والدین را مقصر جدایی می‌دانند یا ممکن است از یک یا هر دو والدین به خاطر آشفتگی در خانواده ناراحت و عصبانی باشند.

تاثیر طلاق بر رابطه فرزند با پدر و مادر

طلاق معمولاً به این معنی است که کودکان ارتباط روزانه خود را با یکی از والدین - اغلب پدران - از دست می دهند. کاهش تماس بر پیوند والدین و فرزند تأثیر می گذارد و طبق تحقیقات انجام شده بسیاری از کودکان پس از طلاق کمتر به پدر خود احساس نزدیکی می‌کنند.

طلاق همچنین بر رابطه کودک با والد سرپرست - اغلب مادران - تأثیر منفی می‌گذارد؛ چراکه پس از طلاق نقش حمایتگری مادر نسبت به فرزندان کاهش می‌یابد و کمتر به آنها محبت می‌کند. علاوه بر این، قوانین وضع شده از سوی مادر کمتر از طرف بچه‌ها جدی گرفته می‌شود و حتی مادر نیز بر اجرای این قوانین چندان مداومت ندارد.

برای برخی از کودکان، جدایی والدین سخت‌ترین بخش نیست بلکه عوامل استرس‌زای همراه، آن چیزی است که طلاق را برای آنها دشوار می‌کند. تغییر مدرسه، نقل مکان به خانه جدید و زندگی با والد مجردی که احساس سرخوردگی دارد، تنها  بخشی از  دلایل استرس‌ کودکان در فرآیند طلاق است.

مشکلات مالی نیز پس از طلاق رایج است. بسیاری از خانواده‌ها مجبورند به خانه‌های کوچک‌تر نقل مکان کنند یا محله خود را تغییر دهند و اغلب منابع مادی کمتری دارند. کاهش امکانات نیز بی‌تاثیر در استرس بچه‌های طلاق نیست.

تاثیرات منفی ازدواج مجدد والدین بر فرزندان طلاق

با ازدواج مجدد پدر یا مادر، کودک یا نوجوان مجبور است دوباره تغییر در خانواده را تجربه کند و با چالشهای اساسی و سخت‌تری روبه‌رو شود. این وضعیت زمانی حاد می‌شود که یک یا چند خواهر و برادر ناتنی به خانواده اضافه شوند یا هر دو والد دوباره ازدواج کنند.

میزان شکست در ازدواج دوم بیشتر از ازدواج اول است بنابراین بسیاری از کودکان ممکن است جدایی‌های متعدد را تجربه کنند.

4 تاثیر مخرب طلاق بر بچه‌ها

1. مشکلات روحی و روانی فرزندان طلاق: طلاق والدین امکان خطر ابتلا به مشکلات روانی را در کودکان و نوجوانان افزایش می‌دهد. فارغ از سن، جنسیت و فرهنگ، فرزندان والدین مطلقه مشکلات روانی بیشتری را تجربه می کنند.

طلاق ممکن است باعث ایجاد اختلال سازگاری در کودکان شود که در عرض چند ماه برطرف می شود اما، مطالعات نشان می‌دهد میزان افسردگی و اضطراب در کودکانی طلاق بسیار بالاتر از سایر کودکانی است.

2. مشکلات رفتاری فرزندان طلاق: کودکان طلاق اغلب مشکلاتی مانند اختلالات سلوک، بزهکاری و رفتارهای تکانشی را تجربه می‌کنند. علاوه بر این بچه‌هایی که والدین‌شان از هم جدا شده‌اند، بیش از سایر همسالان خود دعوا می‌کنند و با دیگران درگیر می‌شوند.

3. افت تحصیلی فرزندان طلاق: افت عملکرد تحصیلی فرزندان یکی از اثرات رایج طلاق والدین است. به‌طوری که اگر طلاق والدین برای بچه‌ها غیرمنتظره باشد، افت تحصیلی و مشکلات مدرسه بچه‌ها بیشتر خواهد بود.

4. بروز رفتارهای پرخطر در فرزندان طلاق: نوجوانانی که والدینشان طلاق گرفته‌اند، به احتمال زیاد رفتارهای پرخطری مانند مصرف مواد مخدر، نوشیدن الکل و فعالیت جنسی زودهنگام را تجربه می‌کنند.

راه‌های فرزندپروری پس از طلاق

مرکز مشاوره یاسان، مرکز تخصصی روانشناسی کودک، نوجوان و بلوغ برای کاهش آسیب‌های وارده به کودکان و نوجوانان پس از طلاق والدین بسته آموزشی "فرزندپروری پس از طلاق" را طراحی کرده است. مدرس این دوره آموزشی، دکتر آسیه اناری، عضو هیئت‌ مدیره انجمن روانشناسی بالینی کودک و نوجوان ایران است. برای اطلاع از جزئیات بسته آموزشی فرزندپروی پس از طلاق لیک کنید.

علاوه بر این باتوجه به اینکه رفتارها و برخوردهای روزانه شما شخصیت و رفتار فرزندتان را شکل می‌دهد، وظیفه شما به عنوان پدر یا مادر چالش بر انگیز است. این وظیفه به عشق، از خود گذشتگی، اختصاص دادن وقت و توجه زیاد نیاز دارد و شما در این مورد استحقاق هر گونه کمک و تشویقی را دارید. طرح "کوچینگ والدین" بر همین اساس توسط مرکز مشاوره یاسان اجرا می شود. برای اطلاع از این طرح به سایت مرکز مشاوره یاسان مراجعه کنید.

مرکز مشاوره یاسان، علاوه بر ارائه مشاوره، به‌طور متناوب اقدام به برگزاری کارگاه‌ها و دوره‌های فرزندپروری به‌صورت حضوری و آنلاین می‌کند. برای دریافت وقت مشاوره، حضور در کارگاه‌های فرزندپروری یا تهیه کتاب‌های روانشناسی تربیت فرزند به وب‌سایت یاسان به آدرس www.yasanclinic.ir مراجعه کنید یا به شماره ۰۹۹۳۵۹۶۸۰۱۰ از طریق واتس‌اپ پیام دهید.

هم‌چنین یاسان ارائه‌دهنده خدمات مشاوره آنلاین، حضوری و تلفنی به مراجعان است. مشاوره آنلاین نه تنها هیچ‌گونه تفاوتی با مشاوره حضوری ندارد بلکه موجب صرفه‌جویی در زمان و هزینه‌های رفت‌وآمد شما هم می‌شود. از همه مهمتر مشاوره آنلاین برای آن دسته از افرادی که محل سکونت‌شان فاقد روانشناس است، بسیار گزینه مناسبی است. برای مشاوره آنلاین تنها کافیست، گوشی هوشمند و اینترنت پایدار داشته باشید.