یادداشت تحلیلی نامه نیوز ؛
از «کارزار دائمی» تا بحران حکمرانی؛ رئیسجمهورِ اپوزیسیون
ترامپ هنوز رئیسجمهور آمریکاست، هنوز در کاخ سفید نشسته و دو سال از دورهاش باقی مانده است. پس رئیسجمهوری که نرفته، دقیقاً به کجا میخواهد بازگردد؟
مصطفی صادقی: «ما بازخواهیم گشت؛ بزرگتر و قویتر از همیشه!» در میان تمام جملاتی که دونالد ترامپ پس از شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای ۲۰۲۶ نوشت، شاید هیچکدام به اندازه همین عبارت اخیرش موقعیت تازه او را توضیح ندهد. تناقض در خود کلمه «بازگشت» نهفته است. ترامپ هنوز رئیسجمهور آمریکاست، هنوز در کاخ سفید نشسته و دو سال از دورهاش باقی مانده است. پس رئیسجمهوری که نرفته، دقیقاً به کجا میخواهد بازگردد؟
پاسخ را باید در تغییری جستوجو کرد که انتخابات ۲۰۲۶ در جایگاه سیاسی ترامپ ایجاد کرده است: او همچنان حاکم آمریکاست، اما دوباره به زبان اپوزیسیون حرف میزند.
ترامپ از ابتدا سیاست مداری بود که قدرت خود را از «بیرون ایستادن» میگرفت؛ واشنگتن، رسانهها، نخبگان و حتی بخشهایی از حزب جمهوریخواه در روایت او یک «ساختار» بودند و او نماینده مردمی که قرار بود آن ساختار را فتح کنند.
مسئله از جایی آغاز میشود که شورشگر، خودش حاکم میشود.
در ادبیات سیاسی، «کارزار دائمی» به وضعیتی گفته میشود که مرز میان انتخابات و حکمرانی از بین میرود: سیاستمدار پس از انتخابات نیز با منطق کمپین ادامه میدهد؛ دشمن میسازد، پایگاهش را بسیج میکند و سیاست را به «ما» و «آنها» تقسیم میکند.
ترامپ با تناقض عمیقتری روبهروست: پوپولیسم او برای زنده ماندن به یک «ساختار علیه مردم» احتیاج دارد؛ در حالی که پس از دو سال حکومت جمهوریخواهان، خودش دیگر بیرون آن ساختار نیست.
انتخابات ۲۰۲۶ این تناقض را عریان کرد.
ترامپ در شب انتخابات گفت نتیجه را میپذیرد و حتی به دموکراتها بابت عملکردشان اعتبار داد؛ همزمان تأکید کرد که خودش روی برگه رأی نبوده و اگر بود «با اختلاف» پیروز میشد. چند روز بعد نیز مطالبی درباره غیرعادی بودن آرای دموکراتها بازنشر کرد، بدون آنکه مستقیماً انتخابات را تقلبی اعلام کند.
این سه رفتار کنار هم معنا پیدا میکنند: پذیرش نتیجه، فاصله گرفتن از مسئولیت شکست و سپس ایجاد تردید درباره همان نتیجه. ترامپ میخواهد رئیسجمهور بماند، بیآنکه تمام هزینه سیاسی حکمرانی به نام خودش نوشته شود.
از ژانویه، این وضعیت صورت نهادی هم پیدا میکند.
دموکراتها هر دو مجلس کنگره را در اختیار خواهند داشت. ترامپ پس از انتخابات یکبار از همکاری سخن گفت و همزمان یادآوری کرد که «قدرت وتو» را در اختیار دارد؛ یک روز بعد کلاهی با کلمه VETO روی میز ریاستجمهوری قرار گرفت.
این فقط یک نمایش ترامپی نیست؛ خلاصهای از معماری سیاسی دو سال آینده است: کاخ سفید در برابر کنگره.
دموکراتها قدرت احضار، تحقیق و کنترل بودجه را به دست آوردهاند و از همین حالا پروندههایی از جنگ ایران تا عملکرد دستگاههای دولتی و معاملات مرتبط با دولت را برای نظارت کنگره مطرح کردهاند.
ترامپ حالا یک دشمن نهادی روشن را مقابلش دارد.
اما این بار یک تفاوت اساسی وجود دارد. در ۲۰۱۶ میشد همه ناکامیها را به «واشنگتن» نسبت داد؛ در ۲۰۲۶ بخشی از همان واشنگتن، خود دولت ترامپ است.
اینجاست که «کارزار دائمی» به بحران حکمرانی پوپولیستی میرسد. کمپین میتواند با نارضایتی زندگی کند؛ دولت باید برای نارضایتی پاسخ داشته باشد. کمپین وعده میدهد؛ حکومت با فاصله میان وعده و نتیجه سنجیده میشود.
جنگ ایران نمونه روشن همین شکاف است. ترامپ پذیرفته افزایش قیمت بنزین ناشی از جنگ در شکست جمهوریخواهان نقش داشته، هرچند گفته اگر دوباره در همان موقعیت قرار گیرد تصمیمش را تغییر نمیدهد.
برای رئیسجمهوری که در ۲۰۲۴ با شعار پایان جنگها و کاهش هزینه زندگی به میدان آمده بود، این فقط یک اختلاف سیاست خارجی نیست؛ برخورد مستقیم منطق کمپین با کارنامه حکومت است.
نشانههای این برخورد در داخل MAGA هم دیده میشود. بررسی رویترز از هزاران پیام هواداران ترامپ نشان داد بیش از ۲۰ درصد از وفاداران این جریان درباره رهبری و جهت حرکت آن تردید کردهاند؛ حدود نیمی از این گروه همچنان MAGA را قبول دارند اما دیگر ترامپ را لزوماً رهبر آن نمیخواهند. همزمان فعالیت در یکی از مهمترین انجمنهای اینترنتی این جریان نسبت به ابتدای سال ۲۷ درصد افت کرده است.
حتی یکی از ستونهای سیاست ترامپی، یعنی ادعای تقلب انتخاباتی، ضربه خورده است. نامزدهایی که ادعاهای او درباره انتخابات ۲۰۲۰ را پذیرفته بودند بهشدت شکست خوردند و طبق دادهای که رویترز نقل کرده، صاحبان این دیدگاه سال آینده دستکم ۴۱ سمت انتخابی کنگرهای و ایالتی کمتر خواهند داشت.
در همین نقطه اتفاقی مهمتر رخ داده است: ترامپ دیگر انحصار زبان پوپولیستی را هم ندارد.
در تگزاس، دموکراتهایی مانند جیمز تالاریکو و جینا هینوجوسا بخشی از موفقیت خود را بر روایتی بنا کردند که بهجای جنگ فرهنگی، تضاد را میان طبقه کارگر و قدرت اقتصادی، میلیاردرها و ساختارهای صاحب نفوذ تعریف میکرد. همان زبان «مردم در برابر قدرت» که زمانی مزیت ترامپ بود، اکنون میتواند علیه دولت خودش استفاده شود.
اینجاست که مفهوم «رئیسجمهور اپوزیسیون» کامل میشود.
ترامپ فقط رئیسجمهوری نیست که کنگره مخالفش را از دست داده است. او سیاستمداری است که برای حفظ هویت سیاسی خود باید همچنان علیه قدرت شورش کند، در حالی که خود در مرکز همان قدرت نشسته است.
انتخابات ۲۰۲۶ این تناقض را حل نکرد؛ تشدیدش کرد.
ترامپ دو سال دیگر صاحب کاخ سفید است، اما حالا کنگرهای مقابل او قرار دارد، بخشی از پایگاهش درباره مسیر MAGA سؤال میکند، جمهوریخواهان به ۲۰۲۸ و دوران پس از او فکر میکنند و بخشی از زبان اعتراضیاش نیز توسط مخالفان مصادره شده است.
از این پس مسئله فقط این نیست که ترامپ چقدر قدرت دارد؛ مسئله این است که چگونه میخواهد همزمان مسئول حکومت و رهبر اعتراض به نتایج همان حکومت باشد.
این تناقض دو سال پایانی ترامپ است:رئیسجمهوری که برای ادامه حیات سیاسیاش، باید از داخل کاخ سفید نقش اپوزیسیون را بازی کند.
دیدگاه تان را بنویسید