حدود ویرایش عکس تا کجاست؟/ جابهجایی پیکسلها تجاوز از حدود است
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه، این روزها حتی عکاسان برجسته خبری هم آثارشان را به طور دیجیتالی ویرایش میکنند. رقابت بر سر تصاحب قابهای عکس در بازار عکسهای خبری، فوتوژورنالیستها را مجبور میکند که خروجیهایشان را هر چه دراماتیکتر جلوه دهند. اما حد و مرز این آرایش و پیرایش عکسها تا کجاست؟ مجله اشپیگل در مقالهای این موضوع را بررسی کرده و «حاشیه» آن را منتشر کرده است: عکس به مانند برشی از یک فیلم است؛ مراسم تدفینی در یکی از خیابانهای باریک غزه در جریان است. دو طرف دیوارهای خاکستری وجود دارد و در این میان، جمعیت عزاداران هستند که گویی وسط صحنه چیده شدهاند؛ مردان خشمگینی که از دوردست میآیند. آنها جسدهای دو کودک -صهیب و محمد- را حمل میکنند و در پشت سرشان هم جسد پدر آنها - فواد حجازی- بر دوش عزاداران قرار دارد. آنها بر اثر اصابت یکی از بمبهای اسرائیلی به خانهشان کشته شدند. تصویر حامل زیبایی نابهجایی است؛ انعکاس نور در چهرههای مغموم مردان و صورتهای بیگناه کودکان بیجان، چنان بینقص است که به نظر نمیرسد واقعی باشد. آیا چنین است؟ هفته پیش، «پلهانسن» که این عکس را برای روزنامه سوئدی «داگنز نیتر» گرفته
بود، موفق به دریافت جایزه «ورلد پرس فوتو» در سال 2013 شد. «هانسن» در مراسم اهدای جایزه در آمستردام، درباره واقعهای که از آن عکاسی کرده بود، صحبت کرد. او هنگامی که دیدار دوباره با بازماندگان واقعه را ماهها پس از تشییع جنازه شرح میداد، تلاش میکرد که از جاریشدن اشکش جلوگیری کند. اما آنچه «هانسن» مایل به بیانش نبود، این بود که تاثیرگذاری این عکس چقدر حاصل ویرایش ماهرانه اوست. او قرار بود در این مراسم، فایل عکس خام را -که خروجی اصلی و اولیه دوربین دیجیتال است- برای مطابقسازی بههمراه بیاورد، اما ادعا کرد که آن را فراموش کرده است. او مایل نیست که در چنین مباحث ناخوشایندی شرکت کند، اما این مساله باعث نمیشود که چنین بحثهایی درنگیرند. بسیاری از وبلاگهای اسرائیلی و خصوصا روزنامهنگاران، او را متهم به دستکاری در عکس و تزئینگرایی کردند. عکاسان دیگر نیز از انتخاب این عکس برای جایزه «ورلد پرس»، انتقاد کردهاند. بعضی نگران این هستند که مرزهای عکاسی خبری با عکاسی هنری و تبلیغاتی درآمیزد. نشریات صنعتی مثل مجله «فری لنز» هم رویکردی انتقادی نسبت به رواج یافتن این گونه عکسها در پیش گرفتهاند. عکس «هانسن» به
همراه دیگر عکسهای برندگان جایزه «ورلد پرس فوتو» درهامبورگ به نمایش در میآیند تا عموم مردم شانس این را پیدا کنند که دراینباره به قضاوت بنشینند: آیا عکاسی مدرن این روزها درواقع زیباشناسانهکردن وحشت نیست؟ خود «هانسن» ادعا میکند که نور جادوییای که در کوچه غزه آنچنان بر قابعکس عزاداران او تاثیر گذاشته است، خیلی ساده همانجا بوده و از آن نورهایی است که هر عکاس هر چند سال یک بار موفق به شکارش میشود؛ و چیزی نیست که بعد از واقعه توسط کامپیوتر خلق شده باشد. انقلاب اتاق تاریک دیجیتالی امروزه نرمافزارهایی مانند فوتوشاپ بیش از هر زمان دیگر امکان ویرایش عکس را بعد از عکاسی فراهم میکنند. نهتنها به وضوح میتوان عکس را دستکاری کرد که ابزارهایی هم برای حذف، اضافه و اصلاحکردن محتوا وجود دارد. کامپیوتر امکاناتی را تکمیل کرده و گسترش داده است که زمانی در اتاق تاریک طی پروسه ظهور و چاپ برای اثرگذاری بیشتر صورت میگرفت. این رویه «پساپردازش» نام دارد و «کلودیو پالمیزانو» استاد این کار است. او به همراه دو دستیارش در فضایی به بزرگی یک گاراژ در یکی از خیابانهای خلوت رُم کار میکند. کمپانی او «عکاسی دهم
ب» نام دارد که اسم خیابانی است که استودیو در آن واقع است. شعار قدیمی کمپانی کوداک روی در نوشته شده است: «فشار دادن دکمه با شما، بقیهاش با ما»؛ اما یک جمله در این شعار تغییر کرده است: «بهتر شدنش با ما». این تنها یک بازی تبلیغاتی نیست، بلکه میتواند این گونه تفسیر شود که آنچه عکس به نمایش میگذارد همیشه چیزی بیشتر از واقعیت است. «پالمیزانو» میگوید: «این قبلا یک پروسه شیمیایی بوده و حال تبدیل به یک پروسه ریاضی شده است.» امروز مردم میتوانند با استفاده از کامپیوترشان، اشباع رنگی و کنتراست را تنظیم کنند؛ مولفههایی که قبلا وابسته به فیلم و شرایط ظهور آن بودند. عکاسان روزی 50 تا 100 عکس روی سرور «دهم ب» آپلود میکنند و «پالمیزانو» ویرایش را از پشت کامپیوترش، با اصلاح اتوماتیک همه عکسها آغاز میکند؛ پروسهای که طی آن به ندرت توجهی به خود عکس نشان میدهد. بعد از آن کارهای جزئی روی عکسها آغاز میشوند. نورپردازیهایی که چشم مخاطب را هدایت میکنند. در عکسی از یک سرباز که جلوی صحنه قرار دارد، او با احتیاط و دقت، تفنگش را برجسته میکند. در عکس دیگری، رنگ قرمز شبرنگ و زخمی خونین را از درخشش میاندازد. او توضیح
میدهد که آنچه اصل پنداشته میشود، خیلی ساده مطابق انتظاری که ما از خون داریم نیست. جابهجایی پیکسلها تجاوز از حدود است آنچه «پالمیزانو» تمیز میدهد، فقط از طریق فنون استفاده از نرمافزار نیست، بلکه شاید این حقیقت نیز هست که او به حساسیت کار خود واقف است. «فرانچسکو زیزولا»، عکاسی که شش سال پیش «دهم ب» را همراه «پالمیزانو» پایه گذاشت، میگوید: «تفاوت بین فوتوژورنالیسم و عکاسی، اخلاقیات است. ما قادریم از امکانات استفاده کنیم، بدون اینکه پا را از حدود فراتر بگذاریم.» برای «دهم ب» دستکاری غیرمجاز یک عکس خبری، تعریف مشخصی دارد؛ برای مثال جابهجاکردن پیکسلها در یک عکس از موارد ممنوع است. اما تکنیکهای ارتقادهنده کیفیت مثل اصلاح کنتراست، اشباع رنگی و غلظت همه طبق قانون مجازند. «پالمیزانو» میگوید: «رنگ «صحیح» وجود ندارد. صحت رنگ امری کاملا نسبی است.» در سال 2008، شریک او «زیزولا»، به خاطر عکسی از کمپ پناهندگان کلمبیایی با رنگینکمانی دوتایی بالای سر آن، برنده جایزه «ورلد پرس فوتو» شد. رنگها از طریق ویرایش به قدری شدید شده بودند که صحنه را تقریبا سورئال کرده بودند. «پالمیزانو» ادامه میدهد: «این
امری جایز است. آنچه مجاز نیست این است که شما نسبت رنگها را با هم تغییر دهید؛ و برای مثال یک خانه سبز را در عکس تبدیل به یک خانه قرمز کنید.» پایگاههای خبری، بهطور خاص، محدودیتهای بیشتری در این زمینه قائلاند. اما آنها هم «پساپردازش» را کاملا ممنوع نکردهاند. برای مثال، «آسوشیتدپرس» فقط آن نوع ارتقای کیفیت را جایز میشمارد که بهطور معمول در اتاق تاریک قابل اجرا بوده است تا بدین ترتیب «طبیعت اصیل عکس به آن بازگردد»؛ که البته این گزاره کمی مبهم است. «سانتیاگو لیون»، نایب رئیس «آسوشیتد پرس»، که امسال عضو هیات داوران «ورلد پرس» بوده است، میگوید: «تغییر بیش از حد آسمان میتواند مسئلهدار باشد. از طرف دیگر قانون مطلقی در مورد شرایط اصلاح و ارتقای عکس وجود ندارد. هیات داوران از پیشروان صنعت عکاسی تشکیل یافته است که تصمیمات آنها میتواند درست باشد، حتی اگر با استانداردهای «آسوشیتدپرس» کاملا مطابقت نداشته باشد.» عکسها به مثابه اسنادی اصل «لیون» در ادامه میگوید: «شما میتوانید کارکرد ارتقای عکس را با کاربرد صفتها در یک گزارش نوشتاری مقایسه کنید. برای مثال بعضی از گزارشگرها در توصیف وقایع اغراق
میکنند.» از طرف دیگر، عکسها هنوز در زمره اسناد عینی به حساب میآیند که میتوانند واقعیت را همانطور که هست و بدون تفاسیر مداخلهگرایانه نمایش دهند. این مسئله به طرز متناقضی از طریق دیجیتالسازی فقط تشدید میشود. در واقع ناگهان امکانات نامحدود تغییر عکس، همه به خاطر ایمان به وجود یک اصل دستکارینشده، خنثی جلوه میکنند. یک عکس دیجیتال میتواند در قالب یک فایل خام ذخیره شود. فایلی بدون دستکاریها، تغییرات و پردازشهایی که دوربین در حالت عادی برای ذخیرهسازی در قالب فایل کوچک استاندارد، انجام میدهد. «ورلد پرس فوتو» این حق را دارد که فایل خام یک عکس را چک کند؛ زمانی که هیات داوران شک کنند که عکسی بیش از حد «پساپردازش» شده است. اما این امر در مورد عکس برگزیده غزه و همچنین عکس دیگری از عکاس آمریکایی «میکا آلبرت» -که از یک آشغالجمعکن کنیایی گرفته بود- اثری نداشته است. «آلبرت» میگوید: «بحث در مورد ارتقای عکس در فوتوژورنالیسم دیگر قدیمی شده است. به عنوان کسی که دستی در این کار دارد، مایلم صرفا محدودیتها را بدانم.» کار کارکنان «دهم ب» به طرز حیرتآوری جو وخیمی را ایجاد کرده است. از یک طرف، این کار تابو به
نظر میرسد و عکاسانی هستند که به قدری از روابطشان با این کپانی شرمسار هستند که ترجیح میدهند صحبتی دراینباره به میان نیاید. از طرف دیگر بیشتر عکاسان مشهور دنیا عکسهایشان را به دستان خبرگان رُم میسپارند. برای مثال، «جیمز نچوی» دو سال است که با «دهم ب» کار میکند. کار با عکاس افسانهای جنگ بسیار هم وقتگیر است. «پالمیزانو» میگوید که میتواند بیش از 12 ساعت روی یکی از عکسهای «نچوی» کار کند. و در انتهای پروسه، او و «نچوی» چیزی بیش از 100 ایمیل رد و بدل کردهاند که درباره جزئیات تغییرات طاقتفرسا روی آن عکس است. لزوم دراماتیک کردن عکسها عکاس روسی «یوری کوزیرف»، که 25 سال از مناطق جنگی برای نشریات مهم دنیا گزارش میداد، عادت داشته است که فیلم عکس را مستقیما برای مشتری - مثل مجله تایم- بفرستد. اما امروز عکسهایش از زیر دستان اعضای «دهم ب» -که دقیقا میدانند او چه میخواهد- میگذرند؛ و درنتیجه او میتواند تاثیرات زیباییشناسانه بیشتری را روی تصویر چاپ شدهاش اعمال کند. او دیگر مایل نیست که فایل خام عکسهایش را در اختیار مشتری بگذارد. ناگفته نماند که اشپیگل هم به مراتب عکسهایی را که توسط «دهم ب»
پردازششدهاند، چاپ کرده است. منتقدین، در تصاویر ارتقا یافته «دهم ب»، نوعی «اطوار ایتالیایی» میبینند. چیزی که امروز مد شده است، همان طور که شلوار پاچهگشاد زمانی مد بود. دراماتیککردن عکسها از طرف دیگر، واکنشی به سیل عظیم عکس، خصوصا در اینترنت است. «کلاوس هونف»، پروفسور نظریه عکاسی میگوید: «رقابت بین عکسها امروز بسیار بالا گرفته است. آنها باید یکدیگر را از رده خارج کنند؛ و این از طریق ابزاری مثل ارتقای عکس میسر میشود.» «پالمیزانو» کارش را با سبک خاصی که یک عکاسطلب میکند تطبیق میدهد؛ اما همچنین بر طبق سلیقه مجلات مورد نظر عمل میکند و میگوید که اگر با هیات داوری هم آشنا باشد، عکس را طوری بهینهسازی میکند که شانس جایزه گرفتناش دوچندان شود. البته این چیزی نیست که داوران دوست داشته باشند بشنوند؛ چراکه بدین ترتیب برای انگ همکاری بین «ورلد پرس فوتو» و «دهم ب»، توضیحی پیدا میشود. ولی ممانعت از عکسها به این دلیل که بیش از حد بینقص به نظر میرسند هم کمکی نمیکند. این در توضیح آن بخشی از وظایف «دهم ب» است که عکسها را طوری «ارتقا» میدهند که کیفیتشان از دید یک ناظر بیطرف کاهش پیدا کند؛ برای این
منظور، کمپانی شماری از خطاهای معمول عکاسی را شبیهسازی میکند. «پالمیزانو» با نیشخندی اضافه میکند که تمام کاری که باید بکنید این است که افکتی را که یک خَش روی لنز ممکن است روی عکس ایجاد کند، بازسازی کنید؛ آنگاه داوران اصولگرا به جان عکاس دعا هم میکنند که خیلی از تکنیکهای ارتقای عکس استفاده نکرده است! جالب اینجاست که جادوی فوتوشاپ باعث میشود بتوان عکسها را طوری ویرایش کرد که انگار با فوتوشاپ ویرایش نشدهاند. «پالمیزانو» معتقد است که در آینده عکاسان اعتبارشان را بیشتر از این طریق بالا میبرند که از «پساپردازش» استفاده میکنند تا عکسهایشان را کمتر بینقص جلوه دهند؛ گویی که با دوربین دیجیتال گرفته نشدهاند. هر چه عکس کمتر چشمنواز به نظر برسد، بیشتر اصیل جلوه میکند. هنگامی که «پلهانسن» در نوار غزه عکسش را میگرفت، عکاس دیگری نیز در همان نزدیکی بود. عکس او هم میبایست در همان لوکیشن و تقریبا در همان زمان گرفته شده باشد. اما آن عکس فقط یک عکس معمولی خبری است؛ که فاقد قاببندی بینقص، نورپردازی جادویی و همچنین فاقد بحثهای پیرامون اعتبار است. این عکس از طرفی آن آوازه و حس همدلانه عکس «هانسن» را ندارد.
«هانسن» میگوید که با این اثر قصد دارد به مقاصد خوبی دست پیدا کند. شاید یک عکس معمولی خبری برای این منظور کافی نباشد.
دیدگاه تان را بنویسید