گزارش ویژه نامه نیوز درباره دیپلماسی خاص تهران برای مذاکرات جمعه؛
تفکیک حوزه برای مهار دستور کار/ انتخاب زمین مذاکره، بخشی از تاکتیک دیپلماتیک
آنچه از کنار هم قرار دادن گزارشهای رسانهای برمیآید، تصویری از یک دیپلماسی محتاطانه اما حسابشده است. گزارش ویژه نامه نیوز در این مورد را در ادامه می خوانید.
گروه سیاست خارجی نامه نیوز: انتشار گزارشهای تازه از روند گفتوگوهای غیرمستقیم ایران و آمریکا نشان میدهد دیپلماسی جاری، بیش از آنکه حول «توافق» یا «امتیازگیری متقابل» شکل گرفته باشد، بر مهار دستورکار مذاکرات و جلوگیری از انحراف آن به حوزههای پرهزینهتر متمرکز است. در این چارچوب، مسئله برنامه موشکی ایران بهعنوان یکی از اصلیترین خطوط قرمز تهران، نقشی تعیینکننده در شکلدهی به رفتار و تاکتیکهای دیپلماتیک ایفا میکند.
بر اساس گزارش رویترز، ایران بهصراحت اعلام کرده که در خصوص موشکهای بالستیک خود هیچگونه امتیازی نخواهد داد و این موضوع را «خط قرمز» در هرگونه مذاکره میداند. این موضعگیری، نه صرفاً یک پیام رسانهای، بلکه بیانگر تلاش تهران برای تفکیک حوزهها و جلوگیری از تبدیل گفتوگوهای هستهای به بستری برای فشارهای امنیتی گستردهتر است.
در همین راستا، رویترز تأکید میکند که تغییر مکان مذاکرات نیز با هدفی فراتر از ملاحظات فنی انجام شده است. به گفته این گزارش، یکی از اهداف اصلی جابهجایی محل گفتوگوها، جلوگیری از گسترش بحثها به برنامه موشکی و فراهم کردن فضایی برای ادامه مذاکرات پیشین، بدون ورود به موضوعات تنشزا بوده است. این مسئله نشان میدهد که انتخاب «زمین مذاکره» خود به بخشی از تاکتیک دیپلماتیک تبدیل شده است.
این رویکرد را باید در امتداد گزارشهای پیشین درباره تلاش ایران برای محدود نگهداشتن دامنه مذاکرات تفسیر کرد. تهران از ابتدا تأکید داشته که گفتوگو با آمریکا صرفاً باید معطوف به پرونده هستهای باشد؛ پروندهای که بهزعم مقامات ایرانی، چارچوب حقوقی و بینالمللی مشخصی دارد و نباید به مسائل دفاعی یا منطقهای گره زده شود. در مقابل، واشنگتن بارها تلاش کرده موضوعات دیگری از جمله برنامه موشکی و نقش منطقهای ایران را وارد دستورکار کند؛ تلاشی که با مقاومت آشکار تهران مواجه شده است.
در این میان، طرح برخی سناریوهای فنی و اعتمادساز در حوزه هستهای، از جمله کاهش سطح غنیسازی یا انتقال مواد به چارچوبهای چندجانبه، بیش از آنکه نشانه عقبنشینی باشد، ابزاری برای حفظ تمرکز مذاکرات ارزیابی میشود. ایران با ارائه این گزینهها میکوشد نشان دهد که در حوزه هستهای آماده مدیریت نگرانیهاست، اما این آمادگی به معنای باز شدن درِ گفتوگو به سایر حوزههای امنیتی نخواهد بود.
اهمیت این تفکیک زمانی بیشتر آشکار میشود که به جایگاه برنامه موشکی در دکترین دفاعی ایران توجه شود. برای تهران، توان موشکی نه یک ابزار چانهزنی، بلکه بخشی از بازدارندگی غیرقابل مذاکره تلقی میشود؛ موضوعی که تجربه تحریمها و تهدیدهای نظامی، آن را به یکی از حساسترین مؤلفههای امنیت ملی تبدیل کرده است. از این منظر، هرگونه تلاش برای پیوند زدن پرونده هستهای با برنامه موشکی، از نگاه ایران به معنای عبور از خطوط قرمز راهبردی است.
همزمان، تغییر مکان مذاکرات و تأکید بر ادامه گفتوگوهای قبلی، پیام دیگری نیز در خود دارد: تهران بهدنبال تداوم دیپلماسی بدون افزایش هزینه سیاسی است. جلوگیری از فضاسازی رسانهای درباره موضوعات حساس، به ایران این امکان را میدهد که مسیر گفتوگو را در چارچوبی کنترلشده حفظ کند و مانع از شکلگیری اجماع جدیدی علیه خود شود.
در مجموع، آنچه از کنار هم قرار دادن گزارشهای رسانهای برمیآید، تصویری از یک دیپلماسی محتاطانه اما حسابشده است. ایران با ترسیم خطوط قرمز روشن، بهویژه در حوزه موشکی، تلاش میکند مذاکرات را در مسیری هدایت کند که نه به بنبست کامل منجر شود و نه به گسترش دامنه مطالبات طرف مقابل. در مقابل، اصرار آمریکا بر افزودن موضوعات جدید، این تعادل شکننده را در معرض آزمونهای تازه قرار داده است.
در نهایت، به نظر میرسد آینده گفتوگوها بیش از هر چیز به این پرسش گره خورده است: آیا طرفین میتوانند به مدیریت اختلافها در چارچوبی محدود رضایت دهند، یا تلاش برای عبور از خطوط قرمز، بار دیگر پرونده را به سمت تنشهای پرهزینه سوق خواهد داد؟
دیدگاه تان را بنویسید