سهمیهبندی بنزین مانع قاچاق سوخت نشد
گرانی ارز، برنامههای مقابله با قاچاق سوخت را برهم زد
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه، درآمدهای ناشی از «فروش و صادرات نفت و مشتقات آن» همواره در افزایش قدرت اقتصادی و تأمین بخشی از خزانه دولتها نقش به سزایی داشته است.
در این مسیر، عدهای سودجو از سالیان گذشته با سوءاستفاده از روابط خارج از ضوابط و با نفوذ افراد یقهسفید در دستگاهها برای بهرهمندی از رانت، به درآمد نامشروع از طریق قاچاق مواد سوختی سوبسیددار دست یافتهاند.
معضل قاچاق سوخت اتفاق یک و یا دو سال اخیر در کشور و در حوزه نفت و گاز کشور نبوده و نیست و دیر زمانی است که این معضل در کشور وجود دارد .
این معضل به دلیل تثبیت نرخ حاملهای انرژی برای مدت طولانی درکشور به وجود آمد و با افزایش نرخ ارز در کشور طی ماههای گذشته معضل قاچاق نیز در حوزه سوخت شدت گرف است به طوری که امروزه شاهد حجم زیادی قاچاق سوخت از طریق مرزها هستیم که شیوهنامه ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز برای فروش مرزی سوخت تقطیری بدون انجام مقررات گمرکی و قانون یکسانسازی تشریفات ورود و خروج کالا و خدمات، زمینهساز آن بوده است.
سوخت تقطیری پایین ترین نوع ضایعات حاصل از مواد سوختی و مشتقات نفتی است که پس از آن امکان هیچ بهرهمندی و استفاده دیگری از این نوع سوخت وجود ندارد و به طور تقریبی از هر 10 تن مواد سوختی خالص حدوداً کمتر از 1 تن ضایعات سوخت حاصل میشود.
کارشناسان بر این باورند که صادرات و فروش سوخت تقطیری که توجیه اقتصادی ندارد، زمینهساز سوءاستفادههای کلان اقتصادی و کسب درآمدهای نامشروع از طریق قاچاق مواد سوختی یارانهای میشود.
گزارشات متعدد بازرسان گمرک از «صادرات بدون ثبت اظهارنامه گمرکی» نشانگر قاچاق هزاران لیتر ضایعات سوختی از مرزهای مجاز کشور طی دو سال اجرای شیوهنامه ستاد مبارزه با قاچاق است که هیچ اقدام مؤثری در جلوگیری از آن صورت نگرفته است.
نکته قابل تامل دیگر آن است که در ایران مرزهای باز و غیر قابل کنترلی وجود دارد و از طرفی با وجود بررسیهای بسیار برای اشتغالزایی مرز نشینان اما هنوز آنها اشتغال ثابتی ندارند و به ناچار از فرصتهایی که تفاوت قیمت حاملهای انرژی در مرزها به وجود میآورد استفاده کرده و از پرداختن به قاچاق در حوزه سوخت برای امرار معاش خود استفاده میکنند.
البته برخلاف آنچه تصور میشود، مرز نشینان یک بخش کوچکی از قاچاقچیان سوخت در کشور هستند چرا که به دلیل سودآور بودن این بخش ، در این حوزه افرادی هستند که با داشتن امکانات و ارتباطاتی که با خارج از مرزها دارند و با استفاده از رانتهایی که در اختیارشان قرار میگیرد، دست به قاچاق سوخت میزنند.
البته در فاز اول اجرای هدفمندی یارانهها بخصوص در بخش حاملهای انرژی و تا قبل از آنکه نرخ ارز در کشور با نوسان مواجه شود تا حد بسیار زیادی میزان قاچاق سوخت در کشور کاهش یافته بود.
این اتفاق نیز به دلیل کم شدن تفاوت قیمت سوخت در کشور و در مرزها رخ داد. اما از سوی دیگر با توقف اجرای فاز دوم هدفمندی یارانهها و نیز بالا رفتن نرخ ارز دوباره قیمت حاملهای انرژی به گونهای شد که سودآوری لازم برای قاچاقچیان سوخت را در برداشته باشد و به همین دلیل نیز بار دیگر قاچاق سوخت از کشور شدت گرفته است.
برابر آمار میزان کالای صادراتی تحت عنوان مواد سوختی یارانهای توسط 70 شرکت متخلف، در طول 9 ماهه سال گذشته تعداد 4 هزار و 324 کامیون حامل 90 میلیون لیتر (معادل 104 میلیون و 346 هزار و 861 کیلوگرم) از این نوع مواد به صورت غیر قانونی قاچاق شده که این موضوع از لحاظ افزایش درصد قاچاق سوخت، قابل توجه است.
بر اساس گزارش معاون سیاسی - امنیتی یکی از استانهای شرقی کشور، آمار کشفیات فرآوردههای نفتی در طول 5 ماه به میزان حدود 7 میلیون لیتر برآورد شده که با مقایسه سال قبل حدود 5/976 درصد افزایش داشته و با کشف 806 هزار و 676 لیتر انواع فرآوردههای نفتی قاچاق بیانگر ناکارآمدی تصمیمات متخذه از سوی ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز است.
حجتالاسلام سید مهدی موسوینژاد نماینده مردم دشتستان در مجلس درباره علل افزایش قاچاق سوخت گفته است میزان افزایش نرخ دلار در بازار آزاد و تفاوت آن در بازار رسمی اصلیترین عامل در افزایش قاچاق سوخت است و در این شرایط دولت باید مرزها را کنترل و بازار سوخت را مدیریت کند.
نماینده مردم دشتستان در مجلس معتقد است ما باید برای کاهش میزان قاچاق سوخت در زمان افزایش نرخ دلار مدیریت در بازار سوخت داشته باشیم چنانچه این مدیریت در بازار حاکم نباشد قاچاق افزایش مییابد. وی با بیان اینکه ما همواره به سراغ آسانترین کارها برای رسیدن به اهدافمان میرویم می افزاید متأسفانه در زمینه قاچاق سوخت تنها برنامه دولت این بوده است که با افزایش قیمت سوخت مانع قاچاق شود.
عضو کمیسیون انرژی مجلس با اشاره به اینکه یکی از اهداف سهمیهبندی بنزین جلوگیری از قاچاق سوخت است، می گوید اما این طرح نتوانست جلوی قاچاق سوخت را بگیرد و قاچاق همچنان ادامه دارد؛ ما باید مرزهای کشور را قانونمند کنیم؛ باید خود دولت با ورود به بحث امنیت مرزهای کشور شرایط را برای کاهش میزان قاچاق فراهم کند.
با در نظر گرفتن تمام جوانب در شرایط فعلی که نوسانات نرخ ارز همچنان ادامه دارد و هدفمندی یارانهها نیز در ابهام قرار گرفته است نمیتوان راهکار کلی برای پیشگیری از قاچاق سوخت ارائه داد، زیرا یکی از راهکارها اصلاح قیمتهای حاملهای انرژی است که حتی اگر این اصلاح انجام شود با بالا رفتن نرخ ارز همه چیز به حالت قبل باز خواهد گشت. تنها باید نظارت بر زنجیره توزیع سوخت در کشور بیشتر شود.
دیدگاه تان را بنویسید