گلوگاه‌های فساد مالی در نظام اداری

به گزارش نامه‌نیوز، فساد مالی در منابع دولتی در دو مرحله تحقق می‌یابد: الف- وصول درآمد دولت ب- هزینه درآمد دولت الف- عمده درآمدهای دولت از سرفصل‌های زیر وصول می‌شود: ١- فروش نفت و میعانات گازی و محصولات پتروشیمی ٢- وصول مالیات ٣- حقوق و عوارض گمرکی ٤- درآمد اختصاصی - کلان‌ترین فسادهای مالی تاریخ معاصر در فروش نفت تحقق یافته است و به علت یا بهانه تحریم، باندهای کاسبان تحریم شکل گرفتند و میلیاردها دلار نفت را بردند و پول آن را برنگرداندند که بررسی علل و عوامل شکل‌گیری کاسبان تحریم و راه‌های متوقف‌کردن فعالیت این باندها که از قدرت و امکانات دولتی هم برخوردارند، نیاز به تحقیق کامل‌تری دارد. - یکی از گلوگاه‌های اصلی فساد همه‌گیرشده، فساد مالیاتی است. متأسفانه فرهنگ پرداخت مالیات در کشور وجود ندارد و مالیات که در فرهنگ عامیانه هنوز به عنوان «باج» شناخته می‌شود و دولت را خدمتگزار مردم نمی‌دانند و مالیات را باجی می‌دانند که دولت برای اداره خود با زور از مردم می‌گیرد. متأسفانه با گذشت ٣٧ سال از پیروزی انقلاب این فرهنگ تغییر نکرده و حتی متدینینی با پرداخت وجوهات شرعی، خود را مکلف به پرداخت مالیات نمی‌دانند و استفاده از ابزارهای قانونی و غیرقانونی در فرار از پرداخت مالیات همه‌گیر شده است. قانون اخیرالتصویب مالیات هم با استفاده از ابزارهای کیفری نخواهد توانست مردم را وادار به پرداخت مالیات کند و شاید ابزارهای تشویقی و گسترش فرهنگ مالیات بهتر بتواند کارساز باشد. اگر پرداخت مالیات به عنوان یک افتخار مطرح شود و فهرست افرادی که بیشترین مالیات را پرداخت کرده‌اند به عنوان کارآفرینان برتر منتشر شود، می‌تواند به گسترش فرهنگ مالیات کمک کند. شاید با استفاده از ابزارهای پیشرفته شناسایی منابع درآمدی، بتوان بخشی از فساد مالیاتی را کنترل کرد ولی متأسفانه در این زمینه هم کاسبانی شکل گرفته‌اند که با زدوبند با برخی مأموران فاسد، ارقام مالیات‌های قطعی را به‌شدت کاهش می‌دهند. اگرچه ماهیت فرار از پرداخت مالیات و اختلاس از اموال دولت، یکی است و در هر دو جرم، مال دولت برده شده است ولی قبحی که اختلاس دارد، به فرار مالیاتی توسعه داده نشده است. در کشورهای پیشرفته فرار مالیاتی خیانت ملی تلقی می‌شود ولی متأسفانه در کشور ما حتی گاه افراد موجه، از پرداخت مالیات طفره می‌روند و اگرچه دولت با مبارزه با مأموران فاسد مالیاتی می‌تواند بخشی از فساد را کنترل کند ولی راهکار اساسی، گسترش فرهنگ مالیاتی است که باید مسئولان از خود شروع کنند. بخش دیگر درآمد دولت از محل حقوق و عوارض گمرکی حاصل می‌شود که متأسفانه علاوه بر فسادی که در ‌پرداخت‌نکردن حقوق و عوارض گمرکی با تبانی افرادی از دولت صورت می‌گیرد و پرونده‌های قضائی زیادی در این زمینه تشکیل شده است و یکی از گلوگاه‌های اصلی فساد در دولت است، دولت باید راهکاری علمی برای کنترل این فساد تدارک ببیند و با استفاده صرف از ابزار کیفری نمی‌توان این فساد را کنترل کرد. فساد گسترده‌تری که در این بخش وجود دارد، ورود کالای قاچاق به کشور است که حجم آن را تا ٢٥ میلیارد دلار ذکر کرده‌اند و متأسفانه بخش عمده‌ای از این قاچاق به صورت رسمی انجام می‌شود؛ بنابراین لازم است دولت هزینه‌ نهادهای قانونی را تأمین کند و اجازه ندهد به بهانه تأمین نیازهای قانونی، نهادهایی مجبور به قاچاق شوند و از طریق غیرقانونی هزینه‌های خود را تأمین کنند. بخش دوم فساد در هزینه‌ درآمدهای دولت تحقق پیدا می‌کند که عمده این فسادها در خریدهای دولت، قراردادهای پیمانکاری، تملک اراضی توسط دولت و اختلاس از اموال دولت صورت می‌گیرد. در این مختصر بنا بر ارائه راه‌های مبارزه با فساد نبود و صرفا به گلوگاه‌های فساد در نهادهای دولتی اشاره کردیم؛ باشد تا استادان فن و پژوهشگران، راه‌های مبارزه با فساد مالی در دولت را که از اصولی‌ترین اقدامات در جهت اجرای اقتصاد مقاومتی است، ارائه کنند.

منبع: روزنامه شرق