تلاش برای دسترسی به پارچین/ آرزوی بازرسان آژانس محقق میشود؟
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه به نقل از متن هم ایران و هم آژانس بینالمللی انرژی اتمی معتقدند که آژانس نقشی حیاتی در حلوفصل موضوع هستهای ایران از مسیرهای دیپلماتیک دارد. بر این اساس، دوطرف تلاش زیادی دارند تا از لحاظ فنی، پاسخی برای ابهامات مطرحشده پیدا کنند. منتها ایران میگوید برای همکاری بیشتر بهویژه درباره پارچین، باید یک مدالیته طراحی شود اما ظاهرا غرب تمایلی به انجام این کار ندارد. به همین علت، هنوز اختلافات درخصوص سایت پارچین و ادعاها درباره آن پابرجاست. آیا 23 آذر راهحلی برای این مساله پیدا خواهد شد؟ مذاکره ایران و آژانس در 23 آذر 91 چیست؟ قرار است ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی کمتر از یک ماه دیگر یعنی در تاریخ 23 آذر، سر میز مذاکره بنشینند تا درباره فعالیتهای هستهای تهران گفتوگوها کنند. گفتوگوهایی که آخرین دور آنها حدود سه ماه قبل برگزار شد و در حالی پایان گرفت که این تصور وجود داشت به علت ناموفق بودن و بینتیجه بودن روند مذاکرات، به نقطه ناخوشآیندی رسیده است. علت این تصور هم از آنجا نشات میگرفت که آژانس بینالمللی انرژی اتمی در پی کسب موافقت بازدید از سایت پارچین بود، اما ایران با تاکید بر اینکه این سایت نظامی است و آژانس طبق قوانین بینالمللی حق طرح چنین درخواستی را ندارد، مخالفت ضمنیاش را بیان کرد. البته در عین حال، تاکید کرد این موضوع قابل بحث و بررسی است و تهران در راستای اثبات حسن همکاریاش با آژانس، آماده گفتوگو در این باره است. اما این حرفها اثر نداشت یا لااقل به قدری کماثر بود که روند مذاکرات ایران و آژانس را از حالت صعودی به حالت سکون درآورد. حالا قرار است این سکون نیز با دور جدیدی از مذاکرات میان دو طرف تغییر وضعیت بیابد. این خبر را هم در ابتدا منابع دیپلماتیک عالیرتبه در وین (مقر آژانس بینالمللی انرژی اتمی) اعلام کرده و گفتند تهران و آژانس قصد دارند دور جدیدی از مذاکرات را در اواسط ماه دسامبر درباره برنامه هستهای ایران برگزار کنند. طبق گفته آنان، محل مذاکرات نیز تهران است و آژانس نیز امیدوار است از این مذاکرات برای رسیدن به توافقی استفاده کند که به آژانس اجازه میدهد تحقیقاتی را درباره ابعاد نظامی احتمالی برنامه هستهای ایران از سر گیرد. گیل تودر، سخنگوی آژانس نیز کمی بعد با انتشار بیانیهای این خبر را تایید کرد و گفت: در ادامه مذاکرات قبلی، دور دیگری از مذاکرات، 23 آذرماه (13دسامبر) در تهران برگزار میشود. به گفته تودر، هدف از این مذاکرات تکمیل رویکردی ساختاری برای حل موضوعات باقیمانده مربوط به برنامه هستهای ایران است. به فاصله اندکی بعد از آن هم، علیاصغر سلطانیه، نماینده دایم ایران در آژانس بینالمللی ایران، خبر مورد اشاره را تایید کرد. در آخرین دور از مذاکرات ایران و آژانس که در وین برگزار شد، علیاصغر سلطانیه، ریاست هیات مذاکرهکننده ایران را برعهده داشت و هرمان ناکارتس، معاون مدیرکل آژانس در امور پادمانها نیز هیات آژانس را سرپرستی میکرد. پیش از این، ایران و آژانس در بهمن و اسفند سال 90 در تهران و اردیبهشت، خرداد و شهریور 91 در وین با یکدیگر بر سر تهیه مدالیته و چارچوبی برای حل و فصل موضوعات باقیمانده بر سر برنامه هستهای ایران مذاکره کردهاند، اما تاکنون موافق به دستیابی به توافقی بر سر چگونگی حل و فصل موضوعات نشدهاند. با وجود این، یوکیا آمانو، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی اول خرداد امسال در سفری یکروزه به تهران آمد تا درخصوص موضوعات فنی میان ایران و آژانس و بهویژه درباره درخواستهای آژانس از ایران یعنی اجازه بازدید و بازرسی بازرسان از سایت نظامی پارچین با مقامات کشورمان دیدار و گفتوگو کند. نتیجه آن سفر، برگزاری دور دیگری از مذاکرات ایران و آژانس بود که اواخبر خرداد گذشته برگزار شد. البته این نشست در شرایطی شکل گرفت که تنشی میان ایران و آژانس به وجود آمده بود. به این شکل که یک هفته بعد از سفر آمانو به تهران، آبینالمللی انرژی اتمی مجموعهای از تصاویر ماهوارهای را از مجتمع صنایع نظامی پارچین در جنوب تهران ارایه داد که بنا بر ادعای آنها، بیانگر پاکسازی احتمالی مکانی است که گمان میرود محل برخی آزمایشهای مربوط به برنامه هستهای ایران باشد. این مطلب را هرمن نکارتس، معاون مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی حین نمایش این تصاویر به نمایندگان کشورهای عضو در آژانس بینالمللی انرژی اتمی بیان کرد. بنا بر ادعای او، این تصاویر ماهوارهای در بازه زمانی ششماهه تهیه شده که آخرین آنها بیانگر تسطیح زمین در مکان مورد ظن آژانس بینالمللی انرژی اتمی در پارچین است. البته آقای نکارتس بدون نتیجهگیری از تصاویر ماهوارهای جدید، فقط بر درخواست آژانس برای بازرسی از مجتمع پارچین تاکید کرد. مسوولان جمهوری اسلامی ایران بارها اعلام کردهاند برنامه هستهیی کشورمان کاملا صلحآمیز است و «محفظه انفجار» سایت پارچین یعنی آنچه آژانس خواهان بازدید از آن است، ارتباطی به فعالیتهای هستهای ندارد لذا این ادعا که ایران را متهم میکند به پاکسازی مجتمع پارچین از آثار احتمالی آزمایشهای اتمی و آلودگی هستهای پرداخته، کذب است. در همین زمینه، علیاصغر سلطانیه این تصاویر و گزارش سازمان بینالمللی انرژی اتمی را بیاساس خواند و تاکید کرد رسانههای غربی تلاش میکنند یک بحث فنی را سیاسی کنند. اشاره سلطانیه علاوه بر تصاویر نمایش دادهشده، به بحث فنی مطرحشده در گزارش بهارانه آمانو، رییس آژانس نیز بود که در آن گزارش شده بود نشانههایی از تولید اورانیوم با غلظت بالاتر از 20 درصد در تاسیسات اتمی ایران یافته شده است. سلطانیه این موضوع را تکذیب نکرد اما متذکر شد: «همانگونه که در گزارش آژانس آمده است، این امر یک بحث فنی عادی است و توسط کارشناسان در حال بررسی است.» آژانس بینالمللی انرژی اتمی در گزارش روز جمعه ۵ خرداد (۲۵ مه) خود اعلام کرد که نشانههایی از غنیسازی اورانیوم با غلظت بیشتر از ۲۰ درصد در تاسیسات فردو در ایران پیدا شده است. بنا بر گزارش مذکور، بازرسان آژانس نشانههایی از تولید اورانیوم با غلظت ۲۷ درصد در مرکز هستهای فردو خبر داده بودند اما در عین حال تصریح کردند یافتن نشانههایی از اورانیوم با غلظت بالاتر از ۲۰ درصد دلیلی برای حرکت ایران به سوی غنیسازی اورانیوم با غلظت لازم برای ساخت سلاح هستهای نیست. مجموعه این موضوعات باعث شد تا آمانو راهی ایران شود و بعد از آن هم مذاکرهای که آخر خرداد صورت گرفت، انجام شد. اما این پایان ماجراهای پارچین نبود و مذاکرات انجامشده در اواخر بهار گذشته نتوانست شبهات را از بین ببرد؛ که اگر اینگونه بود نباید یوکیا آمانو بار دیگر این ادعاها را تکرار میکرد. وی که چندی قبلتر گفته بود: «نمیتوان به مذاکره با ایران خیلی خوشبین بود»، در سفری که 21 آبان گذشته به عراق داشت در حاشیه سفرش اعلام کرد: «فعالیتها در پارچین ادامه دارد، اما من در جایگاهی نیستم که امروز درباره جزییات آن صحبت کنم.» علیاکبر صالحی، وزیر امور خارجه ایران نیز در واکنش به این اظهارت آمانو، بار دیگر ادعاها درباره پاکسازی تاسیسات پارچین از آثار آزمایشهای نظامی مرتبط با فعالیتهای هستهای را رد کرد و خاطرنشان شد: پاکسازی آثار آلودگی هستهای از نظر فنی قابلقبول نیست چون آثار آلودگی هستهای را نمیتوان پاک کرد. برای همین این اظهارات غیرفنی است و فقط مورد سوءاستفاده قرار میگیرد.» در چنین فضایی، روزنامه خبرگزاری «رویترز» و روزنامه «جروزالم پست»، از موافقت مشروط ایران برای بازدید بازرسان آژانس از پارچین خبر دادهاند و اینکه به همین علت است که دور جدید مذاکرات از سر گرفته شده است. باید منتظر بود دید در نشست 23 آذر طرفین به چه نتیجهای میرسند و سر چه موضوعی به توافق دست مییابند.
دیدگاه تان را بنویسید