ضیافت شام در هتل استقلال/ آیا نشست تهران حاصلی داشت؟
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه به نقل از "هفتهنامه متن" «خشونت نه، دموکراسی آری» عنوان نشستی درباره سوریه بود که صبح یکشنبه 28 آبان در تهران آغاز شد و غروب همان روز پایان گرفت. به گفته «علیاکبر صالحی»، وزیر امور خارجه کشورمان، 40 حزب سیاسی فعال در صحنه سوریه به همراه 170 شخصیت سوری و شمار دیگری از مهمانان خارجی در این نشست حضور داشتند تا نشان دهند که راهحل بحران سوریه، دموکراسی است و نه خشونت. بهراستی چه میزان از شرکتکنندگان این نشست در تحولات سوریه اثرگذارند؟ نگاه داخل کشور به این نشست چگونه بود؟ و دست آخر، آیا به سودمندی این نشست یکروزه امیدی میرود؟ دستهای خالی یک نشست کم نیستند عدهای که میگویند برداشت دستگاه دیپلماسی کشور درباره بحران سوریه، دور از واقعیات موجود و میدانی این کشور است. به باور آنها، تهران میتوانست در نخستین برهه از درگیریهای سوریه با آدرسی درست جلوی فراگیر شدن بحران را بگیرد. گذشته از اینها، دستگاه دیپلماسی زمان مناسب برای یارگیری از میان نیروهای موثر مخالفان را هم از دست داده است. با وجود همه این انتقادها، هفته گذشته هتل استقلال تهران، پذیرای آن دسته از فعالان سوری بود که علیاکبر صالحی آنها را «بخش تاثیرگذار معارضه سوریه» میدانست. راه دور تهران تا دوحه نشست مخالفان سوریه در تهران، چهار روز پس از نشست دیگر مخالفان سوریه در دوحه قطر برگزار شد. هر دو نشست از جهاتی اساسی با یکدیگر متفاوت بودند. طیف گستردهای از مخالفان سرشناس سوری پنج روز در قطر جمع شدند و نهایتا با تشکیل «ائتلاف انقلابی» به رهبری «معاذ الخطیب» گامی بلند در جلب نظر دولتهای عربی و غربی برداشتند. انتخاب خطیب، بهعنوان رهبر ائتلاف انقلابی نشان میداد که مخالفان، برخلاف گذشته همه مساعیشان را به کار گرفتهاند تا با برنامه پیش روند. این پیشوای سابق مسجد امووین دمشق، از فعالان اخوانالمسلمین سوریه است و میتواند نظر مثبت آن دسته از دولتهایی را جلب کند که پس از انقلابهای عربی به دست اخوان افتادند. خطیب بلافاصله پس از پایان نشست قطر، روانه اروپا شد تا هم کلید سفارت سوریه در پاریس را از دست «فرانسوا اولاند» بگیرد و هم آن که در لندن به «ویلیام هیگ» قول دهد که در صورت پیروزی در نبرد با بشار اسد، از انگلیس غافل نخواهد شد. درست در حالی که بسیاری از دولتهای منطقهای و فرامنطقهای در حال محک زدن شرایط برای پذیرش «ائتلاف انقلابی» بهعنوان تنها نماینده مشروع سوریه هستند و کارشناسان نظامیشان را مامور تعیین راههای ارسال تسلیحات به شاخه عملیاتی ائتلاف کردهاند، ایران دست به کار شد تا قافیه رقابت را نبازد. به این ترتیب، شماری از سران احزاب سوری و البته دو نفر از مقامات دولت بشار اسد راهی تهران شدند تا ضمن تاکید بر «راهحل سیاسی بحران سوریه» با یکدیگر شور و گفتوگو کنند. شاید زمان برگزاری نشست تهران، پیشاپیش نشان میداد که گفتوگوی طرفهای سوری تا چه اندازه جدی و نتیجهبخش است! در طول این نشست «یک روزه»، شرکتکنندگان در مراسم هریک قویتر از دیگری بر «ضرورت مذاکره و احترام به رای مردم سوریه» تاکید کردند. برگزاری بدون تنش و صاف و ساده این نشست، البته یک پرسش جدی را به میان میکشید که «اصولا زمانی که طرفهای حاضر در نشست - چه نمایندگان مخالفان و چه نمایندگان دولت سوریه- یکدیگر را به رسمیت میشناسند و حاضر به مذاکرهاند، چه نیازی است از دمشق خارج شوند و در تهران دور یک میز نشینند؟» به هر تقدیر، شرکتکنندگان نشست تهران بدون آنکه مکانیسمی روشن برای گذار از بحران سوریه به دست دهند در غروب روز افتتاحیه، جشن اختتامیه گرفتند و هتل استقلال را به مقصد فرودگاه امام (ره) ترک کردند. حاضران در نشست که بودند؟ بنابراعلام خبرگزاریهای داخلی، علاوه بر برخی سران طوایف و شخصیتهای سیاسی سوری، احزابی چون حزب دموکراتیک اجتماعی، حزب دموکراتیک سوریه، حزب دموکراتیک لائیک، انجمن جوانان مستقل، حزب ملی اکراد، جبهه نجات ملی، انجمن پیروزی وحدت ملی در نشست تهران حضور داشتند. اگر سه حزب دموکراتیک سوریه، دموکراتیک اجتماعی و جبهه نجات ملی را به کناری گذاریم، پیدا کردن سرنخی از سایر احزاب در میان تحولات سوریه تقریبا ناممکن است. فضای مجازی و رسانههای سوری هم با نام سایر احزاب آشنایی ندارند. بنا بر تارنمای رسمی حزب دموکراتیک سوریه، این حزب در دهم ژانویه 2012 تاسیس شده و ریاست آن برعهده «احمدکوسا» است. این حزب پس از اصلاح قانون احزاب سوریه در اواخر سال 2011 به وجود آمد و اساسا به مذاکره با دولت بشار اسد اعتقاد دارد. با نگاهی به اطلاعات موجود در صفحه فیسبوک «حزب دموکراتیک اجتماعی»، در 15 مارس 2011 پایهگذاری شد و «محمد برمو» یکی از نواب رییس پارلمان کنونی سوریه از موسسان حزب است. جبهه نجات ملی اما از دیگر احزاب شهرت بیشتری دارد. این شهرت، مرهون ریاست «عبدالحلیم خدام»، معاون سابق بشار اسد است که مدتها پیش از خاندان اسد جدا شد. خدام اما در ماههای گذشته به دلیل اختلاف با دیگر اعضا، از این حزب کنارهگیری کرد. این وضعیت تا اندازه زیادی حضور جبهه ملی در تهران را با تردید مواجه میکند. البته نشست تهران، علاوه بر حاضران سوری، مهمانان خارجی دیگری هم داشت. اگر «ابراهیم جعفری»، نخستوزیر سابق عراق که از جبهه شیعیان این کشور است کناری بگذاریم، بقیه مهمانان اسم و رسمی ندارند. به گزارش خبرگزاری مهر «یک شخصیت اخوانالمسلمین مصر، یکی از فعالان برزیلی، دبیرکل حزب سعادت ترکیه، رییس هیات علمای مسلمانان لبنان و مشاور رییسجمهور نیکاراگوئه» سرشناسترین مهمانان خارجی نشست تهران بودهاند. چین هم که بهعنوان یکی از متحدان دولت بشار اسد حاضر نشد، جز سفیرش در تهران، مقام دیگری را روانه هتل استقلال کند. روسیه دیگر همپیمان اسد هم به ارسال پیام «سرگئی لاوروف» بسنده کرد. شاید وضعیت حاضران نشست و بهویژه هژمونی خبری حملات اسراییل به باریکه غزه دست به دست یکدیگر دادند تا کمتر رسانه معتبر خارجی، اخبار آن را پوشش دهد. نشست سوری از زاویه جناحهای سیاسی ایران نشست «خشونت نه، دموکراسی آری» تنها با بیمهری طرفهای خارجی روبهرو نبود، بلکه رسانههای داخلی هم به اندازه کافی به آن توجه نداشتند. اگرچه صدا و سیما، در بخشهای مختلف خبری و تحلیلیاش از حضور طرفهای سوری در تهران غافل نبود و خبرگزاریهای فارس و ایسنا هم بهطور معمول اخبار و حواشی نشست را پوشش دادند، اما رسانههای مکتوب در دنیایی دیگر به سر میبردند. اگر روزنامه «ایران» را از صف رسانههای مکتوب جدا کنیم، بقیه وضعیت یکسانی داشتند. «فرمول ایرانی صلح در سوریه»، تیتر نخست روزنامه دولتی ایران در روز برگزاری نشست است. این در حالی است که روزنامه کیهان، خبر برگزاری نشست را در نیمتای پایین صفحه سوم همان روز انعکاس داد. نوع برخورد متفاوت این دو روزنامه، هر تحلیلگری را به این صرافت میانداخت که جناحهای سیاسی حاضر در قدرت بر سر برگزاری نشست یکروزه تهران توافقی نداشتهاند. روزنامههای اصولگرای «جوان» و اصلاحطلب «اعتماد» هم به ترتیب، قسمتهای کوچکی از صفحات سوم و نوزدهم خود را به پوشش اخبار این نشست اختصاص دادند تا معلوم شود که حضور طرفهای سوری چه جایگاهی در میان اخبار روز 28 آبان آنها داشته است.
دیدگاه تان را بنویسید