طرفهای سوری در تهران چه گفتند؟
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
نشست یکروزه سوریه در تهران با عنوان «خشونت نه، مردمسالاری آری»، دومین نشستی است که تهران درباره بحران سوریه برگزار کرد. شمار حاضران در نشست قبلی به مراتب کمتر از نشست اخیر بود و البته تاثیر چندانی هم بر رخدادهای سوریه نداشت. در آن نشست، راهکار مذاکره به عنوان راهحل بحران سوریه انتخاب شد؛ اما تحولات بعدی در سوریه نشان میداد که میدان نبرد با جدیشدن زدوخوردها در حلب و تداوم درگیریها در حومه دمشق و شهرهای حمص و حما گسترش بیشتری پیدا کرده است. آیا نشست هفته گذشته هم به سرنوشت نشست نخست تهران دچار میشود؟ پیشاپیش نمیتوان پاسخی قطعی به این پرسش داد. با وجود این، باید به این نکته اشاره کرد که این نشست بنا به دلایل مختلفی نمیتواند تاثیر فوقالعادهای داشته باشد، اما تاکید بر این نکته ضروری است که در هفتههای اخیر راهکار مذاکره - یعنی سرفصل نشست «خشونت نه، مردمسالاری آری»- بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است. شاید یکی از دلایل شکست نشست شهریورماه تهران، به همین وضعیت ارتباط داشته باشد. به دیگر سخن، در آن ایام ضرورت چنگ زدن به راهحلهای سیاسی، به اندازه امروز درک نشده بود. از سوی دیگر، از آنجا که از منظر تهران، راهحل نظامی در هر وجهی مردود است و دوطرف باید با کنار گذاردن سلاح، به سوی راهحل سیاسی گام بردارند در نتیجه، مسوولان سیاست خارجی نمیتوانند به صرف پایین بودن تاثیرگذاری چنین نشستهایی دسترویدست بگذارند. این گزاره سیاسی بهخوبی نشان میدهد که نشست اخیر میتواند تا اندازهای تاثیرگذار باشد. چیرگی مذاکره بر مداخله از اواسط بحران 20 ماهه سوریه، مداخله نظامی در کنار راهحل مذاکره قرار گرفت. از آن زمان به بعد، تحولات میدانی در سوریه و تحولات بینالمللی باعث شدند تا کفه اعتبار یکی از این دو راهکار سنگینتر شود. پس از چیرگی مخالفان سوری بر بخشهای عمدهای از شهر حلب، راهحل مداخله نظامی جان دوبارهای گرفت اما با از دسترفتن بخشهایی از این شهر و بهویژه طولانیشدن درگیریها در حلب و سایر مناطق تحتآتش باعث شد تا راهحل مذاکره بیش از گذشته به چشم آید. واقعیت این است که هیچ یک از دوطرف، توان نهاییکردن وضعیت سوریه را ندارد. نه مخالفان تا آن اندازه انسجام دارند که از پس ارتش بشاراسد برآیند و نه نظامیان خاندان اسد تا آن حد توانمندند که جبهههای مخالفان را درهم شکنند. بنست در عرصه نبرد و فرسایشیشدن آن را باید نخستین عامل در برتری مذاکره بر مداخله نظامی در ماههای اخیر دانست. زدوخوردهای سنگین هفته گذشته میان اسراییل و نوار غزه هم بسیاری را به این صرافت انداخت که در صورت تعمیق درگیریها در سوریه یا مداخله خارجی در این کشور، عملا بخشهای زیادی از خاورمیانه در آتش فروخواهد رفت. چهبسا پیروزی باراک اوباما در انتخابات ریاستجمهوری هم، بر وزنه مذاکره در برابر مداخله افزوده باشد. اوباما در دو سال اخیر، و بهویژه در مناظرههای انتخاباتیاش تاکید کرد که راهحل بحران سوریه نمیتواند مداخله نظامی باشد. مجموع تحولات منطقهای و فرامنطقهای نشان میدهد که کمکم سودمندی راهحلهای نظامی رنگ میبازد و احتمال توفیق راهکار مذاکره بیشتر میشود. در چنین فضایی، برگزاری نشست «خشونت نه، مردمسالاری آری» با محوریت «مذاکره» میتواند بر توشه این راهکار بیفزاید.
سیدمرتضی نعمتزاده
رایزن فرهنگی سابق سفارت ایران در سوریه
دیدگاه تان را بنویسید