رمزگشایی از آتش روی عرشه جرالد فورد

سی‌ان‌ان در گزارشی تازه نوشته آتش‌سوزی در ناو هواپیمابر یو‌اس‌اس جرالد فورد بسیار شدیدتر و مخرب‌تر از چیزی بوده که نیروی دریایی آمریکا در روایت رسمی خود اعلام کرده بود. این همان ناوی است که واشنگتن سال‌ها آن را نماد نسل تازه قدرت دریایی خود معرفی می‌کرد؛ گران‌ترین ناو هواپیمابر جهان، پرچم‌دار کلاس فورد و ویترین تکنولوژی نظامی آمریکا.

طبق روایت سی‌ان‌ان، یکی از خدمه ناو گفته هنگام مبارزه با آتش واقعاً تصور می‌کردند ممکن است ناو را از دست بدهند: «جنگیدن یا مردن، راه دیگری نبود.» این جمله، اگرچه از دل یک حادثه فنی بیرون آمده، اما از نظر روانی ضربه سنگینی به تصویر ساخته‌شده از ارتش آمریکاست؛ تصویری که همیشه تلاش می‌کند تجهیزات خود را شکست‌ناپذیر و کنترل‌ناپذیر جلوه دهد.

نکته فنی‌تر ماجرا اینجاست: به گفته این خدمه و یک مقام ارشد آمریکایی مطلع از جزئیات حادثه، سیستم اطفای حریق ناو از کار افتاده بود و خدمه ناچار شدند خودشان برای مهار آتش وارد عمل شوند. در یک ناو هواپیمابر هسته‌ای، آن هم با این سطح از تسلیحات، سوخت، هواگرد، مهمات و سامانه‌های الکترونیکی، از کار افتادن سیستم اطفای حریق فقط یک نقص ساده نیست؛ تهدید مستقیم برای بقا و قابلیت عملیاتی ناو است.

جرالد فورد قرار بود پاسخ آمریکا به آینده جنگ‌های دریایی باشد؛ ناوی با سامانه پرتاب الکترومغناطیسی جنگنده‌ها، آسانسورهای پیشرفته مهمات، رادارها و سامانه‌های جدید، و توان حمل ده‌ها جنگنده. اما همین پروژه از ابتدا با هزینه‌های سنگین، تأخیرهای فنی و اشکالات عملیاتی شناخته شد. حالا گزارش سی‌ان‌ان یک ضعف دیگر را روی میز گذاشته: وقتی بحران واقعی رخ می‌دهد، حتی ویترین پرهزینه‌ترین قدرت دریایی آمریکا هم می‌تواند به نقطه اضطرار برسد.

مسئله فقط آتش‌سوزی نیست؛ مسئله شکاف میان روایت رسمی قدرت و واقعیت میدانی آسیب‌پذیری است. نیروی دریایی آمریکا تلاش کرده حادثه را محدود و کنترل‌شده نشان دهد، اما روایت خدمه و منابع مطلع می‌گوید ماجرا آن‌قدر جدی بوده که نیروهای داخل ناو احتمال از دست رفتن آن را جدی گرفته بودند.

این گزارش در شرایطی معنا پیدا می‌کند که آمریکا همچنان تلاش دارد با ناوها، اسکورت دریایی و نمایش حضور نظامی، خود را ضامن امنیت آبراه‌های منطقه معرفی کند. اما وقتی ابرناو نمادین آمریکا در درون خود با بحران آتش، نقص سامانه اطفا و روایت‌های پنهان‌کاری مواجه است، ادعای مدیریت امنیت جهانی هم ترک برمی‌دارد.

جرالد فورد فقط یک ناو نیست؛ نماد یک امپراتوری نظامی است که با هزینه‌های نجومی، فناوری‌های پیچیده و تبلیغات سنگین ساخته شده. گزارش سی‌ان‌ان نشان می‌دهد پشت این تصویر براق، آسیب‌پذیری‌هایی وجود دارد که خود آمریکا هم ترجیح می‌دهد درباره‌شان کمتر حرف بزند. گاهی یک آتش‌سوزی روی عرشه، بیشتر از صدها بیانیه نظامی، واقعیت قدرت را نشان می‌دهد.