مردم بی گناه همواره متهم اند!

از بنزین تا برق؛ آدرس غلطی که قرار است این بار خیلی گران تمام شود! یک اتفاق عجیب در سیاست انرژی ایران در حال رخ دادن است: عددها گفته می‌شوند، اما آن عددی که مسئولیت می‌آورد، عملاً دفن می‌شود.می‌گویند بنزین کم داریم؛ مصرف ۱۳۵ میلیون لیتر و تولید حدود ۱۲۱ میلیون لیتر است؛ پس روزانه ۱۴ میلیون لیتر کسری داریم.تمام؟ خیر! قطعا خیر!همان مقام مسئول غیر‌متخصصی که می‌گوید مصرف بهینه کشور باید حدود ۵۰ تا ۷۰ میلیون لیتر باشد.پس نباید از مردم بپرسد که «۱۴ میلیون لیتر را از کجا بیاوریم؟»آقای رییس جمهور‌ گرچه گوشتان را گرفته اید اما سؤال صحیح این است:چرا روزانه ۶۵ تا ۸۵ میلیون لیتر بیشتر از الگوی بهینه مصرف می‌کنیم؟این عدد، دیگر با واردات بنزین حل نمی‌شود.پشت آن، خودروی پرمصرف، انحصار، فرسودگی ناوگان، ضعف حمل‌ونقل عمومی و دهه‌ها سیاست‌گذاری غلط ایستاده است.اما این بخش ماجرا یک مشکل دارد: اصلاحش هزینه سیاسی دارد و از آن می‌ترسید!

پس چه چیزی آسان‌تر است؟گران کردن بنزین و گفتن «مردم کمتر مصرف کنند».یعنی به‌جای اینکه ابتدا سراغ تولیدکننده خودروی پرمصرف برویم، سراغ صاحب خودرو می‌رویم؛ به‌جای اصلاح ساختار، قبض را اصلاح می‌کنیم.

حتی در بحث یارانه برق و گاز هم همین خطای تحلیلی در حال تکرار است: «هرکس بیشتر مصرف می‌کند، بیشتر یارانه می‌گیرد.»

خیر؛ هرکس بیشتر مصرف می‌کند، الزاماً ثروتمندتر نیست؛ همان‌طور که هرکس کمتر مصرف می‌کند، الزاماً نیازمندتر نیست.

یارانه باید هدفمند شود، اما گران‌سازی عمومی اسمش هدفمندی نیست.

و یک مغالطه دیگر را هم باید کنار گذاشت: اینکه چون فردی خودرو ندارد یا خانه ندارد، پس باید از تحلیل عدالت یارانه‌ای حذف شود. این مقایسه، خلط سیاست انرژی با سیاست رفاه اجتماعی است.

صورت مسئله واقعی را اگر صادقانه بنویسیم، بسیار ساده است:

ما سال‌ها خودروی پرمصرف تولید کرده‌ایم، رقابت را محدود کرده‌ایم، حمل‌ونقل عمومی را به اندازه کافی توسعه نداده‌ایم و حالا می‌خواهیم هزینه این ناکارآمدی را از باک مردم بگیریم.

این اصلاح اقتصادی نیست. انتقال هزینه ناکارآمدی از ساختار به خانوار است.اگر واقعاً اصلاح می‌خواهیم، اول باید پاسخ دهیم:چرا خودروی کم‌مصرف و رقابتی تولید نمی‌کنیم؟چرا اسقاط جدی نیست؟چرا حمل‌ونقل عمومی جایگزین واقعی خودرو نشده؟چرا استاندارد مصرف سوخت، تولیدکننده را وادار به اصلاح نمی‌کند؟و مهم‌تر از همه:چرا در تمام این سال‌ها، ساده‌ترین متهم همیشه مردم بوده‌اند؟بنزین را گران کردن آسان است؛اصلاح ساختاری که بنزین را می‌بلعد، سخت است.و شاید دقیقاً به همین دلیل است که همیشه اول سراغ باک مردم می‌روند، نه خط تولید خودرو.