گلایههای رئیس انجمن صنفی روغن نباتی کشور؛
سودهای هزار میلیاردی واردات روغن در جیب کیست؟
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه، تنظیم بازار محصولات کشاورزی کشور در پنج 6 سال گذشته با نوسانها و تلاطمهای بسیاری درگیر بوده است، بهطوریکه کشاورزان داخلی در این مدت به نوعی مورد بیمهری برخی از مدیران وزارتخانههای مربوطه قرار گرفته و بازار رضایت بخشی نداشتهاند.
افزونبر این اختلاف نرخ ارز در بازار آزاد و بانک مرکزی، عدهای را بر آن داشته است تا با استفاده از برخی روابط ناسالم اداری و رانتها، واردات برخی از اقلام کالایی را در انحصار بگیرند و با سوءاستفاده از گرانی دلار در بازار آزاد، سودهای کلان به جیب بزنند.
ابوالحسن خلیلی، رئیس انجمن صنفی روغن نباتی کشور در گفت وگو با پایگاه اطلاع رسانی تولید ایرانی در این باره گفت گویی انجام داده است که گزیده ای از آن در ادامه می آید:
هماکنون تولید دانههای روغنی در ایران در مقایسه با پنج سال گذشته روند کاهشی چشمگیری داشته است، حتی برخی از کارشناسان از کاهش 50 درصدی این شاخص خبر میدهند، فکر نمیکنید این روند در یکی 2 سال آینده کشور را در تأمین روغن خام بهطور 100 درصدی به واردات خارجی وابسته میکند؟
بله درست است و من به پرسش شما این خبر را هم اضافه کنم که هم اکنون 95 درصد روغن مورد نیاز کشور از طریق واردات فراهم میشود و سهم تولید ملی ما در این مورد تنها پنج درصد است.
جالبتر این که این سهم پنج درصدی هم چندان قابل اتکا نیست، چون کشاورز داخلی ما که در برخی استانها مانند اردبیل، گلستان، مازندران، آذربایجان شرقی و . . . به کشت دانههای روغنی مشغول است، به علت بیبرنامه بودن دولت در تنظیم کشت دانههای روغنی، ممکن است امسال آفتابگردان بکارد، اما سال بعد از همان زمین برای کشت گندم ، سیب زمینی یا هر چیز دیگری استفاده کند؛ اعتمادی به همان پنج درصد هم نیست، به واقع خبر بد این است که رغبت کشاورزان به کاشت دانههای روغنی کم شده است، نوسانات عجیب و غریب بازار هم باعث شده است تا کشاورزان هر سال کشتشان را تغییر بدهند و چیزی را بکارند که به نظرشان در آن سال سود بیشتری دارد.
البته این امر هم روال طبیعی کار است، کشاورز مالک زمین خودش است و دوست دارد سود بیشتری به دست بیاورد و این خواسته نه به ما و نه به دولت محترم ربطی ندارد، ما تنها میتوانیم با سیاستهای حمایتی - سیاستهایی که این روزها فقط اسمش وجود دارد- کشاورزان را به کشت دانههای روغنی ترغیب کنیم که اگر این حمایتها را پذیرفتند لطف کنند و این کار را انجام بدهند.
به لحاظ پتانسیلهایی که در کشور وجود دارد تا چه میزان از روغن خام مورد نیاز را میتوانیم در کشور تولید کنیم؟
اگر منظورتان از پتانسیلها، زمین، کشاورز و شرایط اقلیمی مناسب است، که باید بگویم خیلی بیشتر از نیاز کشور میتوانیم تولید کنیم، حتی میتوانیم در این مورد از صادرکنندگان بزرگ جهان باشیم، در واقع در هر جایی که امکان کشت گندم وجود داشته باشد، میتوان دانههای روغنی هم کاشت.
ما در تولید گندم توانستیم به خودکفایی برسیم، در حالی که مصرف گندم کشور بیشتر از مصرف روغن خام است و از قضا بازدهی زمینهای گندم به اندازه بازدهی گیاهان روغنی نیست.
پس چه مانعی بر سر راه است که کشت دانههای روغنی و تولید روغن خام در کشور تا این حد رها شده است، سود دهی پایین است یا احیانا دستهایی در واردات وجود دارند که از تولید داخلی ممانعت میکنند؟
خوب پاسخ دادن به این پرسش به تحقیق و پیگیری نیاز دارد.
یعنی شما در این باره به عنوان نماینده انجمن صنفی روغن نباتی تحقیقی نکردهاید؟
نگاه کنید ما از سال 1383 یعنی نزدیک به یک دهه پیش به وزارت جهاد کشاورزی راهکار دادیم، برنامه و پیشنهاد ارائه کردیم اما دوستان موافقت نکردند، مخالفتشان هم سرسختانه بود، به ویژه در معاونت امور دام این وزارتخانه به شدت با برنامههایی که ما برای توسعه تولید داخلی داده بودیم،مخالف کردند و میکنند.
اگر مختصاتی را که ما در آن زمان برای حمایت از تولید روغن در کشور طراحی کرده بودیم، اجرا میکردند حالا به راحتی بیشتر از 60 درصد نیاز داخلی به روغن خام را در همین کشور و با دستهای همین کشاورزان تأمین میکردیم و این موضوع هم برای کشاورز سود داشت هم برای دولت، اما نکردیم و نمیدانم به چه علت این کار انجام نشد.
حتی همین حالا هم میشود با استفاده از طرحها و تحقیقاتی که ما انجام به نتیجه رساندهایم کاری بکنیم که تنها در سه سال آن سهم پنج درصدی را به 30 درصد ارتقا بدهیم، اما جالب است بدانید که مخالفتها هنوز هم ادامه دارد.
پیشنهاد شما چه بود؟ بالاخره بعید است کسی هم که مسئولیتی در دولت بر عهده دارد با وضوح برنامههای مدون و مفید را رد کند!
برای مثال یکی از سادهترین پیشنهادها را برای شما بازگو میکنم، در همان سالهای نیمه اول دهه هشتاد ما پیشنهاد کردیم که برای تأمین منابع مالی حمایت از تولید دانههای روغنی میتوانیم روی واردات کنجاله سویا 50 تومان تعرفه ببندیم. دوستان استدلال کردند که تعرفه 50 تومانی کنجاله باعث میشود که قیمت مرغ به همان میزان بیشتر شود و با همین استدلال طرح ما را رد کردند.
حالا شما اگر نگاه کنید میبینید که در یک دهه گذشته قیمت هر کیلو گوشت مرغ رشد شتابندهای داشته و هیچگاه کاهشی نبوده است، آن هم نه افزایش 50 تومانی و 100 تومانی، همین ماه گذشته قیمت مرغ داد همه را درآورد، حالا این بخش داستان به جای خود، منظور من مخالفت آقایان با طرح ما است، خدای نکرده آدم ممکن است به این مسئله سوءظن پیدا کند که به قول شما نکند دستهایی که صاحب امضا هستند در واردات نقش داشته باشند.
به طور تخمینی میتوانید بگویید که ارزش ریالی واردات روغن خام چقدر است؟
نگاه کنید برای تأمین روغن مورد نیاز کشور ما سه نوع واردات داریم، واردات روغن خام یعنی محصول نهایی، واردات کنجاله سویا و واردات دانهها روغنی.
به طور میانگین هر سال بیش از 2.4 میلیون تن کنجاله، 1.3 میلیون تن روغن خام و 700 تا 800 هزار تن دانه روغنی به کشور وارد میکنیم که ارزش ریالی آنها بالغ بر 40 هزار میلیارد ریال است، البته این در حالی است که ارزش هر دلار را 1226 تومان در نظر بگیریم، چون واردات این اقلام به طور کلی با ارز دولتی و 1226 تومانی انجام میشود، خوب طبیعی است اگر با دلار 2400 تومان حساب کنید، ارزش ریالی واردات این بخش بیش از 79 هزار میلیارد ریال میشود.
تفاوت در حجم هر یک از این سه قلم کالا چگونه تعیین میشود؟ یعنی چه فلسفهای پشت این قضیه وجو دارد که مثلا کنجاله بیشتر از روغن و روغن بیشتر از دانه وارد بشود، چه چیزی این معادلهها و اعداد را مشخص میکند؟
به نکته جالبی اشاره کردید تا من باز هم زبان به گلایه باز کنم، ما پس از این که از حمایت دولت برای تولید دانههای روغنی در کشور تقریبا ناامید و مأیوس شدیم به آقایان گفتیم که بلا نسبت ما را به خیر شما امید نیست، شر مرسانید.
اگر واردات هم میکنید لااقل روغن آماده وارد نکنید، به جای اولویت دادن بر واردات روغن خام آماده و کنجاله، بیایید دانههای روغنی وارد کنید بلکه کارخانههای فرآوری بتوانند جذب نیرو کنند و دستکم اشتغالزایی کرده باشیم، اما نرود میخ آهنی در سنگ! در واقع جوانان ما بیکار نشستهاند و ما داریم به جوانان کشورهای دیگر بابت کارشان و برای رفاه زندگیشان پول پرداخت میکنیم. دلار 1226 تومانی میدهیم به آنها که اگر خیلی لطف کردند و خواستند از ما چیزی بخرند، بیایند با همان دلار 1226 تومانی در ایران به اندازه 2400 تومان خرید کنند.
این روند کاهشی در تولید دانههای روغنی و به تبع آن کاهش سطح تولید کارخانههای فرآوریکننده بهعلت واردات روغن خام که موجب تعدیل نیروهای کار و طبیعتا بیکاری شماری از شاغلان این صنعت میشود، بهطور دقیق رسیدگی، سنجش و ارزیابی شده که بهطور تخمینی چقدر هزینه به جامعه تحمیل کرده است؟
البته در این باره هنوز کار شایستهای انجام نشده است، ما یک دهه اصرار کردیم و خون دل خوردیم، اما نه دولت و نه حتی رسانهها در این باره به آنچه که شایسته بود، عمل نکردند، اگر تدبیر دقیق و درستی در این باره نشود، در کمتر از پنج سال آینده ممکن است بهطور 100 درصدی در تأمین روغن کشور به واردات وابسته شویم؛ امیدواریم در سال تولید ملی وزارت جهاد کشاورزی نیاز صنعت روغنسازی کشور را در یابد و تصمیمهای آیندهسازی بگیرد و اجرا کند.
دیدگاه تان را بنویسید