کد خبر: 39609
تاریخ انتشار :

انتقاد راغفر از پرداخت اشتباه یارانه: سرمایه کشور با ملاحظات غیرمنطقی سیاسی میان مردم توزیع شد

پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :

پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) : به گزارش نامه، در شرایطی که بیش از دو سال از اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه ها می گذرد و دولت تاکید فراوانی بر اجرای فاز دوم این قانون دارد و این موضوع را در لایحه بودجه سال 92 نیز پیش بینی کرده است اعضای کمیسیون تلفیق با کاهش رقم پیشنهادی دولت برای هدفمندی مخالفت خود را بار دیگر با این موضوع اعلام کرده اند.

دکتر حسین راغفر اقتصاد دان و استاد دانشگاه در گفت و گو با نامه در این رابطه می گوید سال اول اجرای هدفمندی یارانه ها ، چیزی بالغ بر32میلیارد دلار بر اساس ارزش زمان خود، جهت خورد و خوراک به مردم توزیع شد و کماکان هم این پخش پول ادامه دارد. اینها منابعی بودند که می توانستند در فرصت های استخراج نفت و گاز در کشور سرمایه گذاری شوند. طبیعتا چنین سرمایه هایی می توانست درآمد بسیار بزرگی را در مقابل کشور قرار دهد.

وی همچنین در بخش دیگری از این گفت و گو در خصوص آغاز تهاتر نفت با کالا می گوید در خصوص این مسئله بسیاری از کالاهایی که توسط ماخریداری می شود، کالاهایی با سطح کیفی پایین خواهد بود.چون فروشنده ها از موقعیت سیاسی ایران آگاه هستند،بیشترین میزان سوء استفاده را از این فضا خواهند داشت و کالاهای نامرغوبی هم چون گوشت فاسدی که ازهندبرای تهیه سوسیس و کالباس واردکشورشده بود، بیشتر واردخواهد شد.

مشروح گفت و گوی نامه با حسین راغفر در ادامه می آید:

چندی قبل آقای قلعه بانی در آماری عنوان کرده اند 22میلیارد دلار سرمایه گذاری در بخش بالا دستی نفت و گاز در سال91 انجام شده است. چه میزان این آمار را صحیح می دانید و آیا در زمینه میادین مشترک در حال حاضر با توجه به عدم تامین این منبع در داخل و عدم سرمایه گذاری خارجی ها به دلیل تحریم ها این میزان سرمایه گذاری صورت گرفته است؟

به نظر می رسد با اطلاعاتی که از میزان سرمایه گذاری های انجام شده در حوزه نفت از منابع دیگری در سراسر دنیا اعلام و ثبت می شود، این چنین آماری بسیار با آنها مغایرت و تفاوت دارد. ضمنا اگر چنین سرمایه گذاری کلانی در حوزه نفت و گاز صورت گرفته بود، این آمار رسمی غارت چاه های مشترک که به زیان کشور ما است، نباید ارائه می شد. احتمالا اشتباهی در اعلام این ارقام صورت گرفته است. در هر صورت با واقعیت هایی که از نقاط مختلف در مورد میزان سرمایه گذاری و فعالیت هایی که در حوزه های نفت و گاز در جریان است،اعلام می شود، به نظر می رسد که چنین آماری وجود ندارد. ما در دو سه سال گذشته کمترین میزان سرمایه گذاری را نسبت به سال های بعد از جنگ در این حوزه ها داشته ایم.

از سویی دیگر عنوان شده تا انتهای برنامه پنجم توسعه باید 180میلیارد دلار در این دو حوزه سرمایه گذاری انجام شود. برخی دیگر از کارشناسان حوزه نفت معتقدند چنانچه بپذیریم این آمار 47 میلیارد دلاری صحیح است، باز هم به میزان50 درصد از برنامه عقب هستیم. تحلیل شما از این مسئله چیست؟

بله همین طور است. دولت باید سالیانه حدود50 میلیارد دلار در این دو حوزه سرمایه گذاری انجام می داد. اما در همین دو سالی که ازشروع برنامه پنجم توسعه گذشته است، چیزی در حدود 56 درصد از برنامه عقب هستند. از طرفی دیگر شواهد و اخبار ضد و نقیض،حاکی از آن است که بسیاری از درآمدهای نفتی حصول نمی شود.

هم چنین کشورهایی مثل هند و چین به بهانه تحریم ها می توانند این منابع را در کشورهای خودشان نگه دارند و به جای آنها کالاهای بی کیفیت و سطح پایین خود را به ما تحویل دهند و در واقع با این اتفاق ورود ارز به کشور از این به بعد بسیار کاهش خواهد یافت. از سویی دیگر به دلیل اینکه در حال حاضر فروش نفت با شیوه ای نامناسب انجام می شود و بسیاری از منابع که در این امر دخالت دارند، افرادی بسیارکم سابقه اند و اجازه پیدا می کنند در این حوزه نفت بفروشند، مشکل اساسی دیگری ایجاد می کنند.

آن طور که در برخی خبرها به صورت جسته و گریخته اعلام می شود، این منابع توسط دولت دریافت نمی شود و احتمالا کلاهبرداری هایی در این زمینه انجام می شود و بخشی از این منابع دست دولت نیست. حتی باقی منابعی هم که از فروش نفت به دست می آید، ارقام بسیار نازلی است. بنابراین انتظار می رود که اگر چنین برنامه ای وجود دارد و قراراست180میلیارد دلار سرمایه گذاری انجام شود، عملا چنین اتفاقی رخ نخواهد داد. بر این اساس از این به بعد هم درآمدهای ارزی به سهولت گذشته صورت نخواهدگرفت.

قطعا با چنین شرایطی این میزان سرمایه گذاری بسیار مشکل خواهد بود. ضمن اینکه شواهدی وجود دارد که نشان می دهد آمریکا برای کنترل بازار جهانی نفت، همه تلاش خود را می کند و تعادل ایجاد خواهد کرد. زیرا از قیمت حاکم بر بازار جهانی نفت، بیشترین منفعت نسبت به رقبایش یعنی اتحادیه اروپا و ژاپن و چین و همه کشورهایی که به نحوی به نفت وابسته اند نصیبش می شود.

به همین دلیل با ورود کشورهایی هم چون عراق، لیبی و آمریکای لاتین به تولید نفت، نگران میزان افزایش تولید نفت است و سعی می کند مشتری های ایران را تحت فشار بیشتری قرار دهد و به تدریج آنها را از خرید نفت ایران منصرف کند و سپس به تولیداتی که توسط کشورهای دیگر انجام می شود، روی بیاورد و به آن مشتری ها تخفیف دهد. به این ترتیب عرضه و تقاضای نفت در بازار جهانی را کنترل کرده و تا جایی که می شود ما را از درآمدهای ارزی نفت و گاز محروم می کند. این تلاشی است که آمریکا مدتی است در پیش گرفته و به تدریج این فشار را بر مشتریان نفت ایران ایجاد می کند. در واقع این اهدافی که از سوی معاون وزیر اعلام شده اگر اغراق آمیز نباشد، بیش از اندازه خوش بینانه است.

برخی از کارشناسان حوزه نفت معتقدند سال 2013 سال خوبی به لحاظ فروش نفت در دنیا نخواهد بود و قیمت نفت چندان بالا نخواهد رفت. ارزیابی شما از این مسئله چیست؟ با توجه به وضعیتی که نفت کشور ما هم اکنون در دنیا دارد، اگر قرار باشد تحریم ها ادامه پیدا کند و قیمت نفت هم در سال پیش رو پایین بیاید، وضعیت نفت و در واقع اقتصاد وابسته به نفت ما چه خواهد شد؟

به نظر من ضرورتا تقاضای نفت تغییر چشم گیری نمی تواند داشته باشد. به دلیل اینکه هنوز اقتصاد دنیا شدیدا به انرژی احتیاج دارند و این تقاضا کماکان روبه گسترش است. اما برای بازار نفت ایران با توجه به تحریم ها و جای گزینی نفت کشورهای دیگر در دنیا به جای نفت ایران و با افزایش تولید نفت توسط کشورهای دیگر مشکلات بیشتری ایجاد خواهد شد. الان عربستان یکی از کشورهایی است که به حد اشباع رسیده و چندان توان افزایش جدی تولید نفت را ندارد. اما عراق، لیبی، مکزیک، ونزوئلا و برزیل با افزایش تولید خود، حداقل نفت بخش عمده ای ازکشورهای آمریکای شمالی را می توانند تامین کنند. ضمن اینکه آمریکایی ها از تکنولوژی سنگواره ها و شیوه جدید که باعث تخریب محیط زیست هم می شود، می توانند نفت و گاز تولید کنند.

ظاهرا ظرفیت های این تکنولوژی هم کم کم وارد بازار می شود و بنابراین وابستگی به این طرف دنیا رابه لحاظ نفتی کمتر خواهند کرد. البته به نظر می رسد تا زمان کاهش این وابستگی زمان زیادی باقی مانده و کماکان دنیا به نفت منطقه خلیج فارس شدیدا نیازمند است و این تقاضا هم روبه رشد است. اگرچه ممکن است اقتصاد کشورهایی هم چون چین و هند درسال 2013از رونق گذشته برخوردار نباشند و با فراز و نشیب هایی روبه رو باشند، اما کاهش تقاضا در این کشورها به حدی نخواهد بود که روی بازار تقاضای نفت تاثیری جدی بگذارد. براین اساس برای تقاضای نفت ایران برنامه ریزی جدی ای صورت گرفته و جانشینی لیبی و ظرفیت تولید نفت آنان بسیار جدی تر است. به خصوص اینکه فرانسه و انگلستان امتیازهای زیادی از نفت لیبی خواهند گرفت و انتظارت زیادی از آنان دارند.

بر این اساس احتمال می رود نفت لیبی با افزایش بسیار چشم گیری وارد بازار جهانی خواهد شد و می تواند بخشی از نیازهای اروپای غربی را از این طریق تامین کند. زیرا ورود نفت لیبی به آن منطقه می تواند کاهش تقاضای نفت ما را در برداشته باشد. مجموعه این شواهد حاکی از این است که سال 2013سال مناسبی برای نفت ما نخواهد بود. اما بازار جهانی چندان از کاهش تولید نفت ایران متضرر نخواهد شد.

مسئله دیگر میزان ظرفیت تولید نفت ایران است. با یک میلیون و 300هزار بشکه صادراتی که طبق صحبت های اکثر کارشناسان حوزه نفت و حتی گزارش آقای مصباحی مقدم در مجلس داریم و یک میلیون و600هزاربشکه هم مصرف روزانه داخلی، حدود 3میلیون بشکه و کمتر تولید نفت ما به صورت روزانه است. آیا می توان طبق این روندی که در کشور وجود دارد، روزانه 4میلیون بشکه نفت تولید کرد و تا پایان برنامه پنجم توسعه هم به بیش از 5میلیون بشکه در روز رسید؟

ظرفیت بالقوه این تولید وجود دارد اما بالفعل نشده است. برای محقق شدن چنین امری ما نیازمند سرمایه گذاری کافی هستیم. قبل از این تحریم ها حجم کل تولید ما در اوج خود به روزانه 3میلیون و 100هزار بشکه می رسید و بیشتر از این میزان نمی شد.

الان به دلیل کاهش میزان تولید و نبود سرمایه گذاری های مناسب در این چند سال ظرفیت تولید هم کاهش پیدا کرده است. به نظر می رسد برای افزایش این ظرفیت نیازمند سرمایه گذاری های جدید هستیم.به دلیل تحریم هایی که وجود دارد، شرکت های خارجی بزرگ حاضربه همکاری در این زمینه نیستند. هم چنین تحریم های جدی که در تجهیزات این حوزه در مورد ایران وجود دارد و نبود منابع کافی ارزی سبب می شود این سرمایه گذاری نتواند به آن شکلی که مطلوب کشورماست صورت بگیرد و این مسئله به جای افزایش به کاهش ظرفیت کمک خواهدکرد.مشخص است که ما به شدت نیازمند سرمایه گذاری های بزرگ دراین حوزه هستیم.از سویی دیگر،اقدامات دولت نهم و به ویژه دولت دهم بسیارمخرب بوده است.

سال اول مسئله هدفمندی یارانه ها ، چیزی بالغ بر32میلیارد دلاربراساس ارزش زمان خود، جهت خورد و خوراک به مردم توزیع شد و کماکان هم این پخش پول ادامه دارد.اینها منابعی بودند که می توانستند درفرصت های استخراج نفت و گاز درکشور سرمایه گذاری شوند. طبیعتا چنین سرمایه هایی می توانست درآمد بسیار بزرگی را در مقابل کشور قرار دهد. ضمن اینکه می توانست به تضعیف اتحاد جهانی علیه ایران کمک کند. اما نبود این چنین سرمایه گذاری هایی امکان موفقیت بیشتر کشورهای غربی را برای متحدکردن باقی کشورها علیه ایران فراهم کرد.

این مسئله در واقع اتلاف منابع سرمایه ای کشور بود که به جای آنکه صرف بازسازی، احیا و گسترش منابع نفت و گاز کشور شود، به سهولت و فقط به دلیل ملاحظات غیر منطقی سیاسی بین مردم توزیع شد. علاوه براینکه آثار بسیار مخربی بر اقتصاد کشور برجای گذاشت، فرصت های سرمایه گذاری بزرگ را درکشور به ویژه درحوزه هایی که منابع اصلی تامین کننده درآمدهای کشورهستند، ازبین برد. به هر ترتیب این جریان کماکان ادامه دارد و طبیعی است که چشم انداز روشنی هم برای آینده نزدیک مشاهده نمی شود. ضمن اینکه دولت نهم و دهم هزینه های بسیارگزافی هم به صورت بدهی های مختلف در مقابل دولت های آتی قرار داده است که تامین این بدهی ها هم خودش مسئله جدی ای است به ویژه در زمانی که کشور از درآمدهای نفتی محروم است یا درسطح بسیارنازل و باقیمت های بسیار پایین ترازبازارجهانی آن را به فروش می رساند.

با این وضعیت فرصت های سرمایه گذاری به شدت در حوزه های نفت و گاز کاهش پیدا می کندو این اتفاقات می تواند وضعیت کنونی را به مراتب بدترازقبل کند. گروهی سعی‌شان براین است که در این معادله صورت مسئله را ساده نشان دهند درحالی که وضعیت پیچیده تر از این حرفهاست.

خبر مهم دیگر آغاز تهاتر نفت با غذا و دارو بود. مطمئنا این موضوع مزیتی که برای ما نخواهد داشت. تا چه میزان می تواند به صنعت نفت و در بلندمدت به اقتصاد ما آسیب وارد کند؟

در خصوص این مسئله بسیاری از کالاهایی که توسط ماخریداری می شود، کالاهایی با سطح کیفی پایین خواهد بود.چون فروشنده ها از موقعیت سیاسی ایران آگاه هستند،بیشترین میزان سوء استفاده را از این فضا خواهند داشت و کالاهای نامرغوبی هم چون گوشت فاسدی که ازهندبرای تهیه سوسیس و کالباس واردکشورشده بود، بیشتر واردخواهد شد. یا داروهایی هم چون داروی بیهوشی فاقد کیفیتی که از چین وارد می شود و جان بیماران را تهدید می کند و به درستی عمل نمی کند و بیمار در حین عمل جراحی بیدار می شود، آسیب های بسیارجدی هم به سلامت مردم و هم به امنیت اجتماعی می زند.

ضمن اینکه فساد بزرگی را رقم می زند. زیرا بسیاری از این مناسبات به صورت غیررسمی می تواند صورت گیرد و فرصت های رانت جویی و فسادگسترده ای را در این معاملات ایجاد خواهد کرد. از آن مهمتر اینکه کشور را از درآمدهای نفتی و فرصت های سرمایه گذاری در منابع خودش محروم می کند و بنابراین این چاه های نفت که اصلی ترین ذخایر درآمد کنونی کشور ما هستند، از سرمایه گذاری کافی برخوردار نخواهند شد و آسیب های جدی خواهند دید. کما اینکه اطلاعاتی که وجود دارد حکایت از این امراست که به دلیل فقدان سرمایه گذاری کافی بسیاری از این چاه ها،عمرشان کوتاه شده و یا آسیب های جدی دیده اند و به این ترتیب ادامه این روند باعث تخریب بیشتر منابع طبیعی و ذخایرعظیم کشور خواهد شد.

هم چنین برنامه های توسعه ای کشور تحت تاثیر قرار خواهد گرفت و ورود منابع نفتی بسیار کاهش پیدا خواهد کرد. بر این اساس کاهش درآمدهای نفتی به منزله کاهش بسیاری ازسرمایه گذاری ها در زیرساخت های اقتصادی کشور و برنامه های توسعه ای خواهد بود و همین مسئله تاثیر مستقیمی روی انتظارات بخش خصوصی برای سرمایه گذاری دارد و می تواند منجربه کاهش سرمایه گذاری توسط بخش خصوصی هم شود. تهاتر به صورت طبیعی خواسته مطلوب ما نیست و یک امر تحمیل شده است. منتها متاسفانه این اتفاق از موضع حفظ منافع ما پیش نمی رود و به طورکلی به ضرر اقتصاد و جامعه ایرانی است.

دیدگاه تان را بنویسید

 

نیازمندی ها

پیشنهاد ما

Markets

نیازمندی ها