نامه نیوز گزارش می دهد؛
توافق ایران و آمریکا نهایی شده است؟
بنابراین، تفاهم احتمالی روی میز هست، خبرها زیاد است، منابع متعدد روایتهای گوناگون دادهاند، اما مهر نهایی هنوز در تهران زده نشده است.
در ساعات اخیر موجی از خبرها، ادعاها و گمانهزنیها درباره تفاهم احتمالی ایران و آمریکا منتشر شده است؛ از ادعای دونالد ترامپ درباره «پایان جنگ با ایران» تا گزارشهای آکسیوس، پولیتیکو، منابع عربی و برخی منابع ایرانی درباره پیشنویس یک تفاهم ۱۴ مادهای. با این حال، مقامهای ایرانی تأکید دارند که هرگونه جمعبندی نهایی تنها زمانی معتبر است که در مراجع ذیصلاح ایران بررسی و تأیید شود.
توافق قطعی است یا هنوز در مرحله گمانهزنی؟
از دیشب فضای رسانهای منطقه و جهان با خبرهای ضدونقیض درباره یک تفاهم احتمالی میان تهران و واشنگتن پر شده است. برخی منابع غربی و عربی از نزدیک بودن توافق سخن گفتهاند، برخی رسانهها از نقش قطر و پاکستان در میانجیگری خبر دادهاند و دونالد ترامپ نیز مدعی شده که «امروز به جنگ با ایران پایان دادیم».
با این حال، آنچه فعلاً قطعی به نظر میرسد این است که تهران هنوز اعلام رسمی نهایی درباره امضای توافق منتشر نکرده است. سخنگوی وزارت خارجه ایران نیز تأکید کرده که آمریکاییها در حال القای این گزارهاند که جمهوری اسلامی تحت فشار به توافق رضایت داده؛ در حالی که ایران به هیچ عنوان از خطوط قرمز خود کوتاه نخواهد آمد.
بر همین اساس، همه اخبار فعلی را باید در سطح ادعا، گمانهزنی و نقلقول از منابع آگاه خواند؛ نه توافق قطعی و نهایی.
نقش قطر و پاکستان در توافق احتمالی
آکسیوس مدعی شده است که تفاهم احتمالی ایران و آمریکا با میانجیگری مشترک قطر و پاکستان حاصل شده و در صورت امضای نهایی، «توافق اسلامآباد» نام خواهد گرفت.
بر اساس این روایت، یادداشت تفاهم میان واشنگتن و تهران، آتشبس را برای ۶۰ روز تمدید میکند؛ از جمله در لبنان. همچنین گفته شده است که در این دوره ۶۰ روزه، مذاکرات هستهای میان ایران و آمریکا انجام خواهد شد و چارچوبی برای رسیدگی به ذخایر اورانیوم غنیشده ایران در متن تفاهم گنجانده شده است.
پولیتیکو نیز به نقل از مقامات آمریکایی نوشته است پس از آنکه ترامپ صبح پنجشنبه ایران را به حمله مجدد تهدید کرد، امیر قطر، رئیس امارات و مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان با او تماس گرفتند و اطمینان دادند که یک توافق اولیه برای آغاز مذاکرات جزئیتر در دسترس است.
لبنان هم وارد متن تفاهم شده است؟
یکی از مهمترین ادعاهای منتشرشده درباره متن احتمالی توافق این است که لبنان نیز در آن گنجانده شده است. منابع آگاه مدعیاند پایان جنگ، فقط محدود به ایران و آمریکا نیست و توقف کامل عملیات، خروج اسرائیل و آزادی اسیران لبنانی را نیز شامل میشود.
این موضوع در صورت تأیید، اهمیت راهبردی بالایی دارد؛ زیرا نشان میدهد تهران اجازه نداده بحران منطقهای به پروندهای صرفاً دوجانبه با آمریکا تقلیل یابد. بر اساس این روایت، آتشبس در همه جبههها، از جمله لبنان، بخشی از چارچوب تفاهم احتمالی است.
جزئیات ادعایی پیشنویس ۱۴ مادهای
بر اساس برخی روایتهای منتشرشده، پیشنویس تفاهم ۱۴ مادهای شامل توقف فوری و دائمی جنگ در همه جبههها، تعهد آمریکا به عدم مداخله در امور داخلی ایران، رفع کامل محاصره دریایی ظرف ۳۰ روز، خروج نیروهای آمریکا از پیرامون ایران و بازگشایی تنگه هرمز با ترتیبات ایرانی است.
در بخش اقتصادی این متن ادعایی، از تعلیق تحریمهای فروش نفت، محصولات پتروشیمی و دسترسی کامل ایران به منابع مالی آن سخن گفته شده است. همچنین ادعا شده که آمریکا و متحدانش باید طرحهای بازسازی ایران را حداقل به مبلغ ۳۰۰ میلیارد دلار ارائه کنند.
یکی دیگر از بندهای مهم ادعایی، آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار از پولهای بلوکهشده ایران در دوره ۶۰ روزه مذاکرات نهایی است؛ بهگونهای که نیمی از این مبلغ باید پیش از آغاز مذاکرات در دسترس ایران قرار گیرد.
همچنین گفته میشود توافق نهایی، در صورت حصول، باید با قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل تأیید شود و مذاکرات نهایی صرفاً درباره سرنوشت مواد غنیشده، غنیسازی، رفع تحریمها و برنامه بازسازی اقتصاد ایران خواهد بود. طبق این روایت، برنامه موشکی ایران و حمایت از گروههای مقاومت به صورت قطعی از دستور کار خارج شده است.
موضع ایران؛ توافق تحت فشار پذیرفته نمیشود
در مقابل این موج خبری، موضع رسمی ایران همچنان محتاطانه و مبتنی بر خطوط قرمز اعلامشده است. سخنگوی وزارت خارجه ایران گفته است آمریکا در حال القای این گزاره است که جمهوری اسلامی تحت فشار به توافق رضایت داده، در حالی که ایران از خطوط قرمز خود کوتاه نخواهد آمد.
او همچنین تأکید کرده است تنگه هرمز به دلیل اقدامات غیرقانونی آمریکا همچنان بسته است و کشتیها باید مراقبت کنند، زیرا امکان تردد ایمن وجود ندارد.
بر اساس موضع اعلامشده تهران، هر زمان جمعبندی ایران این باشد که متن تفاهم تأمینکننده منافع ملت ایران است، موضوع رسماً اعلام خواهد شد.
ترامپ چه میگوید؟
دونالد ترامپ در ادعایی تازه گفته است: «ما امروز به جنگ با ایران پایان دادیم و آنها موافقت کردند که هرگز سلاح هستهای نداشته باشند.» او همچنین مدعی شده این موضوع ۹۵ درصد هدف آمریکا بوده و ایران آن را «به محکمترین شکل ممکن» پذیرفته است.
با این حال، طرف ایرانی چنین روایت قطعیای را تأیید نکرده و همچنان بر بررسی متن در مراجع ذیصلاح و رعایت خطوط قرمز تأکید دارد.
نگرانی اسرائیل از تفاهم احتمالی
در سوی دیگر، برخی رسانههای صهیونیستی از نگرانی نتانیاهو نسبت به تفاهم احتمالی تهران و واشنگتن خبر دادهاند. گزارشها حاکی است نخستوزیر رژیم صهیونیستی نگران است اسرائیل بهای توافق احتمالی آمریکا با ایران را بپردازد.
آکسیوس نیز مدعی شده نتانیاهو اخیراً با افراد نزدیک به دولت ترامپ تماس گرفته تا اطلاعات بیشتری درباره مفاد این توافق احتمالی به دست آورد. این نگرانی نشان میدهد که در صورت جدی شدن تفاهم، تلآویو خود را یکی از بازندگان احتمالی معادله جدید میبیند؛ بهویژه اگر لبنان و توقف عملیات اسرائیل نیز در متن گنجانده شده باشد.
کنایه خبرنگار اکونومیست به سقوط اعتبار آمریکا
در میان اخبار ضدونقیض، گرگ کارلستروم، خبرنگار اکونومیست، در واکنشی کنایهآمیز نوشت اعتبار آمریکا به جایی رسیده که رئیسجمهور میتواند از دستیابی به یک توافق دیپلماتیک خبر دهد، اما واکنش عمومی این باشد که باید صبر کرد و دید خبرگزاری تسنیم آن را تأیید میکند یا نه.
این کنایه نشان میدهد روایت رسمی واشنگتن، حتی در میان ناظران غربی نیز با تردید جدی مواجه است؛ بهویژه پس از آنکه ترامپ طی ساعات گذشته هم از حمله سخن گفت، هم از لغو حمله، هم از توافق، و هم از ادامه فشار.
تا این لحظه، تصویر کلی چنین است: منابع غربی، عربی و برخی منابع ایرانی از پیشرفت در مسیر یک تفاهم احتمالی سخن میگویند؛ آکسیوس از میانجیگری قطر و پاکستان و احتمال نامگذاری آن به عنوان «توافق اسلامآباد» خبر داده؛ پولیتیکو از تماس رهبران منطقه با ترامپ سخن گفته؛ ترامپ مدعی پایان جنگ شده؛ اسرائیل نگران هزینههای توافق است؛ اما تهران هنوز هیچ تأیید نهایی رسمی درباره توافق منتشر نکرده است.
بنابراین، تفاهم احتمالی روی میز هست، خبرها زیاد است، منابع متعدد روایتهای گوناگون دادهاند، اما مهر نهایی هنوز در تهران زده نشده است. موضع رسمی ایران همچنان روشن است: توافق فقط زمانی معنا دارد که منافع ملت ایران را تأمین کند، خطوط قرمز کشور را حفظ کند و تحت فشار نظامی و سیاسی تحمیل نشده باشد.
دیدگاه تان را بنویسید