حمید حسینی: بانک مرکزی باید 6 ماه قبل سکه را پیش فروش می‌کرد/ طرح فروش نفت چگونه موفق خواهد شد؟
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) : 
خبر این بود."پیش فروش 10میلیارد دلارنفت توسط بانک سپه به صورت اوراق سلف نفتی به مردم". شاید کمی عجیب باشد که به صورت مستقیم برای نخستین بار این گونه به مردم نفت فروخته شود تا آنها با گران شدن قیمت دلار، با فروش نفت خود به سودبالایی دست یابند.
مشابه این طرح راه اندازی پرسر و صدای بورس نفت بود که با شکست مواجه شد و به اهداف خود دست نیافت. اما این طرح شاید بتواند نفت را مردمی کند.
کارشناسان حوزه نفت هدف از این طرح را جمع آوری نقدینگی و تبدیل به سرمایه گذاری در حوزه نفت می دانند تا در شرایط تحریم و عدم سرمایه گذاری سایر کشورها در نفت ایران، بتوانند راهکاری مناسب جهت توسعه و جلوگیری از رکودصنعت نفت بیابند.
طرحی که به باور آنان با برطرف شدن چالش های اجرایی می تواند برای صنعت نفت مفید و موثر باشد. حمیدحسینی عضوهئیت رئیسه اتاق بازرگانی صنایع و معادن تهران در گفتگو با " نامه " توضیحاتی در خصوص این طرح نفتی ارائه داده و ابراز امیدواری کرد که هر چه زودتربه مرحله اجرابرسد.
مشروح گفت و گوی عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی تهران با نامه در ادامه می آید:
طرح پیش فروش10میلیارد دلار نفت به صورت اوراق سلف چگونه طرحی درحوزه صنعت نفت است؟
حدود دوسالی است که در مورد این مسئله اقداماتی آغاز شده و قرار است به صورت سلف ارزی همان سکوک واقعی به خرید وفروش برسد. این اوراق، در واقع اوراق مشارکت نیست و متفاوت از آن است.به نحوی است که کالایی را به صورت واقعی به فروش می رسانند و خریدار در سود آن جنس مشارکت می کند.
بحث این گونه عنوان شده حالا که ما در تامین سرمایه و نیازهای صنعت نفت با مشکلات زیادی روبه رو شده ایم و بر اثر تحریم ها، دسترسی به منابع خارجی جهت سرمایه گذاری کاهش یافته، این طرح را در اقتصادکشور مردمی کرده و از منابع داخل کشوراستفاده کنیم تا هم نقدینگی مورد نیاز را جمع آوری کرده و هم اینکه نقدینگی جمع آوری شده را وارد صنعت نفت کشورکنیم.
این طرح بدین صورت است که نفت به مدت 5سال، پیش فروش شود. به عنوان مثال اگر نفت امروز140دلار است، با قیمت100 دلاری به صورت میانگین پیش فروش شود و بعد از 5سال خریدار در صورت بالابودن قیمت نفت، محموله نفتی را تحویل گرفته وبه فروش برساند و اگرقیمت نفت پایین تراز140 دلاری زمان فروش باشد، خودشرکت نفت متعهدشود که محموله نفتی را خریداری کرده و پول آن را به صورت سکوک به خریدار تحویل دهد.
به صورت کلی هدف از این طرح این است. در واقع این اقدام هم می تواند حرکت موثری تلقی شود وهم می تواند بخشی از نقدینگی امثال طلا و ارز را جمع آوری کند.چون همان طور که کسی نفت می خرد، گویا به صورت مستقیم ارزخریداری می کند و بعداز5 سال می تواند با قیمت ارزبه فروش برساند.در کل اقدام بسیار خوبی است. اما با برخی مشکلات اجرایی و نرخ قیمت گذاری روبه رو است.
چه مشکلات و چالش هایی برسر راه این طرح وجود داشته که تاکنون به مرحله اجرانرسیده است؟
اینکه به صورت دلار این نفت را به مردم به فروش برسانند یا به صورت ریال یکی از چالش های این امراست. یعنی هنوز مشخص نیست که مثلا نفت100 دلاری با چگونه ارزی به مردم ارائه شود. ارز مرجع، ارزمبادله ای یا ارزآزاد و چگونه قراراست پرداخت شود. اگر هم به دلار محاسبه کنند، که به دلیل نوسانات قیمت دلار و قیمت بالای آن، در بازار شوک ایجادخواهد کرد. از سویی دیگر چنانچه این اوراق امکان بازخرید داشته باشد و حتی نداشته باشد، در هر دو صورت با ایرادات ومسائلی روبه رو خواهد شد.
چنانچه دولت قصد نداشته باشد به بانکها اجازه بازخرید بدهد،ممکن است مردم از طرح استقبال نکنند. اگرهم اجازه بازخرید دهد، ازصورت فعلی خود خارج شده و به عنوان اوراق مشارکت خرید وفروش دردست مردم باقی نماند. از سویی دیگر باید دید شرکت نفت تا چه میزان از این اوراق به صورت بهینه استفاده خواهدکرد. زیرا اقداماتی مشابه آن انجام شده است. فاینانس و وام گرفته شده، اما از این منابع مالی به درستی و به صورتی که سودآورباشد،استفاده نشده است.
براساس همین چالش ها،مردم هنوز با این مکانیزم آشنا نیستند. همیشه عادت بر این بوده که نرخ مشارکتی اعلام و همان نرخ تثبیت می شده و مردم هم با همان قیمت، اوراق مشارکت را خریداری می کردند. اما مردم هم اکنون پیش بینی بازار را می کنند. اینکه آیا ممکن است با افزایش قیمت نفت، سود اوراق خریداری شده توسط آنان افزایش یابد یا با کاهش قیمت نفت، آنها هم ضرر خواهندکرد. اینها بخشی از چالش های موجود در این طرح است که تجزیه و تحلیل آنها کارساده ای نیست. در واقع رسانه ها باید بیشتر در مورد این طرح اطلاع رسانی کنند تا برای مردم جا بیفتد و طرح را پر ریسک قلمداد نکنند و با اطمینان به سمت خرید این اوراق بروند.
اگر مسئله تبلیغات است، خود دولت سهم بیشتری برای آگاهی رسانی به مردم در این زمینه دارد. در حالی که این اطلاع رسانی را هنوز به درستی انجام نداده است.
بله این نکته مهم هم مطرح است تا زمانی که دولت در این زمینه به جمع بندی نهایی نرسیده باشد، نمی تواند موضوع را باز کند و روی آن مانور دهد. ابتدا باید با وزارت نفت، بانک مرکزی، بورس و بانک مورد نظربه جمع بندی مشخصی برسند تا بتوانند روی این طرح تبلیغات و اطلاع رسانی و فرهنگ سازی کنند و مردم بدانند که با خرید اوراق سلف نفتی، چندین اقدام انجام می دهند. هم سودخوبی نسبت به باقی کالاهایی که خریداری می کنند، به دست خواهندآورد، هم میزان سود بیشتری به دلیل افزایش قیمت دلار نصیبشان خواهد شد، هم می توانند به توسعه منابع نفتی و در واقع به اقتصاد کشور کشور کمک کنند. براین اساس به دلیل این مشکلات تاکنون نتوانسته اند به جمع بندی و نتیجه نهایی برسند.
آیا ارائه این اوراق توسط بانک سپه دلیل خاصی داشته یا خیر؟
به هرحال اوراق مشارکت باید توسط یک بانکی به فروش برسد و چون دولت به صورت مستقل ابزاری جهت فروش ندارد، از این طریق اوراق مشارکت را واگذار می کند و بانک سپه هم یک بانک دولتی است و این انتخاب دلیل خاصی ندارد.
با توجه به اینکه عنوان شده بود قرار است این اوراق در بورس ارائه شود، آیا قرار است به افرادی با شرایط خاص فروخته شود یا هر فرد عادی که توانایی مالی دارد، می تواند این اوراق سلف را خریداری کند؟
هدف در این طرح بدین صورت بوده که به طور عام هر کسی بتواند 10 بشکه نفت خریداری کند و از این روش، نقدینگی کلیه افراد در جامعه جمع آوری شود و قرارنیست به افراد خاصی فروخته شود. هر کس هرمیزان خواست بتواند خریداری کند.
آقای حسینی آیا می توان پیش بینی کرد که چنانچه اهداف و یا ساختارهای این طرح به درستی پیش نرود، به سرنوشت بورس نفت دچارخواهدشد؟
خیر نمی تواند شبیه سرنوشت بورس نفت باشد. ممکن است شبیه اوراق مشارکتی که ظرف یکی دو سال گذشته به فروش رفته و مورد استقبال مردم قرار نگرفته شود. مثلا همزمانی فروش این اوراق سلف با سکه یکی از بزرگترین اشتباهات در این طرح است.
ما شش ماه است که به بانک مرکزی اعلام کرده ایم سکه را پیش فروش کنید. این اقدام را انجام نداد و حالا که قرار است اوراق سلف نفتی به فروش برسد، آنها هم شروع به فروش سکه با نرخ بالا کرده اند. به طور قطع این موضوع در میزان فروش اوراق سلف نفتی تاثیر گذار خواهد بود. زیرا برای مردم خرید سکه بسیار ملموس تر و قابل اطمینان تر از بشکه نفت است. بر همین اساس ممکن است استقبال مردم از خرید سکه بیشتر از نفت باشد. در واقع باید فضایی مهیا می شد تا این طرح برای مردم مبهم نباشد و همزمان دو اقدام مهم شبیه به هم با یکدیگر انجام نشود.
به چه دلیل ارائه اوراق سلف نفتی را برای شروع سال جدید نگذاشتند که پیش فروش سکه هم به پایان رسیده باشد و فضا برای فروش این اوراق آماده ترشود؟
بحث فروش این اوراق از زمستان سال 90 مطرح شد و قرار بود از اردیبهشت ارائه شود. اما ظاهرا مشکلات نرخ ارز و نبود ثبات آن مسئله سازشد.
دیدگاه تان را بنویسید