جذب گردشگر به برکت جمجمه انسان!

گروه خواندنی های نامه نیوز - صحبت از ترسناک‌ترین تصویر و تصور بشر از صورت خودش یعنی «جمجمه مردگان» است. همیشه در تصاویر مربوط به جمجمه‌های سرد و بی‌روح قرار است یک حس ترس و یادآوری مرگ نهفته باشد. این تفسیری است که حتی برای خطرناک بودن مواد کشنده هم استفاده می‌شود مثلا برای نشان دادن میزان خطر اسپری‌های سمی که روی آنها تصویر یک جمجمه انسان چسبانده می‌شود. یا مثلا دزدان دریایی همواره برای خطرناک جلوه دادن خودشان از پرچمی با نشان جمجمه استفاده می‌کنند. این مقدمه را نوشتیم تا شما را به قلب نمایشگاه‌های ترسناکی ببریم که در آنها تاریخ با جمجمه و اسکلت انسان‌های کهن دوره می‌شود. تاریخی که شاید از نظر انسان‌های متمدن احمقانه و حتی وحشیانه به نظر برسد اما تاریخ نهفته در پس آنها خبر از تمدنی کهن می‌دهد. در ادامه این گزارش با ما همراه باشید: *هزاران هزار اسکلت در اروپای مرکزی! این مکان در واقع یک کلیسای قدیمی بوده که به مرور زمان تبدیل به موزه یا نمایشگاهی اسرارآمیز از جمجمه‌ها بدل گشته است. استودان، به جایگاه نگهداری استخوان اطلاق می‌شود. این جایگاه حفره‌هایی است که به صورت‌های منظم و چهارضلعی یا بدون ترتیب و ساده‌تر در درون سنگ کوه ایجاد شده، استخوان‌های مردگان را در آن نهاده و دهانهٔ آن را می‌بستند. استودان سدلک یک کلیسای کوچک کاتولیک است که در حومه منطقه کوتناهرا در کشور جمهوری چک وجود دارد. این نمایشگاه که به سبک گوتیک ساخته شده و با استخوان‌های ۴۰ هزار انسان، تزئین شده، سالانه بیش از ۲۰۰ هزار توریست را به منطقه فوق الذکر جذب می‌کند. در سال ۱۲۷۸.م «هنری» راهب بزرگ کلیسای صومعه سیسترسی سدلک، به فرمان «شاه اوتاکار دوم»، پادشاه بوهم به سرزمین مقدس (موعود) فرستاده شد. وی در هنگام بازگشت از زیارت، مقداری از خاک «جلجتا» را با خود به ارمغان آورد و آن را به عنوان تبرک در این گورستان پاشید. این عمل او باعث شد که گورستان سدلک به محلی محبوب برای دفن مردگان در اروپای مرکزی مبدل شود. در اواسط قرن چهاردهم با گسترش مرگ سیاه یا طاعون در اروپای مرکزی (بیش از ۳۰ هزار نفر در سال ۱۳۱۸ در آنجا به خاطر طاعون به خاک سپرده شدند) و همچنین در خلال جنگ‌های محلی هزاران نفر در این گورستان به صورت دسته‌جمعی به خاک سپرده شدند. طبق روایات، بعد از سال ۱۵۱۱م استخوان‌های انباشته شده، توسط یک راهب به صورتی مرتب در کلیسا چیده شد. بعدها بین سال‌های ۱۷۰۳ تا ۱۷۱۰ میلادی، ورودی جدیدی ساخته شد و تعمیراتی در بنا صورت گرفت. در سال ۱۸۷۰ میلادی منبت‌کاری به نام فرانتیشک رینت از سوی خانواده شوارتزنبرگ استخدام شد تا کلیسا را با استخوان‌ها تزئین کند که این تزئینات تا به حال در این کلیسا موجود است. گفته شده است که در تزئینات این کلیسا از استخوان‌های ۴۰ هزار انسان استفاده شده است. *جنجال جمجمه‌ها در لندن در سال ۱۳۹۰ آثار هنری دمین هرست هنرمندی جنجالی که مجسمه‌هایش را با استفاده از جمجمه واقعی انسان می‌سازد، در لندن به نمایش گذاشته شد. این برای اولین بار بود که مجسمه جمجمه در بریتانیا به نمایش درآمد، سایت برگزارکننده در این مورد گفته بود: این اثر هم می‌تواند باشکوه و جسورانه و یا پوزخندی به مرگ تفسیر شود. این آثار سال ۲۰۰۷ میلادی به یک گروه سرمایه‌گذار فروخته شد با این شرط که هرست یکی از صاحبان آن باقی بماند. «به عشق خدا» از قرار گرفتن ۸۸۰۱ قطعه الماس روی جمجمه مردی اروپایی که در قرن هجدهم زندگی می‌کرده ساخته شده و هنر به کار رفته بر روی آن نفس هرکسی را بند می‌آورد. در این گالری آثار هرست از اواخر دهه ۱۹۸۰ م تا امروز به نمایش درمی‌آیند و اولین نمایشگاه بزرگ این هنرمند در بریتانیا است. این نمایشگاه بخشی از جشنواره لندن ۲۰۱۲ م است که بخشی از المپیک فرهنگی بریتانیا به حساب می‌آید. در این نمایشگاه بیش از ۷۰ اثر هرست از جمله «امکان‌ناپذیری فیزیکی مرگ در ذهن فردی زنده» به نمایش درمی‌آیند، در این اثر یک کوسه در محفظه‌ای پر از فرمالدهید دیده می‌شود. نقاشی‌های هرست نیز در نمایشگاه به دیوار آویخته شده‌اند. یکی از آثار مهم این نمایشگاه «از عشق» است که طرحی با پروانه‌های خشک شده است، این اثر از سال ۱۹۹۲ م تاکنون به نمایش درنیامده است. از دیگر آثار این نمایشگاه که در زمان نمایش خود جنجال به پا کرد «یک هزار سال ۱۹۹۰» است که در آن تعداد زیادی مگس در سر یک گاو به نمایش گذاشته شده. هرست، هنرمند بریتانیایی است که مدعی است آثارش دهن‌کجی به هنر نیستند و از سال ۱۹۸۸ م و نمایشگاه «فریز» به شهرت رسید. آثار او به دلیل جسارت خود همیشه جنجالی بوده‌اند. سال گذشته مجسمه او از جمجمه کودکی که با الماس تزئین شده بود، بحث و جنجال بسیاری به پا کرد. با این حال بسیاری هرست را یکی از بهترین هنرمندان مفهومی معاصر می‌دانند. هرست همچنین به واسطه دو مجسمه الماس‌نشان خود خالق گرانترین مجسمه‌های دنیای هنر است. *جشن سنتی جمجمه‌ها در بولیوی هر ساله در امریکای جنوبی به مناسبت سنت احترام به مردگان نمایشگاهی عظیم و البته ترسناک برگزار می‌شود. این مراسم که مرکز اصلی آن در گورستان مرکزی در شهر لاپاز در بولیوی است، متشکل از صدها و شاید هزاران جمجمه انسان است که خانواده مردگان آنها را برای نگهداری و مراقبت به مسئولان گورستان می‌سپارند. در این منطقه مردم از جمجمه‌های مردگان خود به دقت مراقبت می‌کنند و آن را برکت برای خانواده و حرزی برای محافظت اموالشان در مقابل دزدها می‌دانند. در واقع شکستن، خراب شدن و بی‌احترامی به آن را نشانهٔ بدبختی و از بین رفتن برکت از منطقه خودشان قلمداد می‌کنند. یکی از آیین‌های باستانی بولیوی این است که جمجمه‌های مردگان را با سیگار، برگ کوکا، گلبرگ‌های گل و مدل‌های دیگر تزئین می‌کنند تا روح رفتگان تفریح مناسبی داشته باشد. بر اساس یک اعتقاد قدیمی در بولیوی هر انسان ۷ روح دارد که بعد از مرگ یکی از این ارواح در جمجمه او باقی مانده و به زندگی و ادامه می‌دهد. این مراسم یک هفته پس از روز مرگ یکی از مردم شهر برگزار می‌شود و ترکیبی از اعتقادات کاتولیکی و بومی است. جمجمه‌ها در این مراسم درون جعبه‌های چوبی یا شیشه‌ای به کلیسا برده می‌شوند درحالی که تاجی از انواع گل‌ها و گیاهان برسر آنها قرار گرفته است. برخی از جمجمه‌ها عینک‌های آفتابی به چشم دارند و تعدادی از آنها نیز سیگار به دهان دارند. نمایشگاه سنتی جمجمه‌ها اگر چه از نظر عامه مردم هیچ زیبایی و معنا و مفهومی ندارد اما یکی از جاذبه‌های گردشگری در این منطقه به حساب می‌آید و بعد از گذشت صدها سال همچنان پابرچا باقی مانده است. *آیین کومب ملا در هند کومب ملا بزرگترین گردهمایی سالانه انسان‌ها در دنیاست. این جشنواره قدیمی یکی از رسوم سنتی و آیینی است که هر ۱۲ سال یک بار توسط هندوها در رود گنگ برگزار می‌شود. اطلاعات دقیق از کم و کیف این همایش بزرگ انسانی در دست نیست اما طبق روایات و مشاهدات خبرنگاران اندکی که موفق به حضور در آن شده‌اند، کومب ملا جشنی است برای مردگان. بیش از ۱۰ میلیون نفر در آخرین دوره از این جشن شرکت کرده‌اند و دیده شده که برخی از مردم تکه‌هایی از اسکلت مردگان خصوصا جمجمه آنها را به همراه خود به این گردهمایی می‌برند. حدود ۶۰ سال قبل یعنی در سال ۱۹۵۳ م، جیمز برک، عکاس مجله لایف از جشنواره هندی کومب ملا عکس گرفت که به دلایلی که با گذشت زمان برملا نشدند، هرگز موفق به چاپ آنها در مجله نشد. سرانجام سال گذشته این مجله در جشنواره ۲۰۱۳ م، اقدام به انتشار این عکس‌ها کرد و باعث شد ماجرای برگزاری کومب ملا برسر زبان‌ها بیفتد. یکی از نکات برجسته در مورد این فستیوال، شاهی سنان یا حمام سلطنتی است که در آن هزاران نفر از ناگا سادهووس (یا مردان مقدس) با موها و ریش بلند، آغشته به خاکستر و برهنه برای انجام مراسم حمام مقدس به رودخانه گنگ می‌روند. سایر رسوم آیینی از جمله انجام رژه‌های مذهبی توسط مردان مقدس و جانبازان، نواختن موسیقی مذهبی و اجرای برنامه برای مردگان و تزئین جنازه‌های تاریخی در طول چندین ساعت برگزاری کومب ملا به ترتیب و با صبر و حوصله برگزار می‌شود. *موزه تاریخی استخوان‌ها در ایران! در ایران هم گاهی نمایشگاه‌های عجیب و غریب پیدا می‌شود. موزه پارینه سنگی زاگرس نام موزه‌ای تخصصی در زمینه پیش از تاریخ است که در ردیف موزه‌های تخصصی جهان قرار دارد و به عنوان نخستین موزه پارینه سنگی خاورمیانه شناخته می‌شود. این موزه در تکیه بیگلدبیگی و خیابان مدرس شهر کرمانشاه قرار دارد که در سال ۱۳۸۶ توسط فریدون بیگلری و مرادی بیستونی تاسیس شده است و شامل مجموعه‌ای از ابزار آلات سنگی و استخوان‌های انسان از دوره‌های پارینه سنگی در ایران و کشورهای دیگر است. قدیمی‌ترین اثری که در این موزه نگهداری می‌شود مربوط به ابزار سنگی است که با قدمت نزدیک به یک میلیون سال که در کشف رود خراسان پیدا شده است همچنین در این موزه مولاژهایی از جمله انسان نئاندرتال، انسان هوشمند و تصاویر بازسازی شده از شکارچیان عصر سنگ نمایش داده می‌شود. این موزه از ۴ اتاق تشکیل شده است که آثاری از دوره‌های دیرینه سنگی و نوسنگی بازه زمانی یک هزار سال تا ۸ هزار سال پیش را در بر دارد. در اتاق اول مستندی در مورد ابزارآلات سنگی و اینکه چگونه انسان‌های نخستین این ابزار را درست می‌کردند وجود دارد و همچنین نخستین مولاژ ساخته شده از انسان نئاندرتال در ایران و خاورمیانه در این قسمت موزه قرار دارد. اتاق دوم به استخوان‌های انسان‌ها و حیوانات در منطقه باستان‌شناسی زاگرس و همچنین چندین جمجمه انسان در مناطق معروف باستان شناسی از اروپا و خاور نزدیک و همچنین مجموعه فسیل‌های غاروزمه که اهمیت ویژه‌ای دارد اختصاص پیدا کرده است. اتاق سوم ابزارآلات سنگی مربوط به دوره دیرینه سنگی از مناطق باستان‌شناسی مختلف مثل کشف رو، گنج پر و شیواتو را شامل می‌شود و در اتاق چهارم هم ابزارهای سنگی و استخوان‌های حیوانات مربوط به اواخر عصر دیرینه سنگی و نوسنگی وجود دارد.