رییس کمیسیون واردات اتاق ایران: رفتارهای عوامگرایانه دیگر جواب نمیدهد
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پمپاژ گسترده آمار و اعداد از عملکرد دولتهای نهم و دهم، آن هم در روزهای پایانی دولت همچنان ادامه دارد، آمارهایی که حتی با آمارهای رسمی فاصله بسیار دارد و باعث شده است که کمیسیونهای تخصصی مجلس به ویژه کمیسیونهای اقتصادی ماموریت پیدا کنند که آمارهای ارائه شده از سوی دولت دهم را بررسی و به نوعی راستیآزمایی کنند. به اعتقاد منتقدان، اینکه شخص رییس دولت دهم و وزرای ایشان به صورت یکجانبه در یک ماه اخیر به کرات و بعضا به صورت تکراری آن هم در مجامع رسمی اقدام به ارائه و پمپاژ اعداد و ارقام به مردم کرده و شرایط کنونی اقتصاد کشور را مطلوب ارزیابی میکند، منطقی به نظر نمیرسد. این در حالی است که آمار و اطلاعات از چنان جایگاه ویژهیی برخوردار هستند که در صورت نبود آمارهای دقیق، امکان برنامهریزی درست هم برای آینده وجود ندارد. در همین راستا، به گفتوگو با مجیدرضا حریری، رییس کمیسیون واردات اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران پرداختیم و در این گفتوگو، به حوزهیی اشاره شد که دولت در طول چند ماه گذشته، آن را افتخاری برای خود میدانست: «برابر شدن واردات و صادرات» و «عدم رشد بالای تورم». اما آیا واقعا چنین اتفاقی افتاده
است؟ و کاهش واردات با برنامهریزی بوده است؟ آقای حریری، درباره تناقضهای آماری میخواستم بپرسم. دولت دهم در روزهای پایانی عمر خود یکسری آمارهایی از وضعیت بخشهای مختلف اقتصادی منتشر کرده که کاملا با آمارهای کارشناسان و همچنین رییس منتخب دولت یازدهم متفاوت است. به نظر شما کدامیک از این آمارها قابل استناد است؟ به نظر من، یک نفر اشتباه میکند. بهتر است به سابقه افراد مراجعه کنید تا متوجه شوید چه کسی آمارها را پنهان میکند. با اینحال کدامیک از آمارها واقعبینانهتر و قابل استنادتر است. منهای آمارهایی که ارائه میشود، مشاهدات میدانی نشان میدهد که وضع مردم بدتر شده است. در حال حاضر آمارهای متفاوتی در دولت در رابطه با نرخ تورم ارائه میشود. در واقع بین آمار بانک مرکزی و مرکز آمار 5/3 درصد اختلاف وجود دارد؛ در صورتی که در اقتصادهای منظم و بسامان نرخ تورم حول و حوش 5/3 درصد است. یعنی اینقدر تورم لجامگسیخته است که اصلا فاصله 5/3 درصد به چشم نمیآید. با این حال، اگر همین روند نرخ تورم را که بانک مرکزی 35 درصد اعلام کرده، برای تیرماه بخواهیم حساب کنیم، نرخ تورم به 37 درصد میرسد. این نرخ تورم بسیار
بالاست و من فکر میکنم در دنیا، دو، سه کشور داشته باشیم که نرخ تورم بالایی دارند. پس خیلی به آمارها نمیشود اعتماد کرد. به نظر میرسد که باید یک نهادی در کشور وجود داشته باشد که آمارها را راستیآزمایی کند و به عقیده من، مرکز پژوهشهای مجلس میتواند این کار را انجام دهد. اینکه دولت بگوید من اقتصاد هفدهم دنیا هستم؛ با توجه به اینکه آمارها را خودش به بانک جهانی میدهد، افتخار نیست. اطلاعاتی که مراجع جهانی منتشر میکنند، اطلاعاتی است که دولت خودمان به آنها داده است. اینکه بر آن اساس بخواهیم بگوییم اقتصاد هفدهم دنیا هستیم؛ در صورتی که رتبه کسبوکارمان در دنیا چهل و هشتم است و تنها اقتصادی هستیم که در سازمان تجارت جهانی (WTO) نیستیم، درست نیست. اینکه بگوییم نرخ بیکاری کاهش یافته، در صورتی که هر کسی به دور و بر خود نگاه میکند، تعداد زیادی آدم بیکار میبیند، درست نیست. اینها مشاهدات میدانی است و خیلی نیازی به آمارها ندارد. اینکه بگوییم نقدینگی در افزایش تورم موثر نیست، نشان میدهد که یا بهشدت از قوانین و قواعد و علم اقتصاد به دور هستیم یا بهشدت رفتارهای مردم گرایانه خود را در روزهای آخر میخواهیم نشان دهیم.
منتها متاسفانه دیگر جواب نمیدهد. یعنی مردم در 24 خرداد 1392 نشان دادند که به آن «نه» میگویند. من تعجبم از گویندگان چنین آمارهایی نیست که در روزهای آخر دولت ارائه میدهند، تعجبم از شنوندگان چنین آماری است که یک ساعت و نیم چنین آماری را گوش میدهند. آقای احمدینژاد روزی که رییسجمهور شدند، با این شعار روی کار آمدند که ما دولت خدمتگزار هستیم. در طول 8 سال گذشته بارها گفتند نوکر مردم هستیم. اما من به عنوان یکی از مردم میگویم که ما نوکر نمیخواهیم. شما مدیرعامل شرکتی بودید که ما به عنوان مردم سهامداران آن هستیم. ترازتان را حالا که میخواهید بروید، بدهید. ترازتان را به یک حسابرس بیطرف بدهید و اگر ترازتان منفی است، جواب بدهید چرا منفی شده است؟! آقای حریری، یکسری از آمارهایی که دولت دهم ارائه کرده، در رابطه با واردات و صادرات بوده است. این دولت معتقد است که صادرات نسبت به واردات مثبت شده است؛ در حالی که آخرین گزارش گمرک، از منفی شدن صادرات نسبت به واردات حکایت دارد. نظر شما به عنوان رییس کمیسیون واردات اتاق بازرگانی در این باره چیست؟ در اینکه واردات ما در طول یکسال گذشته کاهش پیدا کرده، هیچ شکی نیست.
اما باید پرسید این کاهش واردات با برنامهریزی بوده است؟ خیر. وقتی میخواهید صادرات و واردات را برابر کنید، اگر صادرات و واردات را با هم افزایش دادید، اما صادرات بیشتر افزایش یافت، آن زمان موفق هستید. ما صادراتمان کاهش پیدا کرده است، اما شاهدیم که ترازمان نسبت به قبل مثبت میشود. ضمن اینکه اندازه اقتصادمان در حال کوچک شدن است و اندازهمان در تجارت جهانی در حال کوچک شدن است و این یک خطر است. ما سهمی در تجارت جهانی، چه در خرید و چه در فروش نداشتیم. زمانی میتوانیم افتخار کنیم که با برنامهریزی درست، در مجموع صادرات و واردات، سهممان را در تجارت جهانی بالا ببریم و هم بتوانیم ترازمان را در اقتصاد جهانی افزایش دهیم. صادراتی که ما انجام میدهیم، باید صادراتی مبتنی بر تکنولوژی بومی باشد. با این شرایط، هدفگذاریای که دولت دهم در برابر کردن صادرات و واردات داشته، تا چه اندازه محقق شده است؟ آیا ما با وجود نزدیک شدن حجم واردات و صادرات، میتوانیم این موضوع را یک امتیاز بدانیم؟ ما هم از نظر ارزشی و هم از نظر وزنی با کاهش صادرات روبهرو بودیم. البته باید بگویم که اول از همه، من خودم روی موضوع صادرات نفتی و
غیرنفتی انتقاد دارم. من معتقدم آنچه ما به عنوان نفتخام میفروشیم، خیلی تفاوتی با آنچه به عنوان سنگ آهن خام یا مواد معدنی خام دیگر میفروشیم، ندارد. آنچه به عنوان میعانات گازی هم میفروشیم، باز مواد خام است. کالاهای پتروشیمی هم در نخستین حلقه زنجیره تولید است، بر این اساس، صادرات ما، صادرات افتخارآمیزی نیست. به صادرات زمانی میشود افتخار کرد که محصولات صنعتی صادر شود. همانطور که گفتید، در کالایی که رتبه اول صادرات غیرنفتی را دارند، متانول و قیر دیده میشود. بله، ما کار تکنولوژیکی روی این کالاها انجام ندادیم. یعنی ما منابع خدادادی را از زیر زمین استخراج کرده و میفروشیم؛ مثل نفت، سنگ آهن، متانول و... از سوی دیگر، صادرات سنتی داریم و سالهای سال است که پسته میفروشیم و فرش صادر میکنیم. به صادرات زمانی میتوان افتخار کرد که کالاهایی با ارزش افزوده بالا متکی بر تکنولوژی صادر کنیم. برنامهریزی باید این باشد. اما در حالت فعلی که به آن مرحله نرسیدیم، میبایستی با سمتگیری و جهتگیری خاص، صادرات را گسترش دهیم. حتی در صادرات نفت و میعانات گازی من به شخصه معتقد هستم که باید بفروشیم تا بتوانیم زیرساختها را
مهیا کنیم. اما اینکه با پول این فروشها چه میکنیم، مهم است. آن کالاهایی را هم که وارد میکنیم، باید با برنامه و مدیریت باشد. منتها ما نه در صادراتمان مدیریت داریم و نه در وارداتمان؛ بخصوص در دو، سه سال اخیر. در آمارهای گمرک دیده میشود که 50 درصد از صادرات غیرنفتی به میعانات گازی مربوط میشود. به نظر شما، اگر یک روزی نفت و گاز نداشته باشیم، آیا چیزی برای صادرات داریم؟ این نشان میدهد که واردات و صادرات کشور شکننده است. اینکه میگویند تحریمها یک فرصت است، من معتقدم که ما هیچگاه نباید در شرایطی قرار بگیریم که از سختیها بتوانیم فرصت پیدا کنیم. اما به نظر من یک حسنی که تحریمها داشت، این بود که تمام معایب اقتصاد ما را عریان کرد. یعنی ما نشان دادیم که بعد از حدود 40 سال صنعت اتومبیل، صنعت خودرو مشکل دارد. نوع واردات ما مطابق آمار گمرک، نشان میدهد که در بهترین حالت ممکن و در سالی که بیشترین واردات را داشتیم - سال 90 -، 12 درصد واردات کالاهای ساخته شده قابل مصرف بوده است و بیش از 85 درصد واردات یا کالاهای اساسی بوده مثل گندم و روغن، یا مواد اولیه کارخانهها یا ماشینآلات و قطعات یدکی. یعنی نشان
میدهد که قسمتهایی از صنعت ایران به نوعی وابسته به خارج از کشور است؛ با وجود اینکه در 30 سال گذشته همه دولتها کار خود را کردند. اما صنایع در این دوره دچار مشکل شدند. در حالی که وقتی قیمت دلار از 1000 تومان به 3000 تومان افزایش یافت، تمام تولیدات داخلی هم به همان نسبت گران شدند؛ ضمن اینکه اتکایشان به دلار برای واردات بسیار زیاد بود. اینها ایراداتی است که در شرایط عادی باید بررسی کرد و با این اتفاقی که افتاد و آزمایشی که صنعت ما داد، ضعفهای خودمان را متوجه شویم و براساس آن، برنامهریزی درست داشته باشیم. در آمارهای گمرک در رابطه با واردات، میبینیم که واردات کالاهایی همچون برنج با افزایش دو برابری روبهرو بوده است. دلیل این موضوع چه بوده است؟ ما متاسفانه در طول سال 91 و آغاز سال 92، 5 قلم اول وارداتیمان عموما خوراکیها بوده است. البته بخشی از این واردات را باید به دولت حق داد؛ چراکه ما وقتی در شرایط فشارهای تحریمی قرار میگیریم، اولویتمان باید این باشد که کالاهای اساسی مردم را ذخیرهسازی کنیم. اگر این ذخیرهسازی انجام شده باشد، چون اطلاعات من در این مورد کم است، بخشی از این واردات اجتنابناپذیر
بوده است. اما باید بههرحال بپذیریم که سیاست تولیدی و کشاورزی کشور صحیح نبوده است که در طول گذشت چند سال از جشن خودکفایی گندم، حالا دوباره بزرگترین واردکننده گندم دنیا شدیم و در طول تاریخ ما رکورد واردات گندم را در طول دو، سه سال اخیر شکستیم. این نشان میدهد که یا تولید نکردیم یا تولید داخلی را نتوانستیم با مدیریت صحیح و قیمت مناسب از تولیدکننده بگیریم. سال گذشته بخشی از گندم تولیدی ما خوراک دام و طیور شد و بخشی هم به دلیل عدم تعیین نرخ عادله برای خرید تضمینی گندم کشاورز داخلی، به صورت آرد و گندم به کشورهای همسایه قاچاق شد. به این ترتیب، عدم تصمیمگیری و مدیریت مناسب در نحوه تولید و توزیع مواد غذایی در کشور را شاهد بودیم. بیبرنامگی در امر واردات از کجا نشات میگرفت؟ آیا در این زمینه مدیریت واردات داشتیم؟ خیر، ما هیچ استراتژیای برای واردات نداریم و آن را مدیریت نمیکنیم. من هم معتقدم باید واردات مدیریت شود، منتها با ابزار مدیریتی. ابزار مدیریتی، بگیر و ببند نیست؛ ابزار مدیریتی بخشنامه عدم واردات کالا نیست؛ ابزار مدیریتی، تعرفه است و فقط با تعرفه میشود واردات را کنترل کرد. نکتهیی که خیلی جالب
است، این است که ما برای آنکه به WTO بپیوندیم، مسوولان دولتی چندین سال روی رژیم تجاری کار کردند و در نهایت این رژیم تدوینشده را به سازمان تجارت جهانی ارسال کردند و جالب آنکه در آن رژیم تجاری ایران متعهد شد هیچ نوع مانع غیرتعرفهیی سر راه تجارت نداشته باشد. اما امروز با ایجاد موانع غیرتعرفهیی که از سوی دولت اعمال شده است، عملا به تعهدات خود در سازمان تجارت جهانی که فعلا ایران عضو ناظر آن است، عمل نکردهایم. از این رو، بعید است که سازمان تجارت جهانی، ایران را که به تعهدات خود در امر تجارت عمل نکرده، به عضویت دایم خود قبول کند. به نظر شما در این شرایط، دولت آقای روحانی باید الزاماتی را در دستور کار خود قرار دهد؟ به نظر میرسد که باید یک گروه، یک تراز واقعی از اقتصاد کشور ارائه دهند. البته در برنامه 100 روز اول آقای روحانی این موضوع دیده میشود. تراز واقعی را باید به مردم ارائه داد؛ نه به دولتها. باید به مردم بگوییم که در چه شرایطی هستیم و همچنین به مردم این توضیح را بدهیم که اگر حتی از امروز تمام شدایدی که قرار بوده بر ما هم از خارجیها و هم از طرف داخلی اعمال شود، متوقف شود، ما در 6 ماه آینده
سرعت سرازیری رفتنمان کمتر میشود؛ نه اینکه به سرازیری نمیرویم. فقط با سرعت کمتری به پایین میرویم. این موضوع را باید به مردم توضیح دهیم و به مردم بگوییم که انتظار نداشته باشند که تا 5، 6 ماه آینده مسائل بهبود پیدا کند. اگر این حقایق را به مردم نگوییم و مردم انتظارات بیش از حد از دولت داشته باشند، باعث سرخوردگیشان میشود. حتما میبایست وضعیت اقتصادی را برای مردم توضیح دهیم و آینده کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت اقتصادی را توضیح دهیم. شخصا معتقدم که در کوتاهمدت و تا پایان امسال وضعیت خوبی نداریم. از اول سال 93 اگر همهچیز مرتب پیش رود، رو به بهبود میرویم و آینده بسیار درخشانی داریم. کشور ما پتانسیل بسیار بالایی دارد برای پیشرفت اقتصادی. کافی است که همهچیز مدیریت شود؛ حتی در شرایطی که ما با غرب درگیر هستیم. امیدوارم که این مشکلات از بین رود و ما در شرایط عادی بتوانیم فعالیت کنیم. آقای حریری، به نظر شما ما یک برنامه چندساله میخواهیم که تمام عقبگردهای 8 سال گذشته را بتوانیم جبران کنیم؟ این پارامتر را به صورت کمی نمیتوانیم ارزیابی کنیم. بهتر است بگوییم چقدر ما در این 8 سال ضرر دیدیم؟! بیش از اینکه
ضرر اقتصادی دیده باشیم، ضرر عدم اعتماد به مدیران دولتی را در حوزه اقتصاد داشتیم که همه اینها باید جبران شود. اما اینکه کشور ما چگونه بوده است؟ ما بعد از جنگ بعد از 4 سال توانستیم سر بلند کنیم؛ از جنگی که حداقل هزار میلیارد دلار خسارت به ما تحمیل کرد. ما توانستیم ظرف 4 سال، یعنی بین سالهای 68 تا 72 خودمان را سرپا نگه داریم و رو به پیشرفت برویم. بههرحال این قصه 8 ساله قابل مقایسه با وضعیت کنونی نیست، اما بدتر از آن را که نداشتیم. اینکه ما بتوانیم در 3، 4 سال آینده به شرایط مطلوب برگردیم، من معتقدم به خاطر ظرفیتهای بسیار زیادی که در کشور و اقتصاد و مردم وجود دارد، اگر فشارهای خارجی را از اقتصاد برداریم، ظرف حداکثر بین 2 تا 4 سال به شرایط مطلوب برمیگردیم و نرخ رشد اقتصادی مطلوب خواهیم داشت. البته به شرط اینکه حقایق به مردم گفته شود و توقعات مردم در کوتاهمدت کم شود. اما ما باید به مردم و صاحبان کسبوکار بگوییم که در 6 ماه آینده توقعشان را کم کنند، از سود بگذرند و حتی تحمل زیان را هم داشته باشند و خودشان را برای 6 ماه در اختیار دولت بگذارند تا از وضعیت بسیار بد فعلی فاصله بگیریم.
دیدگاه تان را بنویسید