حاشیههای مجلس بر سر نامهها و بیانیهها/ امضاهایی که پس گرفته شدند
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه صدور بیانیه و ارسال نامه در سطح ملی و بین المللی، یکی از سازوکارهای قانونی مجلس شورای اسلامی است که از طریق آن نمایندگان مردم میتوانند اعتراض، حمایت و یا موضع خود را نسبت به یک موضوع یا فرد خاص اعلام میکنند. براساس ماده 115 آییننامه داخلی مجلس شورای اسلامی، نمایندگان مىتوانند درباره مسائل مهم مملکتى یا بین المللى یا مناسبتهاى خاص بیانیه صادر کنند و به رئیس جلسه تحویل دهند. اگر بیانیه صادر شده به امضای حداقل بیش از نصف مجموع نمایندگان برسد، متن آن بدون ذکر اسامى نمایندگان در پایان جلسه علنى مجلس قرائت و طى نامه رسمى به مراجع ذىربط ارسال خواهد شد. طبق ماده 115 اسامى نمایندگان امضاکننده بیانیه در مشروح مذاکرات چاپ مىشود. در سالهای اخیر مجلس شورای اسلامی در موارد و موضوعات متعدد، از مسائل مهم منطقهای و بینالمللی، تا مشکلات و کشور در کشاورزی و ارز و انتخابات استفاده کرده است. سازوکار صدور نامه و بیانیه ازسوی نمایندگان مجلس شورای اسلامی، اگرچه امکان قانونی مناسبی است تا وکلای ملت بتوانند موضعگیری مناسبی در مقابل جریانات سیاسی و اقتصادی ملی و مسائل بین المللی داشته باشند، اما در برخی موارد چارچوب مبهم و ناروشن صدور بیانیهها در آییننامه داخلی مجلس، موجب شده است که بیانیهها و نامههایی منتشر شود که نه تنها وجاهت و مبنای درستی ندارد، بلکه به شأن نهاد قانون گذاری کشور نیز آسیب جدی وارد میکند.
در جدول زیر برخی از مهمترین چالشهای رخ داده پیرامون نامهها در مجلس شورای اسلامی را ببینید:
| زمان | نامه امضا شده ازسوی نمایندگان |
حواشی و مشکلات |
| آبان 1387 | نامه استیضاح محمدعلی کردان وزیر کشور دولت نهم |
امضاکنندگان استیضاح در آن زمان تحت فشار برای پس گرفتن امضای خود بودند.
پس گرفتن مکرر امضاها موجب تاخیر در انجام استیضاح شد. امضاهای نامه استیضاح کردان، وزیر کشور چند بار پس گرفته شد و دوباره به جریان افتاد تا در نهایت پس از جنجال طولانی کردان استیضاح شد. |
| مهر 1389 | نامه استیضاح حاجی بابایی وزیر آموزش و پرورش |
تنها سه ساعت بعد از اعلام وصول استیضاح 8 نماینده امضای خود را برای نامه استیضاح پس گرفتند.
یک هفته بعد عده دیگری از نمایندگان نیز امضای خود را پس گرفتند ودر نهایت استیضاح وزیر آموزش و پرورش منتفی شد. |
| اسفند 1390 | نامه سوال از رئیس جمهوری |
11 نماینده از 79 نماینده طرح سوال از رئیس جمهور امضای خود را از لیست امضا کنندگان پس گرفتند و این طرح با داشتن 68 امضا از حد نصاب افتاد.
در سال 91 طرح سوال از رئیس جمهور دوباره و با محورهای جدید مطرح شد و این بار به مرحله اجرا رسید. |
| شهریور 91 | نامه حمایت از سعید مرتضوی |
نامه حمایت از مرتضوی و عملکرد وی در تامین اجتماعی ازسوی معاونان این سازمان طراحی شد و برخی نمایندگان آن را امضا کردند. این نامه و امضای آن در رسانه ها منعکس شد.
پس از امضا عده زیادی از نمایندگان اعلام کردند که نامه حمایت از تغییر ساختار تامین اجتماعی از صندوق به سازمان را امضا کردند و حرفی از حمایت از مرتضوی در نامه نبوده است. |
ماده 115 آییننامه داخلی مجلس تنها به کلی گویی درباره نحوه صدور نامه و بیانیه بسنده کرده است و هیچ محدوده جامع و مانعی برای آن تعیین نکرده است. علاوه بر این درست است که آییننامه تنها اجازه قرائت و ارجاع نامهها و بیانیههایی با امضای بیش از نصف نمایندگان مجلس را میدهد، اما ممنوعیتی برای انتشار نامههایی با امضای کمتر را به وجود نمیآورد. این مسئله سبب میشود که بیانیههایی که حتی زیر ده نفر از نمایندگان آن را امضا کردهاند، اعلام و منتشر شوند. همین انتشار بیانیههایی که حتی امضا و طرفدار چندانی ندارند، به نوعی جریانات رسانهای و سیاسی پیرامون خود به وجود میآورد و گاه موضع چند نماینده در صدور یک بیانیه، موضع بخشی از مجلس تصور میشود. سازوکار نامهها و بیانیهها و مشکلاتی که در رابطه با این موضوع به وجود آمده است، بحث ضرورت اصلاح ماده 115 آیین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی را مطرح کرده است. برخی از نمایندگان مجلس معتقدند که این ماده باید به گونهای اصلاح شود که چارچوب دقیقتر و محدودتری برای صدور نامهها و بیانیهها وضع کند و از انتشار هر نامه و بیانیهای با هر موضوع کوچک و بزرگی، به عنوان موضع بخشی از مجلس شورای اسلامی جلوگیری کند.
نامه حمایت از مرتضوی و ضرورت اصلاح آیین نامه مجلس داستان نامه تقدیر از سعید مرتضوی و حمایت از ریاست وی بر سازمان تامین اجتماعی، موضوعی بود که در چند روز گذشته، دوباره بحث ضرورت اصلاح و تغییر سازوکار صدور بیانیهها در مجلس را تازه کرده است. بعد از آنکه خبر حمایت بیش از 160 نماینده مجلس از سعید مرتضوی و امضای نامه تقدیر از وی منتشر شد، بسیاری از نمایندگان اعلام کردند که نامه حمایت از تغییر ساختار تامین اجتماعی را امضا کردهاند و بحث حمایت از شخص سعید مرتضوی در نامهای که امضا کردند، مطرح نبوده است. گذشته از آنکه اقدام فرستادگان تامین اجتماعی در گرفتن امضا از نمایندگان، آن هم بدون توضیح صریح و شفاف درباره محتوای نامه، کار نادرست و غیراخلاقی بود، همین مسئله که نمایندگان ملت نامهای را بدون توجه و دقت جدی به محتوا و شأن حقوقی آن امضا کنند، قابل بحث و بررسی است. توصیه علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی به نمایندگان در دقت بیشتر برای امضای نامهها و بیانیهها، توصیه بهجایی بود اما به نظر میرسد سازوکار صدور بیانیه و امضای نامه باید به گونهای دقیقتر تنظیم شود تا یک اشتباه در امضا ازسوی نمایندگان، موجب زیر سوال رفتن موضعگیریهای مجلس شورای اسلامی نشود. در داستان نامه حمایت از مرتضوی، عده زیادی از نمایندگان اعلام کردند که نامه را بدون آگاهی و اطمینان از محتوای آن امضا کردند. اما در نهایت نامه حمایت از مرتضوی به عنوان موضعگیری مثبت مجلس شورای اسلامی نسبت به حضور وی در تامین اجتماعی رسانهای شد و به دنبال خود جریانی را تولید کرد که عملکرد مرتضوی در تامین اجتماعی را مطلوب جلوه میداد. این بازنمایی رسانهای از مرتضوی و حضور وی در تامین اجتماعی نه تنها برخلاف میل و خواسته اکثریت نمایندگان مجلس بود، بلکه به قول احمد توکلی باعث وهن مجلس و نشان دادن چهرهای ضعیف و ناهماهنگ از مجلس شورای اسلامی شد. همه اینها برای بار دیگر نشان میدهد که اصلاح ماده 115 آیین نامه داخلی مجلس برای جلوگیری از اینگونه مشکلات در صدور بیانیه و امضای نامه ضروری و لازم است تا نظر عده قلیلی از نمایندگان، موضع مجلس شورای اسلامی تلقی نشود و جهتگیریهایی که با اکثریت آرا در مجلس معین میشود، با نامهها و بیانیههای مختلف زیر سوال نرود.
دیدگاه تان را بنویسید