جولان چک‌های برگشتی در بانک‌ها/روزانه چند چک برگشت می‌خورد؟+نمودار

پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :

به گزارش نامه، بر اساس گزارش های بانک مرکزی متوسط نرخ چکهای برگشتی در سال 90 به رقم بی سابقه 12.4 درصد رسید. بر این اساس طی این سال بالغ بر 6.4 میلیون برگ چک در سال گذشته برگشت خورد. همچنین بر اساس آمارهای بانک مرکزی که فروردین سال جاری اعلام شد میزان چکهای برگشتی معادل 2.3 هزار میلیارد تومان اعلام شده است.

اما آخرین آمار بانک مرکزی، تعداد چک های مبادله شده از ۴۴.۷۱ میلیون برگ در سال ۷۸ با سیر صعودی به ۷۹.۰۵میلیون برگ در سال ۸۶ افزایش و مجددا با روند نزولی به ۵۱.۳۷میلیون برگ در سال ۹۰ رسیده که حاکی از کاهش اعتبار چک طی سنوات مورد اشاره است. اگر چه این روند طی سال های ۸۸ تا ۹۰ با شیب بسیار کند، روند صعودی به خود گرفته است.

اگرچه تعداد چک های مبادله شده رشد قابل توجهی در سال ۹۰ نسبت به سال ۷۸ نداشته است (۱۴.۹درصد) اما مبلغ چک های مزبور طی مدت یاد شده از ۴۸.۸۹هزار میلیارد ریال به ۷۳۶.۷۱هزار میلیارد ریال رسیده است، این موضوع حاکی از افزایش نقدینگی و وجود تورم در جامعه، کاهش ارزش پول و انجام معاملات با ارزش اسمی بالاتر است.

تعداد چک های برگشتی در سال ۷۸ بالغ بر ۲.۶۳ میلیون برگ بوده که با شیب صعودی، این رقم در سال ۹۰ به ۶.۳۸میلیون برگ رسیده است که حاکی از ۱۴۲ درصد رشد در آمار چک های برگشتی به تعداد، طی دوره مورد بررسی است.

در بازه زمانی مورد بررسی، مبلغ چک های برگشتی نیز هم سو با افزایش تعداد چک های برگشتی و نیز افزایش حجم چک های مبادله شده، افزایش قابل توجهی داشته و از مبلغ ۲.۰۹هزار میلیارد ریال در سال ۷۸ به ۳۵.۶۱هزار میلیارد ریال در سال ۹۰ رسیده است که رشد بسیار زیاد ۱.۶۰۳درصد را به نمایش می گذارد. درصد چک های برگشتی به کل چک های مبادله شده به لحاظ تعدادی از ۵.۸۹ درصد در سال ۷۸ به ۱۲.۴۱ درصد در سال ۹۰ رسیده است که ۱۱۰ درصد رشد را نشان می دهد. به بیان بهتر، در سال ۷۸ از هر ۱۰۰ فقره چک صادره حدود شش فقره برگشت خورده است و این تعداد در سال ۹۰ به حدود ۱۳ فقره رسیده است.

از سال ۷۸ تا سال ۹۰ با وجود رشد درصد چک های برگشتی به کل چک های مبادله شده به لحاظ تعداد، درصد چک های برگشتی به کل چک های مبادله شده به لحاظ مبلغ طی سنوات یاد شده، تفاوت چشمگیری نداشته و شاخص مزبور از ۴.۲۷ درصد در سال ۷۸ به ۴.۸۳ درصد در سال ۹۰ رسیده است. درصدهای موصوف به این معناست که از هر ۱۰.۰۰۰ریال مندرج در چک های صادره در سال ۷۸ مبلغ ۴۲۷ ریال آن برگشت خورده و این رقم در سال ۹۰ به ۴۸۳ ریال رسیده است.

اعداد و ارقام فوق نشان می دهد که اگرچه حجم ریالی چک های برگشتی طی سال های مورد بررسی به شدت افزایش یافته است، لیکن با توجه به ثابت بودن مبلغ چک های برگشتی به مبلغ کل چک های صادره، یکی از دلایل این افزایش می تواند ناشی از افزایش نقدینگی موجود در اقتصاد و نیز بزرگ شدن مبادلات فی مابین باشد.

با توجه به ثابت بودن مبلغ چک های برگشتی به مبلغ کل چک های صادره، افزایش درصد تعداد چک های برگشتی به کل تعداد چک های مبادله شده، می تواند به معنای استفاده روزافزون از چک بلامحل در مبادلات باشد. با توجه به تعداد روزهای کاری سال ۹۰ (حدود ۲۹۰ روز) در هر روز کاری به طور متوسط ۲۱.۹۵۰فقره چک برگشتی، در کشور ثبت و ضبط شده است. این آمار به صورت مبلغی حدودا بالغ بر ۱۲۳ میلیارد تومان برای هر روز کاری بوده است.گفته می شود این مبلغ برای سه ماه سال جاری(91) چیزی بیش از200 میلیارد تومان در روز است.

آنچه مسلم است این است که چک به عنوان ابزار پرداخت معاملات روزمره، که قرار بود برای آسان شدن معاملات مالی به کار گرفته شود، این روزها به عنوان یکی از معضلات اجتماعی بازار و البته مردم عادی به امید دریافت وجهی به باجه های بانک می روند، مطرح است.

هم اکنون واقعیت این است که افزایش تعداد و مقدار چک های برگشتی خود معلول فضای نامطلوب کسب و کار و رکودی است که بر بازار حاکم است در حالی که قانون گذار با تغییراتی که در قانون به وجود آورده است، سعی دارد صادر کردن چک را با وسواس عمل بیشتری همراه کند نه اینکه کمک کند فعال اقتصادی از امنیت و اطمینان خاطر بیشتری در فعالیت خود برخوردار شود.