خوشچهره: بنای بصیرت اقتصادی بر اطلاعات و آمار واقعی است
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه به نقل از تولید ایرانی، دکتر محمد خوشچهره استاد دانشگاه تهران و نماینده دوره هفتم مجلس شورای اسلامی، در گفتوگوی زیر ابعاد بصیرت در اقتصاد را روشن ساخته و مثالهایی را عنوان میکند که به زعم او تصمیمگیری در آنها متضمن اطلاعات جامع و کامل اقتصادی نبوده و از این رو نمیتوان در اجرای آنها بصیرتی اقتصادی دید.
این گفتوگو کوتاه را میخوانید؛
آیا ما میتوانیم از بصیرت اقتصادی حرف بزنیم؟
ببینید اول باید بصیرت را معنی کنیم! میتوانیم یک تعریفی از بصیرت ارائه بدهیم و درباره آن به توافق برسیم تا ادامه بحث، مفاهمه بیشتری در بر داشته باشد.
شاید یک تعریف خطی و ساده از بصیرت که مناسب بحث کنونی ما هم هست این باشد که بصیرت درکی فراگیر و مبتنی بر تشخیص درست و واقعی از پدیدههای مختلف از امور تجربی تا تجریدی است.
بنابراین بصیرت برگرفته از یک بینش واقعی است و بینش واقعی هم از اساس بر اطلاعات دقیق و درست متکی است. در ک نادرست از پدیدهها همواره زمینه را برای بروز یا پذیرش اطلاعات غلط فراهم میکند.
البته در آموزههای دینی ما به شدت بر میزان و معیار بودن عقل تأکید شده است، عقل مثل یک ترازو میتواند در تحلیل اطلاعات بر درست بودن یا غلط بودن آنها قضاوت کند.
اما نکته اینجاست که بصیرت سرانجام از میان تحلیل و اطلاعات درست که همانطور که گفتم مبتنی بر بینش واقعی است، باید به تصمیم برسد و تصمیم بصیرانه ریشه در شناخت و درک صحیح از محیط پیرامونی سیاسی، اقتصادی و اجتماعی دارد.
با این پیشفرض و از این روزنه میتوانیم وارد بحث اقتصادی شویم! بصیرت در دنیای اقتصادی امروز به شدت مبتنی بر وجود اطلاعات دقیق و واقعی از همه ابعاد یک موضوع اقتصادی است.
بنا براین در این قسمت است که وجود آمارها و اعداد دقیق و درست برای تحلیل و دسترسی به بصیرت اقتصادی ضروری و حیاتی میشود.
در واقع بصیرت، مفهومی برای اشاره به اوج و تعالی پردازش اطلاعات است.
برای مثال در یک تحلیل جامع، میتوان شاخصها و آمار اقتصادی را از متن جامعه به صورت مستقیم دریافت کرد، آنها را دستهبندی کرد، پس از دسته بندی بر اساس موقعیت زمانی و گفتمانی باید شاخصها ارزیابی و تحلیل شوند! این تحلیل منجر به شکل گیری یک نگاه کامل و جامع میشود که بصیرت نام دارد.
این یعنی که در اقتصاد، پایهایترین بنیان بصیرت، اطلاعات و آمار دقیق است!؟
بله دقیقا همینطور است! اما آمارهای ما در حوزههای اقتصادی ایراد دارد! مکا آمارهای واقعی و درستی از متن جامعه اقتصادی نداریم! یا آمارهای مختلفی داریم! موجب ایجاد تصوری غلط از نیاز جامعه میشود و این استنباط غلط و تحلیل نارس، منجر به اخذ تصمیمهای غلط میشود در واقع این رشته ادامه پیدا میکند تا از یک سو مشکل اقتصادی حل نشده باقی مانده باشد و از سوی دیگر مشکل دیگری که زاییده تصمیم غلط است بر مشکلات اضافه شود.
یک مثال میزنم، ببینید مثلا اگر قصد کسب بینش و بصیرت در تحلیل تصادفات رانندگی داشته باشیم، باید ابتدا تعداد دقیق تصادفها،آمار تلفات، علل تصادف و موقعیتهای زمانی و مکانی و . . . بسنجیم و اطلاعت آنها را استخراج کنیم! سپس مثلا بر اساس چارچوبی که در نظر داریم حوادث را دستهبندی و موضوعبندی میکنیم! تعداد کم و زیاد آمارهای تصادف در یک شرایط خاص ما را به این آگاهی میرساند که در فلان قسمت دچار ضعف هستیم! این موضوع میتواند کمتوجهی رانند، استاندارد نبودن مسیرها، کیفیت خودرو،بدی آب و هوا، نور و یا هرچیز دیگری باشد، در واقع ما میتوانیم درکی داشته باشیم از این که فلا زمان و فلان مکان با فلا شرایط و موقعیت خطر تصادف را بالا میبرد و به راحتی با برنامهریزی میتوان آن را کاهش بدهیم.
این موضوع به رغم بدیهی بودن و ساده بودنش خیلی کم در جامعه ما اتفاق میافتد.
اگر یک مصداق داخلی از وضعیت اقتصادی را هم مثال بزنید، شاید بهتر رگ و ریشههای بحث پیدا شود؟
البته پروسه همان است! فرقی نمیکند اما به طور واضحتر باید بگویم که برای مثال قانون هدفمندی یارانهها را یادآوری میکنم.
از ابتدای امر ما مخالف تبلیغات این طرح بودیم با این عنوان که تبلیغ میشد این طرح بزرگترین طرح در تاریخ انقلاب اسلامی است و . . . همین جمله تبلیغی کافی بود تا انتقادها کمرنگ شوند، ما واقعا نگران اجرای این طرح با این بزرگی بودیم.
از ابتدا شعار این طرح عدالتجویی و مخالفت با وجود شکاف عمیق طبقاتی میان جمعیتهای شهری بود، که البته شعار خوبی بود اما در موقع اجرا دیدیم که همه یارانه گرفتند و زمام اجرا از دست دولت خارج شد.
این اتفاق موجب شد که آن شعار اولیه در اجرا محقق نشود. میدانید چرا؟ چون نیازسنجی از جامعه همزمان با درک شرایط دقیق اقتصادی و اجتماعی و تحلیل آنها نبود. زیرا اطلاعات دقیق و درستی که بتوانند زمینه و بنیاد کار را محکم کنند و جود نداشت.
یا خیلی مثالهای دیگر هم میتوان در این باره عنوان کرد.
چه مثالهایی؟ چه موضوعاتی در اقتصاد ما دچار این خدشه هستند؟
مثلا درباره بازار ارز و سکه! اصلا طوری شد که تقاضای برای ارز و سکه در داخل مرزهای کشور هم سطح تقاضا برای کالاهای اساسی شد! چرا؟ علتش این بود که دستگاه اقتصادی ما بدون بینش کافی وارد این بازار شد و نتیجه این بود که ارز تبدیل به یک کالای سوداگرانه با تقاضای زاینده داخلی شد و مردم همان یارانهای را که گفتم صرف خریدن ارز و سکه کردند؟
همه اینها نتیجه ناکامل بودن بصیرت اقتصادی است، خداوند در قرآن کردیم میفرماید که اگر در کاری تبحر ندارید، وارد آن کار نشوید! این جمله به معنای دقیق، نشاندهندی لزوم بصیرت در ورود به کارها است! این تبحر یعنی تسلط نظری و بینشی یا در کشرایط متفاوت سیاسی و اجتماعی! این یعنی بصیرت!
قرآن در واقع خطاب به مومنان میگوید بدون بصیرت، تصمیمگیری نکنید! اما متأسفانه این سفارش اکید الهی کامل و جامع در اقتصاد ما رعایت نمیشود.
دیدگاه تان را بنویسید