رزاقی: بزرگترین اشتباه احمدی نژاد حذف یارانه دارو و پرداخت یارانه بنزین بود
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
همچنین روحانی درباره برنامه دولت برای ادامه قانون هدفمندی یارانه ها نیز سخن گفت. روحانی اعلام کرد که پرداخت یارانه نقدی به شکل فعلی تا پایان سال ادامه پیدا خواهد کرد و برای نحوه اجرای قانون هدفمندی در فاز دوم باید برنامه ریزی کرد.
بر همین اساس دکتر ابراهیم رزاقی نویسنده کتاب اقتصاد ایران در گفت وگو با نامه با بیان این که طی ماه های اخیر شاهد افزایش قیمت ها بوده ایم و این موضوع تشابه ظاهری با رکود تورمی دارد، می گوید: چون اقتصاد ایران اقتصادی نیست که شبیه اقتصاد کشورهای صنعتی باشد و اقتصاد وارونه است چرا که ما مانند 160 کشور جهان مواد خام می فروشیم و نیازهای خود را از خارج وارد می کنیم در صورتی که کشورهای صنعتی اینگونه نیستند.
وی همچنین درباره نحوه پرداخت یارانه نقدی معتقد است در جامعه دو گروه وجود دارد که یک گروه قربانی تورم و واسطه ها هستند و گروه دیگر امتیاز دار و برنده هستند و امتیازداران کسانی هستند که مسئول وضع موجود و بی عدالتی و نابرابری درآمدها هستند و سوال است که چرا باید به آنها یارانه بدهیم. باید برای پرداخت یارانه نقدی کف درآمد تعیین کرد و بر اساس آن یارانه نقدی پرداخت کرد.
مشروح گفت وگوی نامه با ابراهیم رزاقی را در ادامه مطالعه فرمایید:
***
آقای روحانی اخیرا اعلام کردند که کشور با رکود تورمی مواجه است و این آسیبی برای اقتصاد به شمار می رود و هم اکنون دولت یازدهم برنامه های کوتاه مدت ارائه کرده است. به نظر شما ما می توانیم در کوتاه مدت با رکود تورمی مقابله کنیم؟ شما چه راهکاری را برای برطرف شدن رکود تورمی پیشنهاد می کنید؟
رکود تورمی آمده از اندیشه های درون زای اقتصاد ایران نیست و تئوری سرمایه داری برون زای اقتصاد است و زمانی که می گوییم رکود تورمی یعنی اقتصاد فرانسه و آمریکا است. هم اکنون از صنایع داخلی حمایت نمی شود و آنها اشتغال کمی دارند و با تمام ظرفیت کار نمی کنند و این یک مشکل است.
طی ماه های اخیر شاهد افزایش قیمت ها بوده ایم و این موضوع تشابه ظاهری با رکود تورمی دارد چون اقتصاد ایران اقتصادی نیست که شبیه اقتصاد کشورهای صنعتی باشد و اقتصاد وارونه است چرا که ما مانند 160 کشور جهان مواد خام می فروشیم و نیازهای خود را از خارج وارد می کنیم در صورتی که کشورهای صنعتی اینگونه نیستند.
هم اکنون با دو اقتصاد کاملا مختلف رو به رو هستیم و باید ببینیم زمانی که اقتصاد ما چنین ساختار وابسته ای دارد سرنوشت آن را بیرون تعیین می کند. هم اکنون نفت ما به فروش نرفته است و ارز ما کاهش یافته و نمی توانیم کالا وارد کنیم و بر همین اساس ارز را گران کرده ایم و قیمت ها بالا رفته است و از طرفی هم دلار ارزان به وارد کننده داده می شود.
پیش از این تولیدکنندگان داخلی با تولید خارجی رو به رو بودند که ارزان قیمت بوده و نه تنها مصرف کننده به وسیله وارد کنندگان کالای مصرفی ارزان قیمت تهیه می کرده که تولید کنندگان هم قطعات و مواد خود را از خارج وارد می کردند و این موضوع برای آنها صرف هم داشته اما مزد کارگر را برای تولید نمی داده اند و هم اکنون که دلار گران شده شرایط سخت شده است.
تورم بر صنعت و کشاورزی ما تاثیر گذاشته است. تولید کننده خارجی با دلار ارزان مواد غذایی را تولید می کنند و هر سال چند میلیون تن مواد غذایی وارد کشور می شود و کشاورزان ما مورد حمایت قرار نگرفته اند و فعالان بازار محصولات کشاورزان داخلی را ارزان از آنها می خرند و به چند برابر قیمت می فروشند.
تمام این مسائل از عوامل رکود اقتصادی هستند و راه حل این است که به تولید کنندگان خارجی نباید یارانه بدهیم و به تولید کنندگان داخلی یارانه بدهیم و ما به التفاوت ارز که برای واردات به خارج می دهیم به ریال تبدیل کرده و در اختیار تولید کننده داخلی قرار دهیم. این موضوع در آمریکا هم اجرا می شود و دولت آمریکا سالانه 500 میلیارد دلار به تولید کنندگان کشاورزی یارانه می دهد که ارزان تولید کنند.
ما استقلال اقتصادی را روز به روز از دست داده ایم. هم اکنون 70 میلیارد دلار واردات داریم و تا دو سال قبل حدود 100 میلیارد دلار وارد می کردیم و در این شرایط صنایع ما که دچار رکود شده اند و بر همین اساس به این سرعت نمی توانند مواد اولیه را در داخل تولید کنند و بخش دولتی باید این صنایع را ایجاد کند.
باید به صنایع داخلی یارانه تعلق بگیرد تا آنها ارزان تولید کنند و در عین حال واردات را گران کنیم و با برنامه ریزی دقیق واردات را انجام دهیم تا کارخانجات داخلی منحل نشوند و برنامه داشته باشین تا تولید داخلی جایگزین محصولات خارجی شود و البته این به زمان احتیاج دارد.
آقای رزاقی شما می گویید باید از تولید کننده حمایت شود و بر اساس قانون هدفمندی باید 30 درصد از درآمدها به تولید برسد اما متاسفانه شاهد تحقق این موضوع نیستیم.
باید به این موضوع اعتقاد داشته باشیم و بعد از آن به دنبال اجرا باشیم و به تئوری های بیرونی و سرمایه داری اعتقاد دارند و با آنها می خواهند مسئله ایران را حل کنند. اگر طبق قانون اساسی به فکر استقلال اقتصادی بودیم اینگونه نمی شد و بعد از 3 دهه همچنان نفت خام نمی فروختیم.
اما از لحاط اقتصادی چون اقتصاد آمریکایی را پیاده کرده ایم با این مشکلات رو به رو هستیم و افراد را به دلالی دعوت کرده ایم و کمتر به منافع ملی توجه می شود. در انتخابات نیز درباره استقلال اقتصادی صحبت مطرح نشد.
الگوی مستقل اقتصادی ایران در قانون اساسی آمده است و رهبری نیز به آن اشاره دارند و باید به آن توجه کرد.
فکر می کنید دولت یازدهم می تواند استقلال اقتصادی را برای کشور رقم بزند؟
اگر به این موضوع اعتقاد داشته باشد حتما می تواند. دولت اعتدال باید از سرمایه داری دور باشد و بر اساس قانون اساسی در اقتصاد عمل کند. اصلی ترین موضوع اعتقاد است. به طور مثال عملکرد صنایع دفاع باعث افتخار ایران است و ما می توانیم به خوبی عمل کنیم و باید به کاری که انجام می شود اعتقاد داشته باشیم و باید منافع ملی را در نظر بگیرند.
باید از مردم بخواهیم در اقتصاد دخالت کنند و به طور مثال بخواهیم که توزیع را مردم انجام دهند و در دوره دفاع این کار را کردیم و موفق هم بودیم و باید هم اکنون این کار را انجام دهیم و باید ستاد بسیج اقتصادی را فعال کنیم و دولت ارزان کالا وارد کنند و از طریق تعاوین به مردم بدهد اما هم اکنون دولت مالا وارد می کند و در اختیار بازار قرار می دهد.
از طرفی عده ای به جای واردات کالای اساسی کالای لوکس وارد می کند و هم اکنون 70 میلیارد دلار بدهی معوق بانکی وجود دارد و بانک ها بی حساب وام پرداخت کرده اند و متقاضیان این منابع را به سمت هدف مورد نظر نبرده اند و نظام بانکی کشور باید اصلاح شود.
ما در 24 سال 15 میلیون شغل ایجاد کرده ایم و حدود هزار میلیارد واردات داشته ایم و باید با این رقم 100 میلیون شغل ایجاد می کرده ایم و البته از این 15 میلیون شغل حدود 5 میلیون نفر واسطه بازاری هستند.
شما می گویید مردم باید در فعالیت های اقتصادی قرار بگیرند اما مردم به قرار گرفتن در امور اقتصادی خوش بین نیستند.
دولت باید از مردم دعوت کند و بسیاری هستند که حاضرند جان خود را برای وطن بدهند و باید به سراغ این افراد رفت. هنوز هم افرادی هستند که سرمایه خود را به دلالی نبرده اند و به منافع ملی فکر می کنند.
به جای این که مردم به سمت سرمایه گذاری در تولید هدایت شوند به سمت دلالی می روند.
چون این موضوع را مشاهده کرده اند و دیده اند که دلالی سود دارد. اما کسی که به فکر منافع ملی است را می گویند تفکر اقتصادی ندارد و این یک بیماری است که نام آن سود پرستی است.
هم اکنون رشد اقتصادی ایران منفی 5.4 درصد است و با اهداف قانون برنامه پنجم توسعه فاصله زیادی وجود دارد.عوامل اصلی کاهش رشد اقتصادی کشور چیست؟
قانون برنامه پنجم توسعه محقق نمی شود. باید تولید کشور برونزا باشد تا نتیجه بدهد. به طور مثال کشور ژاپن و یا چین را در نظر بگیرید. در این کشورها منافع ملی از اهمیت بالایی در اقتصاد برخوردار است. این کشورها بازار آمریکا را برای منافع خودشان می خواهند اما حاضر نیستند از آمریکا کالا وارد کنند. چین قیمت دلار را بالا تعیین کرده است و کسی نمی تواند به پین کالا صادر کند و این موضوع بر خلاف ما است.
نکته دیگر این است که زمانی که ما نفت می فروشیم و این نفت در چرخه اقتصادی قرار می گیرد تا چه اندازه تولید ملی است؟ طی ماه های اخیر فروش نفت کم شد و درآمد نفتی ایران کاهش پیدا کرد و تولید کشور مختل شد. اقتصاد ایران بر اساس صادرات نفت است و این موضوع ایراد دارد و باید برای آن فکری کرد.
بخش خدمات بیش از 50 درصد اقتصاد کشور را تشکیل می دهد. این خدمات چیست؟ حدود 15 درصد از آن دلالی است. به طور مثال زمانی که با مشکل حمل و نقل رو به رو هستیم و با یک میلیون خودرو مشکل حل می شود می خواهند با 7 میلیون خودرو مشکل را حل کنند و این ها تولید واقعی نیست.
تولید داخلی به معنای واقعی خیلی کمرنگ است و همه از پرتو نفت هستند. البته بحث کشاورزی با نفت کاری ندارد و نقطه قوت ما است و باید به سرعت آن را بازسازی کنیم. اما متاسفانه سالانه 7.5 میلیون تن گندم وارد می کنیم و واردات دیگری نیز در این زمینه داریم و این نشان می دهد در این زمینه هم وابستگی داریم. تولید شیر با علوفه خارجی وابسته با نفت صادراتی است و تولید واقعی نیست.
نکته مهم این است که تا کنون نفت بوده و ارزان می فروختیم اما هم اکنون فروش کم شده است و باید راهکار مهم ارائه کرد. یک راهکار این است که به هر طریقی که شده نفت را با هر قیمتی به فروش برسانیم و این موضوع این است که به استقلال اقتصادی نمی اندیشیم و می خواهیم اقتصاد وابستگی آور را ادامه بدهیم در صورتی که اگر به استقلال اقتصادی بی اندیشیم از خدا می خواستیم که نفت به فروش نرود و کالا وارد نشود و این راهکار مناسب نیست.
راهکار اساسی این است که باید از تولید داخلی حمایت کنیم و از تحریم اقتصادی استقبال کنیم و از نیروی مردمی استفاده کنیم و از الگوی صنایع دفاعی استفاده کنیم.
موضوع دیگر این است که زمانی که از آدم های ناکارآمد استفاده می کنیم نتیجه نمی گیریم و باید مدیریت دولتی کارآمد باشد و مواردی که بخش خصوصی ورود پیدا نمی کند باید بخش دولتی با قدرت وارد آن بخش ها شود و خلا و کمبود را جبران کند.صنعت قطعه سازی و ماشین سازی از جمله این بخش ها هستند.
اگر به این موضوع توجه شود در دو سال در اقتصاد به استقلال می رسیم و حدود 30 میلیون شغل ایجاد می شود و از کشورهای دیگر برای کار در ایران دعوت می کنیم. اگر از ابتدای جنگ این کار را کرده بودیم هم اکنون 70 میلیون خارجی در ایران کار می کردند و الگو توسعه صنعتی در ایران الگوی جذابی است.
قانون هدفمندی یارانه ها این روزها به یک بحث داغ اقتصادی تبدیل شده است و اظهارنظرهای متفاوتی درباره این قانون مطرح می شود و اخیرا دولت اعلام کرده تا پایان سال تغییری در شیوه پرداخت یارانه نقدی نخواهد داشت. تحلیل شما از اجرای این قانون چیست و چه راهکاری را برای ادامه اجرای قانون هدفمندی پیشنهاد می کنید؟
درباره هدفمندی یارانه ها سوال این است که کسانی که میلیاردها تومان سرمایه دارند و در زمان گرانی سرمایه آنها افزایش پیدا می کند چرا باید یارانه نقدی دریافت کنند؟ این افراد برندگان و امتیازداران هستند و دنبال منافعی هستند که با منافع ملی مغایرت دارد. البته تولید کنندگان اینگونه نیستند.
در جامعه دو گروه وجود دارد که یک گروه قربانی تورم و واسطه ها هستند و گروه دیگر امتیاز دار و برنده هستند و امتیازداران کسانی هستند که مسئول وضع موجود و بی عدالتی و نابرابری درآمدها هستند و سوال است که چرا باید به آنها یارانه بدهیم. باید برای پرداخت یارانه نقدی کف درآمد تعیین کرد و بر اساس آن یارانه نقدی پرداخت کرد.
یک موضوع مهم این است که برای این که به مردم اطمینان خاطر دهیم باید بیمه ها را تقویت کنیم و خدمات پزشکی خوبی به مردم ارائه دهیم و هزینه درمان را برای مردم کاهش دهیم و باید بیمارستان های دولتی را تقویت کرد.
به نظر بنده حدود 60 درصد از جامعه را فقرا تشکیل می دهند و اگر آنهایی که خودشان را فقیر می دانند نیز حساب کنیم 80 درصد جامعه فقیر خستند چرا که پولداران خود را فقیر می دانند به دلیل این که بدهی بالایی دارند.
بنده فکر می کنم 30 میلیون نفر در ایران نیاید یارانه بگیرند و یارانه آنها را باید به تولید کنندگان باید داد. پرداخت یارانه نقدی باید ادامه داشته باشد اما چرا یارانه بنزین حذف نمی شود؟ به نظر بنده بزرگترین اشتباهی که دولت آقای احمدی نژاد انجام داد این بود که یارانه نان و دارو و مواد اولیه را حذف کرد اما یارانه بنزین را حذف نکرد.
آقای احمدی نژاد بر خلاف شعار عدالت محوری عمل کردند و به مردم به جای آن که کار بدهند و به جای آن که مزد حقوق بگیر را متناسب با تورمی که ایجاد کرده است افزایش بدهند و به جای اخذ مالیات از ثروتمندان، سیاست تعدیل را پیاده کردند و ایده صندوق بین المللی پول را پیاده کردند.
در صندوق بین المللی از احمدی نژاد به عنوان قهرمان یاد کرده اند. اما این موضوع فقیر کردن فقرا و پولدار کردن پولداران بود. اما یارانه باید به فقرا تعلق بگیرد. در آمریکا 50 میلیون نفر اگر از دولت یارانه نگیرند نمی توانند زندگی کنند.
اگر قیمت بنزین افزایش یابد و افزایش قیمت سایر کالاها را کنترل کنیم اتفاق خاصی رخ نمی دهد و باید از کالاهای اساسی مردم حمایت کرد.
یکی از ایرادهایی که هم اکنون وجود دارد این است که کالایی که با دلار یارانه ای در داخل کشور تولید شده در شرایطی که باید در داخل کشور مصرف شود به خارج از کشور صادر می شود و متاسفانه ارز آن نیز به بانک مرکزی باز نمی گردد.
دیدگاه تان را بنویسید