عمارت یارانه در فاز دوم!
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
دکتر سید نعمت الله عبدالرحیمزاده:
یکی از اسطورههای یونان باستان در مورد دو فرد است به نامهای پرومثهئوس و اپیمثهئوس. پرومثهئوس به معنای پیشاندیشنده است و اپیمثهئوس به معنای پساندیشنده به این منظور که اولی قبل از انجام کار میاندیشد اما دومی کار را انجام میدهد و بعد در مورد آنچه کرده میاندیشد. گویا تقدیر تاریخی ما است که بیشتر شبیه دومی عمل کنیم تا اولی چرا که برای این مدعا شواهد و نمونههای بسیاری است و قصه یارانهها یکی از این شواهد و نمونهها.
وقتی که دولت احمدینژاد طرح هدفمندسازی یارانهها را شروع کرد، سنگ بنایی گذاشت تا بعد عقلای قوم بنشینند و در مورد آن فکر و چارهای بکنند و حالا که دولت جانشین آن قدم به فاز دوم میگذارد انگار که همان قصه قدیمی باز تکرار میشود. قرار شد تا از روز چهارشنبه 20 فروردین ثبتنام متقاضیان یارانه شروع شود اما سایت اینترنتی سازمان هدفمندی از همان ساعات اولیه این روز با مشکلات و اختلالهای زیاد مواجه شد و بسیاری از متقاضیان موفق به ثبتنام نشدند. مسعود کاووسی، مدیر روابط عمومی سازمان هدفمندسازی، دلیل آورد که علت اختلال در «مراجعه تعداد زیاد متقاضیان در اولین ساعات و ایجاد ترافیک» بوده اما باید پرسید که مگر «مراجعه تعداد زیاد متقاضیان» از قبل قابل پیشبینی نبود تا ترافیک و در نتیجه اختلالی پیش نیاید؟
خوب است که آمار متقاضیان بر اساس کد ملی مشخص است و میشد به راحتی میزان افراد متقاضی در روز اول را پیشبینی کرد. خیر، مشکل نه در مراجعه تعداد زیاد متقاضیان و نه در چیز دیگری است بلکه مشکل در آن اپیمثهئوس وطنی است که اول عمل میکند بعد فکر. یک نمونه دیگر در کمپین انصراف از یارانه است که بعد از شکست علنی باز امید به راه افتادن این کمپین وجود دارد و به همین دلیل، این همه تبلیغات در مورد آن به راه افتاده است. همین تعداد زیاد متقاضیان جواب روشنی به این کمپین بود که فکر نکرده اقدام به راه انداختن آن کردند. حالا باید دید اصل ماجرا چگونه پیش خواهد رفت و چه خواهد شد.
تا اینجای کار که معلوم نیست محصول ثبتنام به چه صورت درخواهد آمد. دولت که بنای کار را بر اعتماد به مردم گذاشته تا خودشان صادقانه خوداظهار مالی بکنند. درست است که دولت بنا را بر این گذاشته اما پیشاپیش 43 بانک اطلاعاتی هم در نظر گرفته تا اطلاعات مردم را راستآزمایی کند تا هر که را که صادقانه خوداظهاری نکرده جریمه کند. با وجود این، هنوز تکلیف حسابهای بانکی معلوم نشده چون بانک مرکزی که با سرکشی به این حسابها مخالفت کرده و اسحاق جهانگیری هم چند روز قبل گفته بود که «حساب بانکی مردم خط قرمز دولت است».
اگر این خط به جدیت تمام قرمز باشد و قرار نباشد تا دولت پا روی آن بگذارد، پس چه کاری از آن 43 بانک اطلاعاتی برمیآید چون بخش مهمی از درآمد خانوارها را میتوان از حساب بانکی آنها راستآزمایی کرد. از طرف دیگر، سود سپردههای بانکی یکی از موارد لازم در فرمهای ثبتنام یارانه است و اگر قرار است حساب بانکی مردم خط قرمز دولت باشد معلوم نیست که سود سپردهها چگونه راستآزمایی میشود! نکته جالبتر این که سود سپردههای بانکی را باید در فرم ثبتنام ذکر کرد اما نباید اقساط پرداختی به بانکها بابت وام را در حساب و کتاب درآمد مد نظر گرفت.
در واقع، در نظر نگرفتن اقساط پرداختی در حساب و کتاب درآمد خانوارها یکی از آن کارهای اپیمثهئوس وطنی است چون در این حساب و کتاب، درآمد به هر نحو چه از شغل اول و دوم، چه از سود سپردههای بانکی و چه از محل خانهای که اجاره داده شده محاسبه میشود اما هزینههای خانوارها در نظر گرفته نمیشود. به نظر نمیرسد که درنظر نگرفتن هزینهها حساب و کتاب درآمد خانوارها را مشخص کند چون یک مورد مثل هزینه اجاره برای بسیاری از خانوارها در شهرهای بزگ رقمی حتی بیش از دو سوم درآمد آنها را دربر میگیرد. پس، چگونه میتوان بدون در نظر گرفتن آن درآمد به عنوان توان مالی خانوار را محاسبه کرد تا معلوم شود نیازمند یارانه هست یا نیست؟
یک مقوله دیگر در حداقل درآمدی است که خانوار نیازمند و غیرنیازمند به یارانه را معلوم میکند تا بنا بر آن، اولی یارانه بگیرد و دومی نگیرد. شاید دولت در شرایط فعلی نخواسته این حداقل درآمد را مشخص کند تا متقاضیان با خیال راحت و البته صادقانه ثبتنام کنند. شاید هم دولت خواسته تا از اول معیار تمایز این دو نوع خانوار را تعیین نکند تا دستش برای بعد از راستآزمایی باز باشد. کار دولت به این دو دلیل موجه است اما این کار از لحاظ اصل برنامه و قصد دولت در حذف بخشی از یارانهبگیرها، ابهاماتی را به وجود آورده و همین امر میتواند بر اطمینان مردم تاثیر بگذارد تا نتوانند صادقانه خوداظهار مالی بکنند.
به هر حال، فاز دوم هدفمندسازی یارانهها با ثبتنام مردم کلید خورده و باید مسیر را ادامه داد هر چند که سنگ بنا به دست اپیمثهئوس وطنی کج گذاشته شده باشد و این عمارت بر همان سنگ بنا بالا برود. حالا کی بشود که عقلای قوم بنشینند و باز در مورد بالا رفتن این عمارت فکری بکنند.
دیدگاه تان را بنویسید