عملیات فرار از هرمز غیرممکن شد

بحران ممتد در تنگه هرمز که از آن به عنوان شاهراه حیاتی انرژی جهان یاد می‌شود، نه تنها بازارهای نفت و گاز را با تلاطمی گسترده مواجه ساخته، بلکه زنجیره‌های تأمین انرژی در اروپا را نیز با چالش‌هایی بی سابقه رو به رو کرده است.

با ادامه اختلال در حرکت کشتی‌ها و کاهش چشمگیر محموله‌های نفتی و گازی، کارشناسان از پیامدهای اقتصادی فراگیر هشدار می‌دهند که اگر این وضعیت تداوم یابد، دامنه آن به تمام معادلات ژئوپلیتیک و اقتصادی جهانی کشیده خواهد شد.

در تحلیلی که امروز جمعه از طریق پایگاه خبری الجزیره پخش شد، نویسنده با اشاره به اهمیت راهبردی این آبراه، تشریح کرد که پیش از آغاز جنگ علیه ایران، حدود بیست درصد از مصرف جهانی نفت و یک پنجم از تجارت گاز طبیعی مایع از این مسیر عبور می‌کرد و به طور متوسط روزانه بیست میلیون بشکه نفت خام به ارزشی حدود ششصد میلیارد دلار در سال از تنگه هرمز گذر داده می‌شد.

اما در ماه‌های ابتدایی جنگ، این مسیر استراتژیک شاهد دوره‌هایی از بسته شدن کامل و همچنین اختلال نسبی بوده است که نتیجه آن کاهش تولید نفت کشورهای منطقه به میزان بیش از چهارده میلیون بشکه در روز بوده و خسارتی بیش از پانزده میلیارد دلار تنها در هفته‌های نخست بحران به همراه داشته است.

نویسنده در ادامه تأکید کرد که نزدیک به هفتاد درصد از نفتی که پیشتر از تنگه هرمز عبور می‌کرد، به دلیل محدودیت‌های جدی در زیرساخت‌های موجود و نبود مسیرهای جایگزین مناسب، قابلیت هدایت به خطوط دیگر را ندارد و این امر، جبران کمبود عرضه را با دشواری مضاعفی همراه ساخته است.

به گفته وی، برخی از کشورها تلاش کرده اند با استفاده از خطوط لوله موجود، اثرات این بحران را تعدیل بخشند؛ از جمله عربستان سعودی که از خط لوله شرق به غرب با ظرفیت هفت میلیون بشکه در روز برای انتقال نفت به بندر ینبع در دریای سرخ بهره گرفته و امارات متحده عربی نیز با تکیه بر خط لوله الفجیره با ظرفیت یک میلیون و هشتصد هزار بشکه در روز، کوشیده است بخشی از صادرات خود را حفظ کند. 

همچنین عراق نیز افزایش صادرات از طریق خط کرکوک به جیهان در ترکیه را در دستور کار خود قرار داده است. 

الجزیره در پایان هشدار داد که تداوم اختلال در تردد دریایی تنگه هرمز، میتواند بحران انرژی را در سطح جهانی تشدید کرده و ثبات تأمین نفت و گاز را با خطراتی جبران ناپذیر مواجه سازد.

افزایش هزینه های انرژی و کاهش اشتغال صنعتی در قاره سبز

در همین زمینه، همچنین الحزیره به نقل از یوسف خطاب کارشناس منطقه آورده اقتصادهای اروپایی همچنان از تبعات سنگین افزایش قیمت انرژی رنج می‌برند و با وجود اینکه قیمت‌های کنونی نسبت به سطوح بی سابقه ثبت شده در سال ۲۰۲۲ کاهش یافته، اما همچنان هزینه‌های گاز و برق در این قاره به طور محسوسی بالاتر از دوران پیش از جنگ اوکراین باقی مانده است. 

بر اساس این گزارش، در حال حاضر قیمت گاز طبیعی حدود پنجاه درصد و هزینه برق نیز سی و هشت درصد بیشتر از سطوح قبل از بحران است و همین امر، فشار مضاعفی بر صنایع اروپایی و توان رقابت پذیری آنها وارد ساخته است.

این گزارش حاکی است که افزایش سرسام آور هزینه های انرژی در فاصله سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳، به حذف بیش از یک میلیون شغل در بخش صنعت اروپا انجامیده است و به تنهایی در سال ۲۰۲۵، حدود صد و چهل و سه هزار شغل صنعتی در آلمان به دلیل کاهش شدید توان رقابتی از بین رفته است. 

در این میان، کشورهایی همچون لهستان، بلغارستان، رومانی و یونان که وابستگی بیشتری به سوخت‌های فسیلی دارند، با چالش‌های ساختاری بلندمدتی دست و پنجه نرم می‌کنند که توان رقابت صنایع آنها را به خطر انداخته است. 

در مقابل، کشورهایی نظیر فرانسه، سوئد و فنلاند به لطف تنوع در سبد تولید برق خود و بهره‌مندی همزمان از انرژی هسته‌ای، برق آبی، بادی و خورشیدی، توانسته اند تا حدودی اثرات این بحران را مدیریت کنند و هزینه تولید برق خود را در ماه ژوئن گذشته به محدوده سی و سه تا شصت و یک یورو در هر مگاوات ساعت کاهش دهند که در مقایسه با آلمان، وضعیت بسیار مطلوبتری را به نمایش میگذارد.

توسعه انرژی های سبز؛ راه گریز یا چالش تازه؟

گزارش الجزیره همچنین به گسترش قابل توجه ظرفیت‌های انرژی تجدید پذیر در اروپا پرداخته و می‌افزاید که بین سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، ظرفیت تولید انرژی خورشیدی در این قاره چهار برابر و ظرفیت ذخیره سازی باتری‌ها نیز ده برابر افزایش یافته است. 

با این وجود، اتکای روزافزون به منابع متناوب و ناپایداری همچون باد و خورشید، فشار مضاعفی بر شبکه‌های برق و سیستم‌های ذخیره سازی وارد آورده و  را نسبت به بروز قطعی‌های گسترده در شبکه برق اروپا افزایش  است.

در نهایت، این گزارش نتیجه می‌گیرد که تداوم چنین چالش‌هایی، زنگ خطری جدی برای امنیت انرژی و حفظ جایگاه رقابتی صنایع اروپایی به شمار می‌رود و قاره سبز را در شرایطی بحرانی برای یافتن راهکارهایی پایدار به منظور تضمین تأمین انرژی و جلوگیری از افول بیشتر توان صنعتی خود قرار داده است.