دیدار پزشگاین و ترامپ جدی شده؟

اقتصاد‌آنلاین: سومین حضور رییس جمهور و وزیر خارجه در نیویورک و احتمال دیدار مسعود پزشکیان با دونالد ترامپ در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل، بار دیگر تبادل پیام بین ایران و آمریکا را زیر ذره‌بین برده است.

گروه سیاسی: رییس‌جمهور و وزیر خارجه ایران برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل راهی نیویورک شده‌اند. سفری در میانه تنش‌های فزاینده و احتمال وقوع دوباره جنگ در منطقه که پنجره‌ای کوچک برای احیای دیپلماسی محسوب می‌شود. اما شبیه اغلب سفر روسای جمهور پس از انقلاب به آمریکا، حاشیه‌های سفر به سرعت از متن آن پیشی گرفته است.

دونالد ترامپ احتمال دیدار با مسعود پزشکیان را رد نکرده و همین موضوع بازار گمانه‌زنی درباره سطح رایزنی‌ها در نیویورک را داغ کرده است. هرچند که چنین دیداری فعلا بسیار بعید به نظر می‌رسد، اما حضور همزمان مقام‌های ارشد ایران و آمریکا در نیویورک، امکان انتقال پیام‌های مستقیم و غیرمستقیم بیشتری را فراهم می‌کند.

نخستین حاشیه پیش از سفر

پیش از آغاز سومین سفر پزشکیان به نیویورک، موضوع صدور ویزا به یکی از نخستین حاشیه‌های حضور هیأت ایرانی تبدیل شد. دولت آمریکا اعلام کرده بود که هیأت اصلی ایران می‌تواند برای شرکت در نشست‌های سطح بالای مجمع عمومی وارد نیویورک شود، اما تعداد هیأت نسبت به سال گذشته محدودتر خواهد بود و محدودیت‌هایی نیز در رفت‌وآمد و خرید کالا‌های لوکس اعمال می‌شود.

کمی بعد اعلام شد که برای اعضای تیم رسانه‌ای رئیس‌جمهور ویزا صادر نشده است. این مسئله می‌تواند پوشش رسانه‌ای مستقیم برنامه‌های پزشکیان را محدود کند و خود به موضوعی در حاشیه سفر تبدیل شده است. طبق اطلاعات رسیده به اقتصادآنلاین، پوشش خبری هیات ایران را نمایندگان‌های صداوسیما و خبرگزاری ایرنا در نیویورک انجام می‌دهند.

سال گذشته نیز هیات جمهوری اسلامی ایران در نیویورک با محدودیت‌هایی در تعداد و رفت‌وآمد در نیویورک مواجه شده بود. اما امسال در میانه وضعیت جنگی، این محدودیت‌ها افزایش یافته است.

پزشکیان و ترامپ دیدار می‌کنند؟

مهم‌ترین حاشیه این سفر، اما احتمال دیدار پزشکیان و دونالد ترامپ است. هیچ دیدار رسمی میان دو رئیس‌جمهور اعلام نشده، اما ترامپ گفته است که برای دیدار با پزشکیان «احتمالاً» آمادگی دارد. این اظهارنظر در شرایطی مطرح شده که تهران از طریق قطر پیام‌هایی درباره شرایط ازسرگیری مذاکرات منتقل کرده و واشنگتن نیز در حال بررسی گام بعدی خود در قبال جنگ است. با این حال، چنین دیداری بسیار بعید به نظر می‌رسد. با توجه به اینکه ترامپ در دولت دوازدهم نیز خواستار دیدار با حسن روحانی رییس دولت وقت در نیویورک شده بود، اما چنین دیداری هرگز انجام نشد.

از سوی دیگر، اما اهمیت حضور عراقچی در این میان شاید کمتر از پزشکیان نباشد. وزیر خارجه ایران پیش از رئیس‌جمهور وارد نیویورک شده و کانال‌های دیپلماتیک منطقه‌ای همچنان فعال‌اند. گزارش‌ها حاکی از آن است که قطر در انتقال پیام‌های تهران و واشنگتن نقش دارد و ایران شروطی را برای ازسرگیری مذاکرات مطرح کرده است. حتی گفته شده که عراقچی پس از نیویورک توقفی در قطر داشته است.

دیدار ایزنی ترامپ با سران کشور‌های عربی

ترامپ قرار است در حاشیه مجمع عمومی با رهبران یا وزیران خارجه کشور‌های عضو شورای همکاری خلیج فارس دیدار کند. دیداری که برای ایران نیز اهمیت بسیاری دارد. طبق گزارش آکسیوس، موضوع جنگ با ایران و راهبرد آمریکا برای مرحله پس از جنگ از محور‌های این رایزنی‌ها خواهد بود. ترامپ نیز گفته که درباره ایران با سران کشور‌های عربی گفت‌و‌گو می‌کند.

اگر سران این کشور‌ها به ترامپ برای آغاز دوباره حملات چراغ سبز نشان دهند، دست رییس‌جمهور آمریکا برای حمله باز خواهد شد. چراکه منافع این کشور‌ها یکی از مولفه‌های مهم در تصمیم‌گیری آمریکا برای جنگ منطقه‌ای است.

حاشیه‌های روسای دولت در نیویورک

سفر رؤسای جمهور ایران به نیویورک در چهار دهه گذشته بار‌ها با حاشیه‌های متعدد همراه شده است.

در دوره محمود احمدی‌نژاد نیز سفر‌های نیویورک با جنجال‌های زیادی همراه شد. از سخنرانی‌های جنجالی درباره هولوکاست و خروج شماری از دیپلمات‌ها از سالن مجمع عمومی گرفته تا انتقاد‌های داخلی درباره تعداد بسیار زیاد هیات‌های همراه و حضور اعضای خانواده.

در سال ۱۳۹۲، حسن روحانی در نخستین سفر خود به نیویورک با باراک اوباما، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، گفت‌وگوی تلفنی تاریخی داشت. نخستین تماس مستقیم رؤسای جمهور ایران و آمریکا از زمان انقلاب ۱۳۵۷. این تماس در داخل ایران نیز بدون حاشیه نماند و هنگام بازگشت روحانی، گروهی از مخالفان در فرودگاه مهرآباد علیه او اعتراض کردند.

چهار سال بعد در سال ۱۳۹۶ بار دیگر احتمال دیدار رئیس‌جمهور ایران و آمریکا در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل مطرح شد. گزارش‌ها حاکی از آن بود که دولت ترامپ تلاش کرده بود زمینه گفت‌و‌گو با روحانی را فراهم کند، اما ایران این پیشنهاد را نپذیرفت. مقام‌های وزارت خارجه آمریکا نیز اصل مطرح شدن ایده چنین دیداری را تأیید کردند.

در سال‌های اخیر نیز سفر‌های رؤسای جمهور ایران همچنان با حاشیه همراه بوده است. در سفر‌های ابراهیم رئیسی، موضوع همراهان و تصاویر منتشرشده از اقلام خریداری‌شده در نیویورک واکنش‌هایی در ایران ایجاد کرد. در نخستین سفر پزشکیان در سال ۱۴۰۳ نیز حضور اعضای خانواده او در هیأت همراه و ترکیب هیأت ایرانی مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفت.

سفر متفاوت پزشکیان

تفاوت اصلی سفر پزشکیان با بسیاری از سفر‌های قبلی در شرایطی است که این سفر انجام می‌شود. در سال‌های گذشته، نیویورک عمدتاً محل رایزنی‌های دیپلماتیک و مذاکرات غیرمستقیم بود، اما اکنون هیات ایرانی زیر سایه جنگ وارد آمریکا می‌شوند.

از همین رو، سخنرانی پزشکیان تنها یکی از بخش‌های سفر خواهد بود و آنچه در حاشیه دیدارها، پیام‌رسانی‌ها و رایزنی‌های عراقچی رخ می‌دهد، می‌تواند اهمیت بیشتری پیدا کند.

به نظر می‌رسد نیویورک می‌تواند از یک سو تریبون اعلام مواضع ایران و از سوی دیگر یکی از معدود پنجره‌های باقی‌مانده برای دیپلماسی باشد. پنجره‌ای که با توجه به ادامه جنگ، محدودیت‌های آمریکا و رایزنی واشنگتن با کشور‌های منطقه، مشخص نیست زمان زیادی باز بماند.